Franz Joseph Haydn

Haydn 1732’de Rohrau’da doğdu, 1809’da Viyana’da öldü. Aziz Stefan Katedrali’nin korosunda şarkı söyledikten sonra 1757’den itibaren Kont Morzin’in, ardından 1761–1790 arasında Esterházy ailesinin hizmetinde çalıştı. Empresaryo Johann Peter Salomon için Londra’ya yaptığı iki ziyaret (1791–1792 ve 1794–1795) ona geniş bir ün kazandırdı. Senfoninin ve yaylı çalgılar dörtlüsünün babası olarak anılır; müziği kısa motiflerden büyük yapılar kurar ve bilinen bir mizah damarı taşır.

Katalog onu bu kariyer boyunca izler. 1. Senfoni 1759 tarihlidir. 44. ve 45. senfoniler (1772), fırtınalı Sturm und Drang döneminden minör tonlu eserlerdir; 45. Senfoni çalgıcıların birer birer ayrılmasıyla biter. 82. ve 87. senfoniler, Concert de la Loge Olympique için yazılan Paris dizisine (1785–1786) aittir; 88. Senfoni 1787’de onları izledi. 94–104 numaralı Londra senfonilerinin hepsi, 95. Senfoni dışında, yavaş bir girişle açılır; birçok takma ad da bir sesi anar: “Sürpriz”in gürültülü akoru, “Askerî”nin vurmalıları, “Saat”in tik takları, 103. Senfoni’nin davul rulosu.

Oda müziği yazımı gözle görülür biçimde değişir. Op. 20 dörtlülerinde (1772) viyolonsel çok daha büyük bir rol üstlenir ve üç final füg olarak yazılmıştır. Op. 33’ü (1781) yeni ve tamamen özel bir tür olarak niteledi; bu dörtlülerde menuetin yerini bir scherzo alır. Op. 76 (1797 ya da 1798), kanon ve fantezi kadar sıra dışı formlar kullanır. Piyano sonatları 1771’deki do minör eserden 1794’te Londra’da yazılan mi bemol majör sonata uzanır. Viyolonsel, korno ve trompet konçertoları solo sesler ekler; Yaratılış’ın (1798) uvertürü ise kadanslardan kaçınan yavaş bir do minörle kaosu tasvir eder, bu yüzden cümleleri hiçbir zaman yerine oturmaz.