Sözlük

Bir form ya da terim bulun

Formlar

9 form

Füg

Füg, tek bir kısa ezgiden, temadan kurulur; tema önce tek bir seste girer, ardından öteki seslerin her biri sırayla onu alırken önceki sesler yeni kontrpuanla sürer. Girişlerin bu ilk turu fügün serimidir. Ardından, temanın bulunmadığı ya da yalnızca sezdirildiği epizotlar, temanın yeni tonlardaki başka girişleriyle dönüşümlü gelir.

Besteciler temayı dönüştürebilir: onu ters çevirebilir (çevrim), yavaşlatabilir (büyütme), hızlandırabilir (küçültme) ya da girişleri, biri öncekisi bitmeden başlayacak kadar sık üst üste bindirebilir (stretto). Beethoven bunların hepsini Op. 106 Hammerklavier sonatının finalinde kullandı. Bütünü füg olmayan bir bölümün içindeki füg yazısı pasajına fugato denir; Op. 111’in birinci bölümünün gelişmesinde bir tane vardır.

Bu katalogda fügler daha büyük bölümlerin içinde yer alır: Op. 106 ve Op. 110’un finalleri, Beethoven’ın 9. Senfonisinin finalindeki çift füg ve birçok senfoni finalindeki fugato pasajları.

Nasıl duyulur

Başta girişleri sayın. Temaya başlayan her yeni ses bir giriştir; sayı ses sayısını tuttuğunda serim biter.

Temanın sonraki her dönüşü yapısal bir noktadır. Yeni bir tonda mı, ters çevrilmiş mi, yoksa daha yavaş mı olduğunu yakalamaya çalışın.

Epizotlar daha hafif gelir ve daha çok progresyon gibi ilerler: aynı kısa figür adım adım yukarı ya da aşağı taşınır.

Sona doğru girişler birbirine yakın yığılır (stretto) ve doku kalınlaşır. Orası fügün doruğudur.

Ders: Füg Katalogda 49 eserİlgili: Tema ve varyasyonlar, Piyano sonatı, Senfoni

Kaynak: Füg (Vikipedi)

Menuet ve trio

Menuet, üç zamanlı bir saray dansıydı. Bir senfonide ya da sonatta menuet bölümü üç kısımdan oluşur: menuet, trio denen karşıt ikinci bir dans ve yeniden menuet. Trio adını, onu üç çalgı için yazma yönündeki Barok alışkanlığından aldı; Haydn’ın zamanında ad kaldı ama çalgılama serbestti. Trio genellikle daha hafif, daha sessiz ya da farklı bir tondadır.

Beethoven düzeni korudu ama menuetin yerine genellikle scherzoyu koydu (8. Senfoni Tempo di Menuetto işaretli bir bölümü korur): çok daha hızlı, çoğu zaman ölçü başına tek vuruşla sayılan, kimi zaman saldırgan ya da şakacı karakterli bir bölüm. Scherzo İtalyancada şaka demektir.

Menuetin ve trionun her yarısı notada bir tekrar işareti taşır. Menuet triodan sonra döndüğünde (da capo) tekrarlar normalde atlanır. Seslendirenler kaç tekrar yaptıklarında ayrılır; aynı bölümün bir kayıtta ötekinden çok daha uzun olabilmesinin nedeni budur.

Nasıl duyulur

Üç büyük bloğu sayın: menuet, trio, yeniden menuet. Son blok, ikinci kez duyulan ilk bloktur.

Trio karşıtlık noktasıdır. Daha az çalgıya, daha yumuşak bir dinamiğe, ton değişikliğine ya da daha akıcı bir ezgiye kulak verin.

Menuetin içinde her yarının tekrarını dinleyin. İlk cümle hemen geri gelirse seslendiren tekrarları yapıyordur.

Scherzoda nabız hızlıdır ve çoğu zaman vuruşlardan çok bütün ölçüler hâlinde hissedilir. Beethoven’ın scherzolarında tempo değişmese bile daha yavaş duyulan bir trio sık görülür.

Ders: Menuet ve trio Katalogda 170 eserİlgili: Üç bölmeli form (ternary), Senfoni, Piyano sonatı

Kaynak: Minuet (İngilizce)

Prelüd

Prelüd kısadır ve tartışmaya girmez. Bir fikri ortaya koyar, bir iki dakika boyunca onun yüzeyini işler ve durur. Bu, malzemenin parçalarına ayrılıp yeniden bir araya getirildiği sonat formunun tam tersidir; bir prelüdün, bir sonat bölümü birinci temasını bitirmeden sona erebilmesinin nedeni de budur.

Ad, başka bir şeye giriş olan müzikten gelir: bir fügden ya da bir süitten önce gelen prelüd. Chopin’in zamanında kendi başına bir parça olmuştu; bir prelüd dizisi de herhangi bir şeye giriş olmaktan çok tonlar arasında bir gezintidir.

İç yapı bakımından prelüdlerin çoğu iki bölmeli (iki yarı) ya da üç bölmelidir (bir fikir, bir karşıtlık, bir dönüş). Bazıları hiç ek yeri olmayan, kesintisiz tek bir akıştır; bu yüzden bir analiz yalnızca birkaç noktayı işaretleyebilir ya da hiçbirini.

Nasıl duyulur

Figürü bulun. Prelüdlerin çoğu, neredeyse baştan sona süren tek bir eşlik kalıbı ya da tek bir ritim hücresi üzerine kurulur; onu ilk ölçülerde tanırsanız parçanın omurgasını bulmuş olursunuz.

Tek bir karşıtlık noktasına kulak verin. Ortada bir kesit varsa genellikle tonu ya da modu değiştirir ve çoğu zaman yeni bir ezgi getirmek yerine dokuyu inceltir ya da kalınlaştırır.

Nasıl bittiğine dikkat edin. Prelüdler çoğu zaman bir sonuca bağlanmak yerine durur: bir incelme, tek bir çizgi, tek bir akor.

Tam bir dizide birleşme yerleri önemlidir. Gür ve kısa bir parçanın yavaş ve uzun bir parçanın yanına konması bilinçli bir eşleştirmedir.

Ders: Prelüdler ve senfonik şiirler Katalogda 1 eser

Kaynak: Prelüd (Vikipedi)

Rondo

Rondo, sürekli geri dönen tek bir ezgi üzerine kurulur. Bu ezgi nakarattır ve A ile gösterilir. Dönüşlerinin arasına B, C diye devam eden harflerle gösterilen karşıt epizotlar girer. Kısa bir rondo A B A biçiminde ilerler; daha geniş bir rondo A B A C A biçiminde, çoğu zaman sonda bir B ve bir kodayla.

Nakarat her seferinde ana tonda döner; ona eve dönüş duygusunu veren de budur. Epizotlar başka yerlere gider: yeni bir ton, yeni bir ezgi, bazen ortada minör bir kararma.

Rondolar genellikle finaldir. Karakterleri hafif ve hızlıdır; nakaratın dönüşü hemen tanınsın diye yazılır.

Nasıl duyulur

Açılış ezgisini ilk otuz saniyede öğrenin. Değişmeden ve ana tonda her geri gelişinde bir A’dasınız.

Dönüşlerin arasında farklı olana kulak verin: yeni bir ton, yeni bir ezgi, dokuda bir değişiklik. İşte bu bir epizottur.

Ortadaki epizot (C) genellikle en uzun olanı ve ton bakımından en uzak olanıdır. Bazı besteciler onu kısa bir gelişmeye dönüştürür.

Nakaratın bir dönüşü süslendiğinde ya da kısaltıldığında etikette A1, A2 yazar. Yine de nakarattır.

Ders: Rondo Katalogda 83 eserİlgili: Sonat-rondo, Üç bölmeli form (ternary), Senfoni, Konçerto

Kaynak: Rondo (Vikipedi)

Senfonik şiir

Senfonik şiir, standart bir müzikal plan yerine bir öyküyü, bir karakteri ya da bir sahneyi izleyen tek bölümlük bir orkestra eseridir. Sabit bir planı ve belirli bir kesit sayısı yoktur, ancak Liszt’in Tasso’su gibi bazı senfonik şiirler serbest bir sonat formu olarak da dinlenebilir. Biçimi eserin teması belirler.

Bu, müziğin biçimsiz olduğu anlamına gelmez. Besteciler sonat formunun ve varyasyonun araçlarını korudu ve temanın izin verdiği yerde kullandı: bir savaş bir gelişme kesiti, bir portre bir tema ve onun varyasyonları olabilir. Böylece dinleyici yine temaların sunulduğunu, parçalara ayrıldığını ve geri getirildiğini duyar, yalnızca sabit bir sırayla değil.

Form 1840’larda konser uvertüründen doğdu ve en büyük ölçeğine 1900 dolaylarında ulaştı; o sırada tek bir bölüm kırk beş dakika sürebiliyor ve yüz çalgıcılık bir orkestra kullanabiliyordu.

Nasıl duyulur

İlk dakikada ana temayı öğrenin. Çoğu senfonik şiirde tek bir fikir eserin temasını temsil eder ve geri kalan her şey ona göre ölçülür.

Dönüşe kulak verin. Açılış teması değişmiş olarak, daha ağır, daha sessiz, başka bir tonda geri geldiğinde, eserin asıl noktası genellikle odur.

Tonu değil, orkestrasyonu izleyin. Yeni bir karakter çoğu zaman yeni bir tonalite olarak değil, yeni bir çalgı olarak gelir.

Kesit başlıkları bir duvar değil, bir rehberdir. Kesitler ara vermeden birbirine bağlanır, bu yüzden eklem yerleri müziğin durduğu yerler değil, dokusunun değiştiği yerlerdir.

Ders: Prelüdler ve senfonik şiirler

Kaynak: Senfonik şiir (Vikipedi)

Sonat formu

Sonat formu, Haydn’dan itibaren birinci bölümlerin çoğunda, birçok finalde ve bazı yavaş bölümlerde kullanılan tasarımdır. Sabit bir kalıp değil, bir bölümü ana tondan ayrılış ve ona dönüş çevresinde düzenlemenin bir yoludur.

Bölümün üç ana kısmı vardır. Serim malzemeyi sunar: ana tonda bir birinci tema, tondan uzaklaşan bir geçiş, yeni bir tonda bir ikinci tema (majör bir eserde dominant, minör bir eserde paralel majör) ve serimi kapatan bir kodetta. Klasik eserlerde serimin tamamı ardından tekrarlanır. Gelişme bu malzemenin parçalarını alır ve onları kararsız tonlardan geçirir. Rekapitülasyon birinci temayı ana tonda geri getirir ve ardından, en önemlisi, ikinci temayı da ana tonda tutar; böylece serimin kurduğu gerilim çözülür. Ardından bir koda gelebilir.

Bazı bölümler serimden önce yavaş bir giriş ekler. Bazı yavaş bölümler sonat formunu gelişme olmadan kullanır; bu katalogdaki etiketler buna kısaltılmış sonat formu der.

Nasıl duyulur

Serim tekrarı en kolay işarettir. Bir iki dakika sonra en baştaki açılışı yeniden duyduğunuzda, serimin tamamını bir kez dinlemiş olursunuz.

Geçiş, müziğin evden ayrıldığı yerdir. Çoğu zaman gürleşir, hareketlenir ve ikinci tema gelmeden önce uzun bir dominant akorunda durulur.

Gelişme huzursuz duyulur: kısa parçalar, hızlı ton değişimleri, uzun ezgiler yok. Tek bir uzatılmış akorda yatıştığında rekapitülasyon başlamak üzeredir.

Rekapitülasyonda ikinci temaya kulak verin. Öncekiyle aynı ezgidir ama artık ana tonda kalır. Bütün formun amacı budur.

Koda, rekapitülasyon serimin malzemesini bitirdikten sonra başlar. Beethoven’da ikinci bir gelişme kadar uzun olabilir.

Ders: Sonat formu nedir?Katalogda 479 eserİlgili: Sonat-rondo, Senfoni, Piyano sonatı, Konçerto

Kaynak: Sonata form (İngilizce)

Sonat-rondo

Sonat-rondo, rondonun geri dönen nakaratını korur ama epizotları, sonat formunun temalarını düzenlediği gibi düzenler. Olağan plan A B A C A B A’dır: ilk B, bir ikinci tema gibi karşıt bir tondadır; ortadaki C bir gelişme gibi davranır; ikinci B ise rekapitülasyondaki ikinci tema gibi ana tonda döner.

Mozart ve Beethoven onu finaller için kullanmıştır, çünkü nakaratın doğrudanlığını sonat formunun gerilimi ve çözülmesiyle birleştirir. Sonuç yüzeyde oyunbaz, altta ise sıkı bir mantıkla örülmüş duyulur.

Nasıl duyulur

Açılış ezgisini nakarat olarak alın ve bir rondoda olduğu gibi dönüşlerini sayın.

İlk karşıt epizodun farklı bir tonda olduğuna ve aynı epizodun daha sonra ana tonda geri geldiğine dikkat edin. Bu dönüş, formun sonat yanıdır.

Ortadaki kesit genellikle nakaratı parçalara böler ve tonlar arasında dolaşır. Etiketlerde C, Gelişme ya da Epizot diye adlandırılabilir.

Bazı analizciler bu bölümleri harflerle, bazıları Serim ve Rekapitülasyon ile etiketler. İkisi de aynı biçimi anlatır.

Ders: Sonat-rondo Katalogda 17 eserİlgili: Rondo, Sonat formu, Senfoni, Konçerto

Kaynak: Sonata rondo form (İngilizce)

Tema ve varyasyonlar

Bir tema yalın biçimde sunulur, sonra her seferinde bir şey değiştirilerek birkaç kez tekrarlanır. Sabit kalan genellikle temanın uzunluğu ve armonilerinin sırasıdır. Değişen ise geri kalan her şeydir: ezgi süslenir, ritim iki ya da üç kat hızlanır, ezgi sol ele ya da basa geçer, kip majörden minöre döner, doku bir marşa ya da füge dönüşür.

Klasik dönem bestecileri bu formu ağır bölümlerde ve finallerde kullandı; Beethoven ise onu en derin arayışlı müziklerinden bazılarının aracı yaptı, Op. 109 ve Op. 111 sonatlarının finalleri de bunlar arasındadır. Orada son varyasyonlar temayı süslemek yerine onu trillere ve uzun çizgilere dönüştürerek eritir.

Nasıl duyulur

Temanın uzunluğunu öğrenin. Varyasyonların çoğu tam olarak aynı uzunluktadır; temayı bir kez tanıdığınızda her varyasyonun nerede başladığını sayarak bulabilirsiniz.

Karşıt kipteki tek varyasyona kulak verin. Majör tondaki bir varyasyon dizisinde bu minör varyasyondur ve genellikle ortalarda yer alır.

Dizinin sonlarına doğru önce ağır, sonra hızlı bir varyasyon bekleyin; ağır varyasyon çoğu zaman duygusal merkezdir.

Son varyasyondan sonra gelen koda genellikle yalın temayı ya da ondan bir parçayı geri getirir.

Ders: Tema ve varyasyonlar Katalogda 110 eserİlgili: Üç bölmeli form (ternary), Piyano sonatı, Senfoni

Kaynak: Variation (music) (İngilizce)

Üç bölmeli form (ternary)

Üç bölmeli form en basit üç parçalı tasarımdır: bir birinci kesit, karşıt bir orta kesit ve birinci kesitin dönüşü. Etiketler A, B, A’dır. Dönüş, genellikle süsleme eklenerek ya da kısaltılarak değiştirildiğinde A1 olarak etiketlenir.

Ağır bölümler onu sürekli kullanır. Menuet ve trio düzeninin kendisinin büyük bir üç bölmeli form olduğu dans bölümleri de öyle. Şarkılar ve karakter parçaları da onu kullanır. Ortadaki karşıtlık çoğu zaman bir ton, mod (majörden minöre ya da tersi) veya doku değişikliğidir.

Nasıl duyulur

Birinci kesit genellikle açık bir kadansla, müzikteki bir noktayla biter. Ardından gelen ortadır.

Orta kesit adını koyabileceğiniz bir şeyi değiştirir: tonu, havayı, eşlik kalıbını, ezgiyi taşıyan çalgıları.

Dönüş, açılışın yeniden gelmesidir. Birebir mi yoksa süslenmiş mi olduğuna kulak verin; süslenmiş bir dönüş, bestecinin ezgiyi tekrarlanmış değil, hatırlanmış olarak duymanızı istediği anlamına gelir.

Dönüşten sonra kısa bir koda bölümü tamamlayabilir.

Ders: Üç bölmeli form (ternary)Katalogda 53 eserİlgili: Menuet ve trio, Rondo, Tema ve varyasyonlar

Kaynak: Ternary form (İngilizce)

Eser türleri

15 tür

Senfoni

Senfoni orkestra için yazılmış büyük bir eserdir; genellikle standart bir sırayı izleyen dört bölümden oluşur. Birinci bölüm hızlıdır ve sonat formundadır, bazen önünde ağır bir giriş yer alır. İkinci bölüm ağırdır. Üçüncüsü bir danstır: Haydn ve Mozart’ta menuet ve trio, Beethoven’dan itibaren scherzo. Final hızlıdır; rondo, sonat ya da sonat-rondo formundadır.

Haydn bu planı yüzü aşkın senfoniyle oturttu. Beethoven planı korudu ama her parçasını büyüttü: daha uzun gelişmeler, ikinci bir gelişme büyüklüğünde kodalar, çoğu senfonide menuet yerine scherzo (8. Senfoni bir menuet korur) ve 9. Senfoni’de finalde koro ve solistler. Brahms ve Bruckner süreyi uzatırken dört bölümlü planı korudu; Mahler bölümler, şarkılar ve dev orkestralar ekledi, öyle ki senfonileri doksan dakikayı aşabilir.

Ağır bölümler hızlı bölüm kuralının istisnasıdır: sonat formunda, üç bölmeli formda, varyasyonlar ya da rondo biçiminde olabilirler ve bu katalog her birini analistinin bulduğuna göre etiketler.

Nasıl duyulur

Müzikal tartışmanın ağırlığını birinci bölümde ve finalde bekleyin. Ortadaki iki bölüm, bestecinin gevşediği ya da eğlendiği yerdir.

Dans bölümü izlemesi en kolay olanıdır: menuet ya da scherzo, sonra trio, sonra yeniden ilk kısım.

Beethoven’da ve sonrasında finalin birinci bölüme nasıl cevap verdiğini dinleyin. Minör tonda bir birinci bölüm çoğu zaman majör tonda bir finale kavuşur ve bu değişim bütün eserin asıl noktasıdır.

Mahler’de bölümler ara vermeden birbirine bağlanabilir (attacca) ve çalgısal bölümlerin yerini şarkılar alabilir. Bu katalogdaki etiketler bu bağlantı yerlerini işaretler.

Ders: Senfoni Katalogda 87 eserİlgili: Sonat formu, Menuet ve trio, Rondo, Sonat-rondo, Konçerto

Kaynak: Senfoni (Vikipedi)

Konçerto

Konçerto, bir solisti ya da küçük bir solist grubunu orkestrayla karşı karşıya getirir. Klasik konçerto üç bölümlüdür: hızlı bir birinci bölüm, ağır bir orta bölüm ve genellikle rondo olan hızlı bir final.

Birinci bölüm, bir farkla sonat formundadır. Orkestra genellikle önce serimi tek başına, ana tonda kalarak çalar (Mozart bazen solistin erken girmesine izin verir, K. 271’de olduğu gibi); ardından solist girer ve serim yeniden çalınır, bu kez sıradan bir serimde olduğu gibi ikinci tona geçerek. Bu katalog bu iki turu Serim 1 ve Serim 2 diye etiketler. Gelişme ve rekapitülasyon her zamanki gibi ardından gelir. Sona doğru orkestra bir akorda durur ve solist tek başına çalar: başlangıçta doğaçlanan, sonraları besteci tarafından yazılan kadenza. Koda ondan sonra gelir.

Bach’ın Brandenburg Konçertoları gibi Barok konçertolar farklı işler: geri dönen bir orkestra pasajı (ritornello) solo epizotlarla dönüşümlü gelir; bu, sonat formundan çok rondoya yakındır. Romantik konçertolar çift serimi gevşetir ve bazen solistin hemen başlamasına izin verir.

Nasıl duyulur

Klasik bir birinci bölümde solistin ilk girişini bekleyin. Ondan önceki her şey orkestra serimidir; solist ardından malzemeyi yeniden başlatır.

Kadenzayı fark etmek kolaydır: orkestra susar, solist serbestçe çalar ve uzun bir tril orkestranın dönüşünü haber verir.

Finalde, her rondoda olduğu gibi nakaratın dönüşlerini sayın. Solist ve orkestra onu sık sık birbirine aktarır.

Bach’ta ritornelloya kulak verin: bölümü açan ve solo pasajların arasında sürekli geri gelen, bütün topluluğun çaldığı pasaj.

Ders: Konçerto Katalogda 99 eserİlgili: Sonat formu, Rondo, Senfoni

Kaynak: Konçerto (Vikipedi)

Solist ve orkestra için eserler

Bunlar, konçerto adını taşımayan, orkestrayla bir ya da daha çok solist için eserlerdir: romanslar, fanteziler, rapsodiler, varyasyon dizileri, tekil konser parçaları (Almancada Konzertstück) ve konçerto ile senfoni arasında duran birkaç büyük eser. Çoğu tek bölümlüdür ve virtüöz bir solist için yazılmıştır.

Başlık genellikle planı söyler. Romans lirik, yumuşak bir parçadır. Beethoven’ın keman ve orkestra için iki Romans’ı çoğu zaman gevşek varyasyon dizileri olarak tanımlanır; buradaki analizler ise bunun yerine karşıt kesitler arasında dönen bir ana ezgiyi etiketler, bu da rondoya daha yakındır. Rapsodi, doğaçlama havası taşıyan, güçlü karşıtlıklı epizotlardan oluşan tek bir bölümdür ve bir varyasyon dizisinden daha serbesttir. Giriş ve Rondo ya da Giriş ve Allegro adlı parçalar bir girişle başlar, ardından ana kesite geçer: bu katalogda birinde bir rondo, ötekinde bir sonat formu.

Bazı eserler sınırda durur. Berlioz’un Harold en Italie’si, solo bir viyolanın kahramanı temsil ettiği dört bölümlü bir senfonidir, ama viyola bir konçerto solisti gibi ele alınmaz: bir viyola parçası istemiş olan Paganini, partisindeki bütün suslar yüzünden hayal kırıklığına uğradı. Çaykovski’nin bir viyolonsel konçertosuna en çok yaklaştığı eser olan Rokoko Teması Üzerine Varyasyonlar, burada kaydı kullanılan viyolonselci Wilhelm Fitzenhagen’in versiyonunda yedi varyasyondan oluşur.

Nasıl duyulur

Bir varyasyon dizisinde temayı, solist onu ilk çaldığında öğrenin. Rokoko Varyasyonları’nda tema kısa bir orkestra girişinden sonra viyolonselde duyulur, birinci varyasyonda ise orkestra onu viyolonselin daha hızlı notalarının altında yeniden getirir.

Kadenzaya, yani orkestranın susup solistin tek başına çaldığı pasaja kulak verin. Kadenzanın sonu beklemesi gerekmez: Rokoko Varyasyonları’nda bir kadenza daha ikinci varyasyonda gelir.

Harold en Italie’de viyolanın ilk bölümde temasını ilk kez nasıl sunduğunu dinleyin: ezginin tamamı ortaya çıkmadan önce ilk cümleyi tereddütle tekrarlar.

Ders: Romanslar, rapsodiler ve fanteziler Katalogda 26 eserİlgili: Konçerto, Tema ve varyasyonlar, Rondo, Sonat formu, Senfoni, Orkestra müziği

Kaynaklar: Concert piece (İngilizce), Harold en Italie (İngilizce), Variations on a Rococo Theme (İngilizce)

Orkestra müziği

Bu sayfa ne senfoni ne de konçerto olan orkestra müziğini kapsar: uvertürler, süitler, bale müziği, danslar, marşlar, varyasyon dizileri ve tek başına orkestra parçaları. Senfonik şiirlerin kendi sayfası vardır.

Uvertür, bir operanın, balenin ya da oratoryonun çalgısal açılışı olarak doğdu. On dokuzuncu yüzyılın başında Beethoven ve Mendelssohn, çoğunlukla edebî bir esere dayanan ve kendi başına konser parçası olarak duran uvertürler yazdı; Mendelssohn’ın 1826 tarihli Bir Yaz Gecesi Rüyası uvertürü genellikle ilk konser uvertürü sayılır. 1850’lerden itibaren bu rolün büyük kısmını senfonik şiir üstlendi. Süit, Barok danslardan oluşan bir dizi olarak başladı ve on dokuzuncu yüzyılın sonlarına doğru, Çaykovski’nin Fındıkkıran Süiti gibi bir baleden ya da tiyatro oyunundan alınmış parçalar dizisi olarak ya da Grieg’in Holberg Süiti gibi yeni yazılmış bölümlerden oluşan bir dizi olarak geri döndü. Balenin kendisinde müzik uzun süre dans edilebilir ezgiler dizisiydi ve ancak on dokuzuncu yüzyılın sonlarında kendi ağırlığını kazandı.

Bu katalogdaki uvertürlerin çoğu sonat formu olarak analiz edilir ve çoğu bir girişle başlar. Dans bölümleri kısadır; iki dans çoğu zaman önce birincisi, sonra ikincisi, ardından yine birincisi olarak çalınır; bu, menuet ve trio ile aynı plandır. Orkestra varyasyonları tema ve varyasyonlar formunu izler.

Nasıl duyulur

Bir uvertürde girişin sahneyi hazırlamasına izin verin, sonra daha hızlı ana kesiti bekleyin: sonat formunun birinci teması orada başlar ve etiketler alışılmış serim, gelişme ve rekapitülasyon sırasını izler.

Bir opera uvertüründe operada yeniden duyulacak ezgilere kulak verin. On sekizinci yüzyılın sonlarından itibaren pek çok uvertür, ardından gelen dramın bir ön tadımı olarak yazıldı.

Bir süitte ya da bale müziğinde her bölüm ayrı bir dans ya da sahnedir. Önce dansı ritimde bulun, üç vuruşlu bir vals ya da iki vuruşlu bir marş; sonra ezginin ve tonun değiştiği ana kulak verin.

Orkestrasyonu izleyin. Tek başına bir orkestra parçasında tema çoğu zaman başka bir çalgıda geri gelir ve bu renk değişikliği asıl olay olabilir.

Ders: Uvertürler, süitler ve senfonik şiirler Katalogda 117 eserİlgili: Senfonik şiir, Senfoni, Sonat formu, Menuet ve trio, Tema ve varyasyonlar, Nefesli orkestra, Solist ve orkestra için eserler

Kaynaklar: Uvertür (Vikipedi), Süit (müzik) (Vikipedi), Ballet (music) (İngilizce)

Nefesli orkestra

Konser bandosu olarak da adlandırılan nefesli orkestra, tahta üflemeli, bakır üflemeli ve vurmalı çalgılardan oluşur ve ara sıra kullanılan bir kontrbas dışında genellikle yaylı çalgı içermez; orkestradan temel farkı budur. Yaylı çalgılar kesiti olmadığından ezgiler tahta üflemelilere ve bakır üflemelilere düşer, vurmalılar kesitinin de genellikle daha çok işi vardır.

19. yüzyıl boyunca Britanya’da ve Amerika’da büyük nefesli toplulukları çoğunlukla törenler için askerî bandolardı. Marşlar ve orkestra müziği ile opera müziğinden düzenlemeler çalarlardı, çünkü onlar için yazılmış özgün konser müziği azdı; bunun bir nedeni de hiçbir iki bandonun aynı kadroya sahip olmamasıydı. Holst’un 1909’da tamamlanan ve resmî olarak ilk kez 1920’de seslendirilen mi bemol majör 1. Süiti, bando için yazılmış ilk önemli özgün eserlerden biridir: Holst on dokuz temel parti yazdı ve geri kalanları isteğe bağlı olarak işaretledi, böylece her bando eseri çalabiliyordu. Eser başka bestecileri de bando için yazmaya ikna etti, aralarında Vaughan Williams da vardı: onun English Folk Song Suite’i önce bando için, Folk Song Suite adıyla yayımlandı ve ilk kez 1923’te seslendirildi.

Bando müziği orkestra müziğinin formlarını daha küçük ölçekte kullanır ve merkezinde süitler ile marşlar vardır. Holst’un süiti bir şakonla, yani on altı kez duyulan sekiz ölçülük bir tema üzerine bir varyasyon dizisiyle açılır ve bir marşla biter. English Folk Song Suite’in ilk marşı üç halk şarkısını bir kemer biçiminde art arda dizer: A, B, C, B, A.

Nasıl duyulur

Holst’un Chaconne’unda temayı başta pes bakır üflemeliler çalarken öğrenin, sonra bando içinde dolaşırken her tekrarda onu izleyin. Tekrarlardan ikisi temayı ters çevirir.

English Folk Song Suite’in marşında ezgileri sayın: tahta üflemelilerde Seventeen Come Sunday, klarnet ya da kornet için sakin bir solo olarak Pretty Caroline, pes çalgılarda Dives ve Lazarus, ardından ikinci ezgiden geçerek birinciye dönüş.

Vurmalılara kulak verin: Holst’un süitinin marşı bas davul için bir soloyla açılır; bu, bando müziğinde ender görülür.

Holst süitinin üç bölümünün ara vermeden birbirini izlemesini istedi; bu yüzden duraklamaları beklemek yerine bağlantı noktalarına kulak verin.

Ders: Nefesli orkestra müziği Katalogda 2 eserİlgili: Orkestra müziği, Tema ve varyasyonlar, Üç bölmeli form (ternary), Oda müziği

Kaynaklar: Concert band (İngilizce), First Suite in E-flat for Military Band (İngilizce), English Folk Song Suite (İngilizce)

Yaylı çalgılar dörtlüsü

Yaylı çalgılar dörtlüsü iki keman, bir viyola ve bir viyolonsel için yazılmış bir eserdir; onu çalan topluluk da aynı adla anılır. Armoniyi dolduracak bir klavye olmadığından dört parti neredeyse eşittir: birinci kemanın başlattığı bir ezgiye bir an sonra viyola ya da viyolonsel cevap verebilir.

Türe kalıcı biçimini Haydn verdi. İlk dörtlüleri iki menuetli, beş bölümlüdür; 1770’lerin başındaki dizilerde (Opp. 9, 17 ve 20) dört bölümde karar kıldı ve altı Op. 20 dörtlüsünün üçü bir fügle biter. Beethoven’ın 1820’lerdeki geç dörtlüleri standart plandan çok uzaklaşır, yirminci yüzyılda da Bartók ve Şostakoviç dörtlüyü eserlerinin merkezine koydu.

Klasik plan senfoniyle örtüşür: sonat formunda bir birinci bölüm, ağır bir bölüm, bir menuet ve trio (sonraları çoğu zaman bir scherzo) ve çoğu zaman rondo ya da sonat-rondo olan bir final. Orta bölümler yer değiştirebilir: Mozart’ın Haydn’a ithaf ettiği altı dörtlüden üçünde menuet ikinci, üçünde üçüncü sıradadır. Bu katalogdaki Grosse Fuge ilk olarak Beethoven’ın Op. 130’unun finali olarak yazıldı.

Nasıl duyulur

Bütün topluluk yerine tek bir çalgıcıyı izleyin. Viyolonsel genellikle bas partisini çalar, bu yüzden ezgiyi almak için yukarı tırmandığında bütün ses değişir.

Bir çalgıdan ötekine geçen kısa bir figüre kulak verin. Yazarların dörtlüyü bu kadar sık bir sohbete benzetmesinin nedeni bu alışveriştir.

Haydn’ın üç Op. 20 dörtlüsündeki gibi füglü bir finalde ya da Grosse Fuge’de başlangıçtaki girişleri sayın: dört çalgıcı, temanın dört girişi.

Renk değişikliklerine dikkat edin: parmakla çekilen notalar (pizzicato), sürdinli yaylılar, hareket eden bir çizginin altında uzun tutulan bir nota. Yalnızca dört çalgıyla böyle bir değişiklik çoğu zaman yeni bir kesitin başladığını gösterir.

Ders: Yaylı çalgılar dörtlüsü Katalogda 59 eserİlgili: Sonat formu, Menuet ve trio, Rondo, Sonat-rondo, Füg, Oda müziği, Senfoni

Kaynaklar: Yaylı dörtlü (Vikipedi), Scherzo (İngilizce)

Oda müziği

Oda müziği, her partiye bir çalgıcının düştüğü küçük bir topluluk için yazılır; oysa orkestrada birçok çalgıcı aynı yaylı partisini paylaşır. Yaylı çalgılar dörtlüsünün kendi sayfası var; bu sayfa geri kalanını kapsar: bir çalgı ve piyano için sonatlar, piyanolu triolar, dörtlüler ve beşliler, yaylı beşlileri ve altılıları ve nefesli toplulukları için müzik.

18. yüzyılın sonlarında piyano merkeze geçti. Haydn’ın piyanolu trioları piyano sonatlarına yakındır; keman ve viyolonsel çoğunlukla piyanoyu katlar. Mozart yaylılara kendi partilerini verdi ve o zaman henüz yeni bir çalgı olan klarneti Kegelstatt Triosu’nda ve Klarnet Beşlisi’nde oda müziğine soktu. Schumann’ın 1842 tarihli Piyanolu Beşlisi’nden sonra piyano ile yaylı çalgılar dörtlüsü olağan beşli kadrosu oldu.

Buradaki eserlerin çoğu sonat planını izler: sonat formunda bir birinci bölüm, yavaş bir bölüm (çoğu zaman üç bölmeli form ya da tema ve varyasyonlar), bir menuet ve trio ya da bir scherzo ve çoğu zaman rondo olan bir final. Mozart’ın keman sonatlarının birçoğu yalnızca iki bölümlüdür, bölümlerin sırası ve tempoları da değişir: K. 301’in iki hızlı bölümü vardır, K. 378’in ise üç. Bir çalgı ve piyano için tekil parçalar, örneğin bir ballade ya da bir élégie, tek bölümdür; bu katalogda çoğu A, B ve A dönüşü olarak etiketlenmiştir.

Nasıl duyulur

Keman ya da viyolonsel ile piyano için bir sonatta ikisi solist ve eşlikçi değil, ortaktır. Birinin sunduğu, sonra ötekinin devraldığı bir temaya kulak verin.

Piyanolu trio, dörtlü ya da beşlide yaylıların piyanoya karşı tek bir ses bloğu olarak çalışına, sonra ayrı çizgilere bölünüşüne kulak verin.

Karışık bir toplulukta farklı tınlayan çalgıyı izleyin. Klarnet beşlisinde klarnet dört yaylı çalgıya karşı öne çıkar; bu yüzden aralarında el değiştiren bir ezgiyi izlemek kolaydır.

Schumann’ın Piyanolu Beşlisi’nin finalinde birinci bölümün açılış temasının geri dönüşüne kulak verin: Schumann onu finalin kendi temasıyla bir çift fügde, yani iki tema üzerine bir fügde birleştirir.

Ders: Oda müziği Katalogda 100 eserİlgili: Sonat formu, Üç bölmeli form (ternary), Tema ve varyasyonlar, Menuet ve trio, Rondo, Yaylı çalgılar dörtlüsü, Piyano sonatı

Kaynaklar: Oda müziği (Vikipedi), Piano quintet (İngilizce), Violin sonata (İngilizce)

Piyano sonatı

Piyano sonatı yalnız piyano için çok bölümlü bir eserdir; normalde küçük bir senfoni gibi düzenlenmiş üç ya da dört bölümden oluşur: sonat formunda bir birinci bölüm, yavaş bir bölüm, çoğu zaman bir menuet ya da scherzo ve rondo ya da sonat formunda bir final. Haydn ve Mozart çoğunlukla üç bölümlü sonatlar yazdı; Beethoven’ın ilk sonatları dört bölümlüdür.

Beethoven’ın otuz iki sonatı bu kataloğun bel kemiğidir, çünkü bütün kariyerini kapsar ve onun planın her parçasını sınadığını gösterir. Op. 26 sonat formu yerine varyasyonlarla açılır. Op. 27 No. 2, yani Ay Işığı, yavaş bölümü başa koyar ve kendine sonata quasi una fantasia der. Op. 53, yani Waldstein, kısa yavaş girişini doğrudan finale bağlar. Bazılarının yalnız iki bölümü vardır (Op. 49’un iki küçük sonatı, Op. 54, Op. 78, Op. 90 ve Op. 111); geç dönem sonatları ise varyasyonlarla (Op. 109, Op. 111) ya da bir fügle (Op. 106, Op. 110) biter.

Tekrarlar sonatlarda her yerden daha çok önem taşır. Nota, serimin tekrarlanmasını ve bir menuetin her iki yarısının tekrarlanmasını ister; piyanistler hangisine uyacaklarını seçer. Bu katalogdaki süreler kayda göre verilir; bu yüzden tekrarı yapılan bir bölüm, tekrarsız aynı bölümden daha uzundur.

Nasıl duyulur

Birinci bölümde, piyanist yapıyorsa serim tekrarını bulun; etiketler kesit adlarını iki kez gösterir.

Beethoven’da yavaş bölümler çoğu zaman üç bölmeli ya da varyasyon formundadır; açılış ezgisinin süslenmiş olarak geri dönüşüne kulak verin.

Menuette ya da scherzoda trioya, ardından birinci kesitin dönüşüne kulak verin.

Geç dönem Beethoven: füglerin, varyasyonların ve süsleme olarak değil doku olarak kullanılan trillerin olmasını bekleyin. Formlar öncekilerle aynıdır; yüzey ise aynı değildir.

Ders: Piyano sonatı Katalogda 99 eserİlgili: Sonat formu, Rondo, Menuet ve trio, Tema ve varyasyonlar, Füg

Kaynak: Piano sonata (İngilizce)

Piyano müziği

Bu sayfa sonatlar dışındaki piyano müziğini kapsar: etütler, noktürnler, prelüdler, valsler, mazurkalar, polonezler, baladlar, empromptular, intermezzolar, fanteziler ve varyasyon dizileri; ayrıca dört el piyano ya da iki piyano için müzik. Çoğu tek bölümlük parçalardır ve sık sık diziler hâlinde yayımlanmıştır.

Bu müziğin büyük kısmı on dokuzuncu yüzyılın başında piyanoyla birlikte gelişti. Parçaların çoğu karakter parçasıdır: tek bir ruh hâlini ya da fikri koruyan, adı genellikle başlıkta konan kısa eserler. Noktürn adını taşıyan ilk parçaları, kırık akor eşliği üzerinde şarkı söyler gibi bir ezgiyle John Field yazdı ve Chopin bu formu benimsedi. Etüt, tek bir beceri için bir alıştırma parçası olarak başladı; Chopin’in, Liszt’in ve Debussy’nin etütleri aynı zamanda konser parçasıdır. Schumann, Carnaval gibi tek bir eser olarak çalınmak üzere kısa parça dizileri yazdı.

Pek çok karakter parçası üç bölmeli formdadır: birinci kesit, karşıtlık oluşturan bir orta kesit ve birincinin çoğu zaman değişmiş dönüşü. Varyasyon dizileri tema ve varyasyonlar formunu izler, bazıları bir fügle biter. Daha büyük tek parçalar daha serbest kurulur. Chopin’in dört baladı sonat formunun bir çeşididir: iki ana tema geri döndüğünde ters sırayla gelebilir.

Nasıl duyulur

Başlıkla başlayın. Bir noktürn kırık akor eşliği üzerinde şarkı söyler; bir etüt tek bir teknik sorun üzerinde çalışır, çoğu zaman neredeyse baştan sona sürdürülen tek bir figürle. Bu figürü ya da dokuyu ilk saniyelerde bulun, çünkü parça onun üzerine kurulmuştur.

Üç bölmeli formdaki bir parçada orta kesiti bekleyin: tonda, dokuda ya da hızda bir değişiklik. Sonra açılışın, çoğu zaman süslenmiş ya da kısaltılmış dönüşüne kulak verin.

Bir Chopin baladında iki ana temayı ilk yarıda öğrenin. Bunlar sonra geri döndüğünde sıraya dikkat edin: Chopin ikinciyi birinciden önce geri getirebilir.

Carnaval gibi bir dizide her kısa parçanın kendi başlığı ve karakteri vardır. Dizi tek bir eser olarak duyulmak üzere yazılmıştır; bu yüzden her parçanın bir öncekine nasıl cevap verdiğini dinleyin.

Ders: Kısa piyano parçaları Katalogda 250 eserİlgili: Prelüd, Üç bölmeli form (ternary), Tema ve varyasyonlar, Rondo, Piyano sonatı, Barok klavye müziği

Kaynaklar: Character piece (İngilizce), Étude (İngilizce), Baladlar (Chopin) (Vikipedi)

Barok klavye müziği

Piyano on sekizinci yüzyılın sonlarında öne geçene kadar klavye müziği esas olarak klavsen ve klavikord için yazılıyordu. Klavsen tellerini çekerek çalar ve tuşa ne kadar sert basılırsa basılsın nota aynı güçte ses verir; bu yüzden karşıtlık ses sayısından, registerdan ve büyük çalgılarda farklı tınıda ikinci bir klavyeden gelir. Daha sessiz olan klavikord bir ev çalgısıydı. Bu katalogdaki kayıtların çoğunda modern piyano kullanılır.

Bu müziğin büyük kısmı kontrpuandır: aynı anda iki ya da daha çok bağımsız çizgi. Bach’ın envansiyonları iki sesli kısa öğretim parçaları, sinfoniaları da aynı türden üç sesli parçalardır. İyi Düzenlenmiş Klavye, yirmi dört majör ve minör tonun her birinde bir prelüd ile bir fügü eşleştirir; fügleri iki ila beş seslidir. Domenico Scarlatti 555 sonat yazdı; her biri tek bölümlüdür ve çoğu iki bölmeli formdadır: her biri tekrarlanan iki yarı, ilki ana tondan uzaklaşır, ikincisi geri dönüş yolunu bulur.

Envansiyon basit bir füg gibi işler: açılış fikri bir seste sunulur ve öteki seste tekrarlanır, ardından epizotlar onu yakın tonlardan geçirir ve sonunda ana tona döner. İtalyan konçertosu üslubundaki parçalar geri dönen dolgun bir pasajı, ritornelloyu, daha hafif epizotlarla dönüşümlü kullanır.

Nasıl duyulur

Bir envansiyonda açılış fikrini sağ elde dinleyin, bir an sonra onu sol elde yeniden duyun. Bu fikrin yeni bir tondaki sonraki her dönüşü bir dönüm noktasıdır.

Bir Scarlatti sonatında birinci yarının sonuna kulak verin; müzik orada, tekrardan önce yeni bir tona yerleşir. İkinci yarı oradan yola çıkar ve ana tona doğru ilerler; bu katalogdaki sonatta etiketler, birinci yarının sonraki fikirlerinin sona doğru geri geldiğini gösterir.

Konçerto üslubundaki bir bölümde dolgun, gür pasajları (ritornello) daha ince olanlara (epizot) karşı dinleyin. İki klavyeli bir klavsende bu bir klavye değişikliğiydi; piyanoda tuşe değişikliğine dönüşür.

Ders: Klavsen ve org Katalogda 47 eserİlgili: Füg, Prelüd, Org müziği, Piyano müziği, Konçerto

Kaynaklar: Klavsen (Vikipedi), Invention (musical composition) (İngilizce), Domenico Scarlatti (Vikipedi)

Org müziği

Borulu org, havayı borulardan geçirerek ses verir. Tek bir ton rengine sahip her boru takımı bir register ile açılıp kapanır; çalanın elleri için bir ya da daha çok klavyesi (manuel) ve ayakları için bir pedal klavyesi vardır. Piyanodan ya da klavsenden farklı olarak org, tuş basılı kaldığı sürece sesi tam gücüyle sürdürür. Kilise ayinlerindeki yeri nedeniyle org müziğinin büyük kısmı dinîdir.

Barok repertuvarın merkezinde Bach durur. Serbest eserlerinin çoğu bir prelüdü, toccatayı ya da fanteziyi bir fügle eşleştirir; ayrıca açıkça duyulur kalan bir Luther ilahisi ezgisi üzerine kurulmuş kısa parçalar olan pek çok koral prelüdü yazdı. Trio sonatları sağ ele, sol ele ve ayaklara birer çizgi verir. On dokuzuncu yüzyılda Mendelssohn Alman org yazısını yeniden canlandırdı; Fransa’da ise çok hafiften çok güçlüye pürüzsüzce yükselebilen yeni orglar, Franck ile Widor’u birkaç bölümlü org senfonileri yazmaya yöneltti.

Bach’ta alışılmış biçim iki kısımdan oluşur: serbest bir açılış, ardından bir füg. Passacaglia, durmadan yinelenen bir bas çizgisi üzerinde kesintisiz bir varyasyonlar dizisidir. Bach’ın do minör Passacaglia ve Füg’ü sekiz ölçülük basını yalnız pedallarda sunarak açılır, onun üzerinde varyasyonlar kurar ve doğrudan, teması bu basın ilk yarısı olan bir füge geçer.

Nasıl duyulur

Ayaklarla çalınan en derin çizgiye, pedallara kulak verin. Bir füg teması pedallarda geldiğinde hemen öne çıkar; bu katalogdaki etiketler bu pedal girişlerinin bir kısmını işaretler.

Renkte ya da ses yüksekliğinde ani bir değişiklik genellikle çalanın register değiştirdiği ya da başka bir klavyeye geçtiği anlamına gelir. Bu tür değişiklikler çoğu zaman yeni bir kesitin başlangıcını belirler.

Passacaglia ve Füg’de bas temasını açılıştaki pedal solosundan öğrenin, sonra her varyasyonun altında onu izleyin. Füg başladığında aynı temanın ilk yarısını füg teması olarak dinleyin.

Bir trio sonatında üç ayrı çizgiyi aynı anda izlemeye çalışın: sağ elin, sol elin ve ayakların her birinin kendi çizgisi vardır. Bir koral prelüdünde ilahi ezgisinin öteki seslerin karşısında öne çıkışına kulak verin.

Ders: Klavsen ve org Katalogda 13 eserİlgili: Füg, Tema ve varyasyonlar, Prelüd, Barok klavye müziği, Koro müziği

Kaynaklar: Borulu org (Vikipedi), Organ repertoire (İngilizce), Passacaglia and Fugue in C minor, BWV 582 (İngilizce)

Solo çalgı müziği

Bu sayfa, klavye dışındaki tek bir çalgı için yazılmış, eşliksiz çalınan müziği kapsar: tek başına keman, viyolonsel, flüt ya da gitar. Keman ya da viyolonsel çoğunlukla tek bir çizgi çalar, bu yüzden armoninin sezdirilmesi gerekir: akorlar hızlı arpejlere yayılır, iki tel aynı anda yayla çalınır (çift ses) ve ezgi alçak bir partiyle yüksek bir parti arasında sıçrar, böylece kulak iki ses duyar.

Bach’ın 1720’ye kadar tamamladığı solo keman için altı sonat ve partitası ile altı viyolonsel süiti modeli belirledi. Her keman sonatı yavaş bir prelüd ve bir fügle açılır; partitalar ve süitler allemande, courante, sarabande ve gigue gibi Barok danslarından oluşan zincirlerdir. Paganini’nin 1802–1817 arasında yazdığı 24 Kapris, keman için etütlerdir; her biri belirli becerilerin çevresinde kurulur. Debussy 1913’te Syrinx’i yazdı; eser yalnız flüt için standart bir parça oldu.

Formlar, öteki çalgı müziğinin formlarının küçük ölçekteki biçimleridir. Dans bölümleri çoğunlukla iki bölmeli formdadır: tekrarlanan iki yarı. Paganini’nin son kaprisi bir tema ve varyasyonlardır: kısa bir tema, on bir varyasyon ve bir final. Syrinx, açılış fikri sona doğru geri dönen serbest tek bir ezgidir; Tárrega’nın Recuerdos de la Alhambra’sında la minör bir birinci kesit ve la majör bir ikinci kesit vardır.

Nasıl duyulur

Tek bir çalgıda iki sese kulak verin: hareket eden üst çizginin altında tutulan ya da yinelenen alçak bir nota. Recuerdos de la Alhambra’da parmaklar her ezgi notasını o kadar hızlı yineler ki (tremolo) uzun tek bir nota gibi duyulur, başparmak ise eşliği çalar; birçok dinleyici bunu iki gitar sanır.

Paganini’nin Kapris No. 24’ünde önce kısa temayı öğrenin. Her varyasyon onun ana hatlarını korur ve çalana farklı bir görev verir; etiketler her birinin nerede başladığını gösterir.

Syrinx’te cümleleri nefesler gibi izleyin: her biri yükselir, durur ve geri iner. Çalanın zamanlamada büyük bir serbestliği vardır; flütçü Marcel Moyse, Debussy’nin eseri ölçü çizgileri ve nefes işaretleri olmadan yazdığını söylemiştir.

Ders: Tek başına bir çalgı Katalogda 6 eserİlgili: Tema ve varyasyonlar, Üç bölmeli form (ternary), Sonat formu, Oda müziği, Konçerto

Kaynaklar: Solo Keman için Sonat ve Partitalar (Bach) (Vikipedi), 24 Caprices for Solo Violin (Paganini) (İngilizce), Recuerdos de la Alhambra (İngilizce)

Sanat şarkısı

Sanat şarkısı, sahne için değil konser ya da resital salonu için yazılmış, tek bir şarkıcı ve piyano için bestelenmiş bir şiirdir. Almancada Lied (çoğulu Lieder), Fransızcada mélodie adını alır. Sırayla söylenmek üzere yazılmış, tek bir öykü anlatan ya da tek bir temaya bağlı kalan şarkı grubuna şarkı dizisi denir.

Haydn, Mozart ve Beethoven şarkılar yazdı, ama tür asıl kimliğini altı yüzden fazla şarkı yazan Schubert’le kazandı. Beethoven’ın An die ferne Geliebte’si ilk şarkı dizisi sayılır; ardından Schubert’in Die schöne Müllerin’i ve Winterreise’ı geldi, Schumann, Brahms, Wolf, Mahler ve Richard Strauss da geleneği sürdürdü. Berlioz, Fauré ve Debussy’nin Fransız mélodie’leri paralel bir gelenek oluşturur.

Formu şiir belirler. Strofik bir şarkıda, Die schöne Müllerin’in açılış şarkısında olduğu gibi, her kıta aynı müzikle söylenir. Baştan sona bestelenmiş bir şarkıda müzik metinle birlikte sürekli değişir: Erlkönig’de tek bir şarkıcı dört rolü (anlatıcı, baba, oğul ve Erlkönig) üstlenir, her biri kendi ses aralığında ve armonisinde. İkisinin arasında, ezginin aynı kalıp piyano partisinin değiştiği değiştirilmiş strofik şarkılar ile karşıt bir orta kesiti ve dönüşü olan üç bölmeli formdaki şarkılar yer alır.

Nasıl duyulur

Dinlerken sözleri takip edin; kayıtlar ve konser programları metni bu yüzden basar. Müzik şiire dize dize cevap verir, bu yüzden bir ton ya da doku değişikliği çoğu zaman metindeki bir dönüşle birlikte gelir.

Piyanoyu bir eşlik değil, ikinci bir ses olarak düşünün. Piyano çoğu zaman sahneyi resmeder: Erlkönig’de sağ eldeki hızlı, tekrarlanan notalar dörtnala koşan atı temsil eder ve şarkının neredeyse tamamı boyunca sürer.

Strofik bir şarkıda müzik tekrarlanır ama sözler tekrarlanmaz. Şarkıcının yeni sözlere uymak için kıtadan kıtaya rengini ve hızını nasıl değiştirdiğine kulak verin.

Ses girmeden önce, kıtaların arasında ve ses sustuktan sonra piyanoyu tek başına dinleyin. Bu katalogdaki etiketler bunları çoğu zaman giriş, ara müzik ve koda olarak işaretler.

Ders: Sanat şarkısı Katalogda 12 eserİlgili: Üç bölmeli form (ternary), Ses ve orkestra, Koro müziği, Piyano müziği

Kaynaklar: Art song (İngilizce), Lied (Vikipedi), Erlkönig (Schubert) (İngilizce)

Ses ve orkestra

Bunlar koro olmadan, solo ses ve orkestra için yazılmış eserlerdir: orkestralı şarkılar ve şarkı dizileri, konser aryaları ve solo motetler. Orkestra, sanat şarkısındaki piyanonun yerini alır. Bu, besteciye çok daha fazla renk verir ve bir şarkının büyük bir konser salonunda da ayakta durabilmesini sağlar.

Çalgılarla şarkı söyleme geleneği Barok arya ve kantata kadar uzanır. Konser aryası, opera yerine konser için yazılmış, çoğu zaman belirli bir şarkıcı için bestelenmiş bir opera sahnesidir; Mozart bunlardan çok yazdı. Orkestralı şarkı 1840’lardan itibaren gelişti. Berlioz, Les nuits d'été’yi 1841’de ses ve piyano için yazdı ve 1856’ya kadar orkestraya uyarladı; eser çoğu zaman ilk orkestralı şarkı dizisi olarak anılır. Mahler türü senfoniye o kadar yaklaştırdı ki ikisi arasındaki sınırı çizmek zordur; Richard Strauss da Dört Son Şarkı’yı 1948’de, hayatının sonuna doğru yazdı.

Sanat şarkısında olduğu gibi formu metin belirler: birçok şarkı strofiktir ya da üç bölmeli formdadır ve orkestral bir giriş ile ara müziklerle çerçevelenir. Konser aryaları ve solo motetler ise opera aryasını izler. Mozart’ın tek solo şarkıcı için yazdığı kutsal bir motet olan Exsultate, jubilate hızlı bir açılış kesiti, kısa bir resitatif ve ağır bir kesitten oluşur ve hızlı bir Alleluia ile biter.

Nasıl duyulur

Ses girmeden önce ve kıtalar arasında orkestranın ne çaldığını dinleyin. Bu pasajlar şiirin havasını kurar; bu katalogda Giriş ve Ara müzik olarak etiketlenmiştir.

Sese cevap veren bir çalgı seçin. Dört Son Şarkı’da kornonun büyük bir payı vardır; son şarkının sonuna doğru, şarkıcı bunun ölüm olup olmadığını sorduktan sonra Strauss altmış yıl önce yazdığı bir senfonik şiirden bir tema alıntılar.

Bir konser aryasında ya da motette, tek bir şarkıcının becerisi etrafında kurulmuş yazıya kulak verin: hızlı pasajlar (koloratur) ve çok tiz notalar. Exsultate, jubilate konçertodan da öğeler ödünç alır; ses solistin rolündedir.

Bir şarkı dizisinde her şarkının başında hangi çalgıların öne çıktığına dikkat edin: şarkıcı aynı kalırken orkestra her şarkıya kendi rengini verebilir.

Ders: Ses ve orkestra Katalogda 8 eserİlgili: Sanat şarkısı, Koro müziği, Senfoni, Üç bölmeli form (ternary)

Kaynaklar: Orchestral song (İngilizce), Concert aria (İngilizce), Four Last Songs (İngilizce)

Koro müziği

Koro müziği, her partiye birden çok şarkıcının düştüğü bir koro için yazılır; çoğu zaman solistler ve bir orkestra ya da org da katılır. Olağan karma koro dört partiden oluşur: soprano, alto, tenor ve bas. Buradaki eserlerin çoğu dinî metinleri besteler; Orff’un çoğu Latince ortaçağ şiirlerine dayanan Carmina Burana’sı istisnalardan biridir.

Missa, Katolik ayininin beş değişmez metnini besteler: Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus ve Agnus Dei. Rekviyem ölüler için missadır. Gloria ve Credo içermez; eski biçiminde ise Kıyamet Günü üzerine uzun bir şiir olan Dies irae’yi içerir. Besteciler bu metinleri özgürce ele alır: Mozart’ın Requiem’i Dies irae’yi birkaç bölüme ayırır, sonraki bazı besteler onu dışarıda bırakır, Brahms’ın Alman Requiem’i ise Latinceyi kendi seçtiği Luther İncili pasajlarıyla değiştirir. 18. yüzyıldan itibaren birçok beste ayin müziğinden çok konser eseriydi.

Oratoryo, çoğu zaman dinî olan dramatik ya da anlatı niteliğinde bir metni solistler, koro ve orkestra için, sahnelemeden, resitatifler, aryalar ve korolar zinciri hâlinde besteler; 19. yüzyıl kantatı kısa bir oratoryoya yakındır. Motet daha kısa, dinî bir parçadır ve genellikle koro içindir; bu ad, Mozart’ın Exsultate, jubilate’si gibi orkestralı solo parçalar için de kullanılmıştır. Biçimi metin belirlediği için bu katalogdaki analizler kesitleri çoğunlukla sonat formu adlarıyla değil harflerle (A, B, A′) etiketler; seslerin birbiri ardına girdiği yerde ise bir füg işaretlenir.

Nasıl duyulur

Metni izleyin. Bir missada ya da rekviyemde her bölüm açılıştaki Latince sözcüklerle adlandırılır; bu yüzden başlık neyin söylendiğini ve havanın neden değiştiğini söyler: rekviyem sonsuz huzur için bir duayla açılır, Dies irae Kıyamet Günü’nü betimler.

İki tür dokuya kulak verin: sözcükleri açık tutan, akorlar hâlinde birlikte ilerleyen dört parti ve bir fügde olduğu gibi aynı ezgiyle birbiri ardına giren partiler. Birinden ötekine geçiş çoğu zaman metnin yeni bir dizesini belirler.

Missalarda ve oratoryolarda solo seslerle bütün koronun birbirine cevap verişine kulak verin.

Carmina Burana’da talih tanrıçasına seslenen O Fortuna korosu eserin hem ilk hem son bölümüdür; böylece bütün eser aynı müzikle çerçevelenir.

Ders: Koro müziği Katalogda 14 eserİlgili: Füg, Üç bölmeli form (ternary), Ses ve orkestra, Sanat şarkısı

Kaynaklar: Koro (Vikipedi), Mass (music) (İngilizce), Requiem (Vikipedi)

Terimler

472 terim

1. grup: Bir bölümün ana tonda duyulan ilk ana teması; sonat formunda birinci temayla aynıdır. Birkaç fikir ana tonu paylaştığında analizler birinci gruptan ya da birincil alandan söz eder.
1. tema: Serimin ana tondaki birinci tema grubu.
1. tema: Bir bölümün ana tonda duyulan ilk ana teması; sonat formunda birinci temayla aynıdır. Birkaç fikir ana tonu paylaştığında analizler birinci gruptan ya da birincil alandan söz eder.
2. grup: Geçişin ardından gelen karşıt tema ya da tema grubu: serimde yeni bir tonda, rekapitülasyonda yeniden ana tonda. İkinci temayla aynıdır ve çoğu zaman birinciden daha yumuşak ya da daha şarkı gibidir.
2. tema: İkinci tema grubu; serimde karşıt bir tonda, rekapitülasyonda ana tondadır.
2. tema: Geçişin ardından gelen karşıt tema ya da tema grubu: serimde yeni bir tonda, rekapitülasyonda yeniden ana tonda. İkinci temayla aynıdır ve çoğu zaman birinciden daha yumuşak ya da daha şarkı gibidir.
A cappella: Çalgı eşliği olmadan şarkı söyleme. Bu İtalyanca cümle “şapel usulünde” anlamına gelir.
A, B, C: Harfler kesitleri malzemelerine göre adlandırır: A ilk fikir, B ikincisi, C üçüncüsüdür. A1, değişikliklerle dönen A demektir.
Açılış çerçevesi: Bir parçayı açan ve sonda geri gelen, tıpkı bir çerçevenin resmi ya da çerçeve öykünün bir hikâyeyi kuşatması gibi ana kısmı kuşatan müzik.
Agnus Dei: Tanrı’nın Kuzusu: missanın son bölümü, “bize huzur ver” sözleriyle biten bir merhamet yakarışı; Requiem’de sözler “onlara rahat ver” olur.
Ağıt: Yas tutan ya da hüzünle düşünceye dalan, genellikle ağır bir parça.
Ağıt: Keder ya da kaybı dile getiren parça. Liszt’in Tasso’sunda Lamento’nun ardından bir Trionfo, yani bir zafer gelir.
Air: Akıcı bir ezgi üzerine kurulu, sesli ya da çalgısal, şarkı gibi bir parça; aryanın İngilizce ve Fransızca adı.
Air’ler: Akıcı bir ezgi üzerine kurulu, sesli ya da çalgısal, şarkı gibi bir parça; aryanın İngilizce ve Fransızca adı.
Alan: Analistlerin, işlevi ya da tonuyla tanımlanan bir müzik pasajı için kullandığı sözcükler; örneğin ikincil tema bölgesi ya da kapanış alanı. Terimler büyük ölçüde, bir serimi birincil, geçiş, ikincil ve kapanış bölgelerine ayıran Sonat Teorisi’nden (Hepokoski ve Darcy) gelir.
Alborada: İspanyolcada şafak şarkısı; akşam serenatının sabahki karşılığı, Ravel’in Alborada del gracioso’sunda olduğu gibi.
Alla breve: 6/8’lik ölçü gibi etiketler, kesir gibi yazılan ölçü düzenini verir: üstteki sayı bir ölçüyü belirli bir değerden kaç notanın doldurduğunu, alttaki sayı bu değerin hangisi olduğunu söyler (4 dörtlük, 8 sekizlik). Alla breve 2/2’dir: ölçüde iki geniş vuruş.
Alleluia: Rab’be övgüler olsun: sevinçli bir yakarış; şenlikli bir bölüm ya da koro olarak bestelenir, çoğu zaman tek bir sözcük üzerinde uzun nota dizileriyle.
Alleluja: Rab’be övgüler olsun: sevinçli bir yakarış; şenlikli bir bölüm ya da koro olarak bestelenir, çoğu zaman tek bir sözcük üzerinde uzun nota dizileriyle.
Allemande: Genellikle Barok süiti açan, orta hızda, iki zamanlı bir Alman dansı. Düzenli akan notalarla ilerler ve kısa bir anakruzla başlar.
Altılı: Altı çalgıcı için yazılmış eser; yaylı çalgılar altılısında iki keman, iki viyola ve iki viyolonsel bulunur.
Ana kesit: Bir bölümün ana tonda duyulan ilk ana teması; sonat formunda birinci temayla aynıdır. Birkaç fikir ana tonu paylaştığında analizler birinci gruptan ya da birincil alandan söz eder.
ana tema: Bir bölümün ana tonda duyulan ilk ana teması; sonat formunda birinci temayla aynıdır. Birkaç fikir ana tonu paylaştığında analizler birinci gruptan ya da birincil alandan söz eder.
ana tema: Bir bölümün ana tonda duyulan ilk ana teması; sonat formunda birinci temayla aynıdır. Birkaç fikir ana tonu paylaştığında analizler birinci gruptan ya da birincil alandan söz eder.
Ana tema: Bir bölümün ana tonda duyulan ilk ana teması; sonat formunda birinci temayla aynıdır. Birkaç fikir ana tonu paylaştığında analizler birinci gruptan ya da birincil alandan söz eder.
Ana tema bütünü: Bir bölümün ana tonda duyulan ilk ana teması; sonat formunda birinci temayla aynıdır. Birkaç fikir ana tonu paylaştığında analizler birinci gruptan ya da birincil alandan söz eder.
Anı: Daha önce duyulmuş bir müziğin, çoğu zaman önceki bir bölümden, içinde bulunulan bölümde kısaca alıntılanması. Beethoven’ın 9. Senfonisinin finali, ilk üç bölümün her birini sırayla anımsatarak başlar.
Anımsatış: Daha önce duyulmuş bir müziğin, çoğu zaman önceki bir bölümden, içinde bulunulan bölümde kısaca alıntılanması. Beethoven’ın 9. Senfonisinin finali, ilk üç bölümün her birini sırayla anımsatarak başlar.
Anımsatma: Daha önce duyulmuş bir müziğin, çoğu zaman önceki bir bölümden, içinde bulunulan bölümde kısaca alıntılanması. Beethoven’ın 9. Senfonisinin finali, ilk üç bölümün her birini sırayla anımsatarak başlar.
Anthem: Anglikan ayininde koronun söylediği, İngilizce dinî bir metne dayanan koro eseri; ayrıca ulusal marş gibi bir övgü ya da bağlılık şarkısı.
Apoteoz: Bir temanın, genellikle sona doğru, daha güçlü ve daha dolgun bir orkestrasyonla, sanki yüceltiliyormuş gibi görkemli ve coşkulu dönüşü. Terim Liszt’in orkestra eserleriyle yakından bağlantılıdır.
Ara müzik: İki ana kesit arasındaki bir pasaj. Bach’ın envansiyon ve sinfonialarında, giriş dizileri arasındaki serbest pasajdır, bir füg epizotu gibi; bir şarkıda piyano ara müziği, piyanonun kıtalar arasında tek başına çaldığı yerdir.
Arabesk: Adını Arap üslubundaki sanatın kıvrımlı süslemelerinden alan, akıcı ve süslü çizgiler üzerine kurulu bir parça.
Arabeske: Adını Arap üslubundaki sanatın kıvrımlı süslemelerinden alan, akıcı ve süslü çizgiler üzerine kurulu bir parça.
Arioso: Resitatif ile arya arasında bir vokal üslup: konuşur gibi söylenen şarkıdan daha ezgili, ama aryadan daha serbest ve kısa.
Arya: Tek ses ve eşlik için kendi içinde bütün bir şarkı; genellikle bir opera, oratoryo ya da kantatın parçasıdır ve olay burada bir karakterin duyguları için durur. Arya adlı bir çalgısal bölüm de aynı şekilde şarkı gibidir.
Attacca: Doğrudan devam: sonraki bölüm ara vermeden başlar.
Bagatel: Fransızcada önemsiz şey: genellikle piyano için yazılmış kısa, hafif bir parça. Beethoven üç dizi yayımladı; Für Elise de bir bagateldir.
Bagateller: Fransızcada önemsiz şey: genellikle piyano için yazılmış kısa, hafif bir parça. Beethoven üç dizi yayımladı; Für Elise de bir bagateldir.
Bağlantı: Bir kesitten ya da temadan bir sonrakine götüren, yolda çoğu zaman ton değiştiren bağlayıcı pasaj; bağlantı genellikle kısa bir köprüdür. Sonat formunda köprü, geçişle aynı şeydir.
Bağlayıcı pasaj: Bir kesitten ya da temadan bir sonrakine götüren, yolda çoğu zaman ton değiştiren bağlayıcı pasaj; bağlantı genellikle kısa bir köprüdür. Sonat formunda köprü, geçişle aynı şeydir.
Balad: Söylenen bir baladın anlatıya dayalı, hikâye anlatan karakterini taşıyan, tek bölümlük bir çalgı parçası. Chopin’in piyano baladları, dram büyüdükçe bir ana temaya yeniden döner ve onu dönüştürür.
Balada: Söylenen bir baladın anlatıya dayalı, hikâye anlatan karakterini taşıyan, tek bölümlük bir çalgı parçası. Chopin’in piyano baladları, dram büyüdükçe bir ana temaya yeniden döner ve onu dönüştürür.
Baladlar: Söylenen bir baladın anlatıya dayalı, hikâye anlatan karakterini taşıyan, tek bölümlük bir çalgı parçası. Chopin’in piyano baladları, dram büyüdükçe bir ana temaya yeniden döner ve onu dönüştürür.
Barcarolla: Venedikli gondolcuların üslubunda bir kayık şarkısı; neredeyse her zaman küreğin vuruşunu çağrıştıran, salınan bir 6/8 ölçüsündedir.
Barkarol: Venedikli gondolcuların üslubunda bir kayık şarkısı; neredeyse her zaman küreğin vuruşunu çağrıştıran, salınan bir 6/8 ölçüsündedir.
basso continuo: Barok müziğin bas partisi; bir bas çalgı (viyolonsel, viyola da gamba ya da fagot) ile akorları dolduran bir klavyeli çalgı ya da lavta tarafından birlikte çalınır ve çoğu zaman bas notalarının üzerine yazılmış rakamlarla yönlendirilir.
Baştan sona bestelenmiş (through-composed): Her kıtada tek bir ezgiyi yinelemek yerine şiiri ilerledikçe yeni müzikle izleyen şarkı; Schubert’in Erlkönig’indeki gibi.
Benedictus: Rabbin adıyla gelen kutsanmıştır: Sanctus’un ikinci yarısı; çoğu zaman ayrı, daha yumuşak bir bölüm olarak bestelenir ve yine Hosanna ile biter.
Berceuse: Bir ninni: çoğu zaman 6/8 ölçüsünde, sık sık yalnızca iki akor arasında gidip gelen yalın bir eşlik üzerinde salınan yumuşak bir parça.
Beşli: Beş çalgıcı için yazılmış eser. Yaylı çalgılar beşlisi, yaylı çalgılar dörtlüsüne ikinci bir viyola ya da ikinci bir viyolonsel ekler; piyanolu beşli ya da klarnetli beşli ise yaylı çalgılar dörtlüsüne o çalgıyı ekler.
bezeme: Bir ezgi notasına eklenen küçük süsleme; tril, mordan, grupetto ya da appoggiatura gibi; bir işaretle yazılır ya da seslendiren tarafından eklenir.
birinci tema: Bir bölümün ana tonda duyulan ilk ana teması; sonat formunda birinci temayla aynıdır. Birkaç fikir ana tonu paylaştığında analizler birinci gruptan ya da birincil alandan söz eder.
Birinci tema alanı: Bir bölümün ana tonda duyulan ilk ana teması; sonat formunda birinci temayla aynıdır. Birkaç fikir ana tonu paylaştığında analizler birinci gruptan ya da birincil alandan söz eder.
Birincil: Bir bölümün ana tonda duyulan ilk ana teması; sonat formunda birinci temayla aynıdır. Birkaç fikir ana tonu paylaştığında analizler birinci gruptan ya da birincil alandan söz eder.
Birincil grup: Bir bölümün ana tonda duyulan ilk ana teması; sonat formunda birinci temayla aynıdır. Birkaç fikir ana tonu paylaştığında analizler birinci gruptan ya da birincil alandan söz eder.
Birincil kesit: Bir bölümün ana tonda duyulan ilk ana teması; sonat formunda birinci temayla aynıdır. Birkaç fikir ana tonu paylaştığında analizler birinci gruptan ya da birincil alandan söz eder.
birincil tema: Bir bölümün ana tonda duyulan ilk ana teması; sonat formunda birinci temayla aynıdır. Birkaç fikir ana tonu paylaştığında analizler birinci gruptan ya da birincil alandan söz eder.
Bitiş: Bir kesiti ana temalarından sonra tamamlayan, tonu kadanslarla pekiştiren ve çoğu zaman kendine ait kısa bir ezgi (kapanış teması) getiren pasaj. Sonat formundaki bir serimde ikinci temanın ardından gelir ve tekrara ya da gelişmeye götürür.
Bitiş kesiti: Bir kesiti ana temalarından sonra tamamlayan, tonu kadanslarla pekiştiren ve çoğu zaman kendine ait kısa bir ezgi (kapanış teması) getiren pasaj. Sonat formundaki bir serimde ikinci temanın ardından gelir ve tekrara ya da gelişmeye götürür.
Bolero: Orta hızda, üç zamanlı, gitar ve kastanyetle eşlik edilen bir İspanyol dansı. Ravel’in Boléro’su adını ondan alır.
Bourrée: Kısa bir anakruzla başlayan, iki zamanlı, canlı bir Fransız dansı. Barok süitte sarabande ile gigue arasına yerleştirilen daha hafif danslardan biridir.
Bölge: Analistlerin, işlevi ya da tonuyla tanımlanan bir müzik pasajı için kullandığı sözcükler; örneğin ikincil tema bölgesi ya da kapanış alanı. Terimler büyük ölçüde, bir serimi birincil, geçiş, ikincil ve kapanış bölgelerine ayıran Sonat Teorisi’nden (Hepokoski ve Darcy) gelir.
Bölge: Analistlerin, işlevi ya da tonuyla tanımlanan bir müzik pasajı için kullandığı sözcükler; örneğin ikincil tema bölgesi ya da kapanış alanı. Terimler büyük ölçüde, bir serimi birincil, geçiş, ikincil ve kapanış bölgelerine ayıran Sonat Teorisi’nden (Hepokoski ve Darcy) gelir.
Bölüm: Senfoni, konçerto ya da sonat gibi daha büyük bir eserin, kendi temposu ve çoğu zaman kendi bitişi olan bağımsız parçası. Bölümler çoğu zaman Roma rakamlarıyla numaralanır (I, II, III).
Burlesk: Ciddi bir üslupla alay eden ya da onu parodileştiren komik bir parça; Richard Strauss’un piyano ve orkestra için Burleske’sinde olduğu gibi.
Burleske: Ciddi bir üslupla alay eden ya da onu parodileştiren komik bir parça; Richard Strauss’un piyano ve orkestra için Burleske’sinde olduğu gibi.
Büyütme: Daha uzun nota değerleriyle çalınan bir tema; böylece tempo aynı kalırken daha yavaş ve geniş duyulur; çoğu zaman görkemli bir son sunuş için kullanılır.
Büyütülmüş: Daha uzun nota değerleriyle çalınan bir tema; böylece tempo aynı kalırken daha yavaş ve geniş duyulur; çoğu zaman görkemli bir son sunuş için kullanılır.
Canone: Bir sesin bir ezgi çaldığı, ötekilerin de aynı ezgiyle, döngülü bir halk kanonunda olduğu gibi birbiri ardınca girerek onu izlediği parça ya da pasaj. Al rovescio, izleyen sesin ezgiyi baş aşağı çevirerek çaldığı anlamına gelir.
Cantilena: Akıcı, lirik bir ses ezgisi ya da bu şarkı söyler üsluptaki bir çalgı pasajı.
Canzona: Fransız şansonundan türeyen bir İtalyan parçası; sonraki dönemlerin başlıklarında yalnızca bir şarkı ya da şarkı karakterli bir bölüm.
canzone: Fransız şansonundan türeyen bir İtalyan parçası; sonraki dönemlerin başlıklarında yalnızca bir şarkı ya da şarkı karakterli bir bölüm.
Canzonetta: Küçük şarkı: hafif, kısa bir şarkı ya da Çaykovski’nin Keman Konçertosu’nun yavaş bölümü gibi şarkı karakterli bir çalgı bölümü.
Capriccio: Başlığı katı bir formdan çok kapris vaat eden, serbest, canlı, çoğu zaman hızlı ve virtüözik bir parça. Brahms bu adı daha fırtınalı kısa piyano parçaları için, Paganini keman gösteri parçaları için kullandı.
Cenaze marşı: Genellikle minör bir tonda, bir cenaze alayının ölçülü adımlarını taklit eden ağır bir marş; Chopin’in 2. Piyano Sonatının üçüncü bölümü de böyledir.
Cevap: Fügde temanın ikinci girişi; başka bir seste ve genellikle bir beşli yukarıda. Tonal cevap bir iki notayı değiştirir, böylece müzik ana tona bağlı kalır.
Chaconne: Kısa, yinelenen bir akor kalıbı ya da bas çizgisi üzerinde kesintisiz varyasyonlar; passacaglianın yakın bir akrabası.
Choro: Rio de Janeiro’dan çıkan, adı “ağlama” anlamına gelmesine karşın çoğu zaman hızlı ve senkoplu bir Brezilya popüler çalgı müziği üslubu.
choros: Rio de Janeiro’dan çıkan, adı “ağlama” anlamına gelmesine karşın çoğu zaman hızlı ve senkoplu bir Brezilya popüler çalgı müziği üslubu.
Christe: Missanın ya da Requiem’in ilk bölümü, Yunanca bir dua: Rab merhamet et, Mesih merhamet et, Rab merhamet et. Üç kısımlı metin çoğu zaman üç kısımlı bir müzikal biçim doğurur.
Christe eleison: Missanın ya da Requiem’in ilk bölümü, Yunanca bir dua: Rab merhamet et, Mesih merhamet et, Rab merhamet et. Üç kısımlı metin çoğu zaman üç kısımlı bir müzikal biçim doğurur.
con sordino: Bir çalgıya takılarak sesini yumuşatan ya da değiştiren düzenek. Notada “con sordino” “sordinle”, “senza sordino” ise sordinsiz demektir.
Concertino: Ya kısa bir konçerto ya da Barok concerto grossoda tüm orkestranın karşısına konan küçük solist grubu.
Confutatis: Lanetliler yenilgiye uğratıldığında: Dies irae’nin, lanetlilerin alevlerini kutsananlar arasına çağrılma duasıyla karşı karşıya koyan bir kıtası. Mozart gür tenor ve basları yumuşak soprano ve altolarla dönüşümlü kullanır.
Continuo: Barok müziğin bas partisi; bir bas çalgı (viyolonsel, viyola da gamba ya da fagot) ile akorları dolduran bir klavyeli çalgı ya da lavta tarafından birlikte çalınır ve çoğu zaman bas notalarının üzerine yazılmış rakamlarla yönlendirilir.
Contrapunctus: Latincede kontrpuan: Bach’ın Füg Sanatı’ndaki her füge verdiği ad; hepsi tek bir temanın çeşitli biçimleri üzerine kurulur.
corrente: Süitte genellikle allemande dansından sonra gelen, üçlü ölçüde bir Barok dansı. Fransız courante ağırbaşlıdır, vurgular iki ve üç vuruşluk gruplar arasında kayar; İtalyan corrente daha hızlıdır ve eşit değerli notalarla akar.
Courante: Süitte genellikle allemande dansından sonra gelen, üçlü ölçüde bir Barok dansı. Fransız courante ağırbaşlıdır, vurgular iki ve üç vuruşluk gruplar arasında kayar; İtalyan corrente daha hızlıdır ve eşit değerli notalarla akar.
Credo: Missadaki inanç bildirisi (Tek bir Tanrı’ya inanırım). En uzun metin olduğu için besteciler onu çoğu zaman karşıt kesitlere böler.
Cum sanctis: Ebedî ışık onların üzerine parlasın: Requiem’in komünyon ilahisi, çoğu zaman sakin, ışıltılı bir bölüm. Ligeti’nin Lux aeterna’sı aynı sözler üzerine yazılmış ayrı bir koro eseridir.
Cum sanctis tuis: Ebedî ışık onların üzerine parlasın: Requiem’in komünyon ilahisi, çoğu zaman sakin, ışıltılı bir bölüm. Ligeti’nin Lux aeterna’sı aynı sözler üzerine yazılmış ayrı bir koro eseridir.
Cümle: Bir müzik cümlesi: kendi başına anlam taşıyan ve bir kadansla biten, şiirin bir dizesi gibi bir grup ölçü. Temalar genellikle iki ya da daha fazla cümleden kurulur.
Çerçeve: Bir parçayı açan ve sonda geri gelen, tıpkı bir çerçevenin resmi ya da çerçeve öykünün bir hikâyeyi kuşatması gibi ana kısmı kuşatan müzik.
Çift füg: İki tema üzerine kurulu bir füg; temalar ya ayrı ayrı sunulup sonra birleştirilir ya da baştan birlikte duyulur.
Çift ses: Yaylı bir çalgıda iki teli birlikte yaylayarak aynı anda iki nota çalmak; üç ya da dört nota çalındığında buna üçlü ya da dörtlü ses denir.
çift ses çalma: Yaylı bir çalgıda iki teli birlikte yaylayarak aynı anda iki nota çalmak; üç ya da dört nota çalındığında buna üçlü ya da dörtlü ses denir.
Da capo: İtalyanca “baştan” demektir: ilk kesit yeniden çalınır. Trionun ardından menuetin ya da scherzonun dönüşü için kullanılır.
Da capo aryası: A B A olmak üzere üç kısımlı bir arya. Karşıt bir orta kesitten sonra şarkıcı başa döner (“da capo” “baştan” demektir) ve birinci kesiti yineler; geleneksel olarak ikinci seferde süslemeler ekler.
Danzón: Küba’nın ulusal dansı: senkoplu ritimleri ve çalgısal gösteri için duraklamaları olan, 2/4’lük, ağır ve resmî bir çift dansı.
Davul rulosu: Bir davulda ya da timpanide sürekli bir ses oluşturan hızlı vuruşlar dizisi; çoğu zaman bir crescendo ile güçlenir.
Değiştirilmiş strofik form: Bir ya da daha fazla kıtanın değiştirildiği, örneğin başka bir tona ya da moda taşındığı, ötekilerin ise aynı müziği koruduğu strofik bir şarkı.
Devam: Bir temanın açılış fikrinden sonra süren kısmı; genellikle bu fikri daha küçük parçalara böler ve bir kadansa doğru ilerler. Daha geniş anlamda, bir öncekinin ardından gelen pasaj.
Dış kesit: Üç bölmeli (A B A) bir parçada dış kesitler ilk kesit ve onun dönüşüdür; orta kesit ise ikisinin arasındaki karşıt kısımdır.
Dış ve orta kesitler: Üç bölmeli (A B A) bir parçada dış kesitler ilk kesit ve onun dönüşüdür; orta kesit ise ikisinin arasındaki karşıt kısımdır.
Dies illa: Kurtar beni, ya Rab: Requiem missasından sonra tabutun başında söylenen ve Kıyamet Günü’nde merhamet dileyen bir responsoryum. Fauré ve Verdi onu eserlerine alır; gazap gününün dehşetini geri getirir.
Dies irae: Gazap günü: Kıyamet Günü’nü anlatan, Requiem’in sekansını oluşturan ve genellikle onun en şiddetli müziği olan Orta Çağ şiiri. Eski ilahi ezgisi, Berlioz’un Symphonie fantastique’inde ve sonraki pek çok eserde alıntılanır.
Divertimento: Toplumsal etkinliklerde eğlendirmek için yazılmış, küçük bir çalgıcı grubuna yönelik, birkaç bölümlük hafif bir eser; 18. yüzyılın ikinci yarısında, özellikle Haydn ve Mozart’ta yaygındır.
Divertissement: Fransızcada eğlence: küçük bir topluluk için hafif bir parça ya da kısa parçalar dizisi, ya da bir operaya veya baleye eklenen danslar dizisi.
Dize: Fransız rondosunda (rondeau), nakaratın dönüşleri arasındaki her karşıt epizodun adı.
doğal notalar: Bir temel notanın üzerinde birlikte tınlayan daha tiz seslerin (harmoniklerin) dizisi. Doğal korno ve trompet gibi pistonsuz bakır üflemeliler yalnızca bu doğal notaları çalabilir; eski müzikteki partilerinin birkaç perdeyle sınırlı kalmasının nedeni budur.
Doku: Müzikal çizgilerin nasıl bir araya geldiği: eşlikli tek ezgi, birkaç bağımsız çizgi ya da birlikte hareket eden akorlar; ayrıca sesin ne kadar kalın ya da ince olduğu. Doku değişikliği, yeni bir kesitin başladığını duymanın çoğu zaman en kolay yoludur.
Dominant: Tonikten beş basamak yukarıdaki, eve doğru en güçlü çekimi yapan nota ve akor; ayrıca bu nota üzerine kurulan ton: majör tondaki bir sonatın ikinci teması genellikle bu tona gider.
Dominant hazırlığı: Bir varışı hazırlayan, genellikle dominant akorda oyalanarak ana tona dönüşü kaçınılmaz kılan pasaj. Çoğunlukla bir rekapitülasyonun ya da son dönüşün hemen öncesinde gelir.
Dominantta durma: Bir varışı hazırlayan, genellikle dominant akorda oyalanarak ana tona dönüşü kaçınılmaz kılan pasaj. Çoğunlukla bir rekapitülasyonun ya da son dönüşün hemen öncesinde gelir.
Domine Jesu: Ekmek ve şarap sunağa getirilirken söylenen dua. Requiem’de Domine Jesu Christe ile başlar ve Hostias (Kurbanlar ve dualar) ile sürer.
dona eis: Tanrı’nın Kuzusu: missanın son bölümü, “bize huzur ver” sözleriyle biten bir merhamet yakarışı; Requiem’de sözler “onlara rahat ver” olur.
Doruk: Bir bölümün ya da kesitin, gerilimin, ses gücünün ya da ses alanının zirveye ulaştığı en yüksek noktası. Ona doğru yükselişe ve ardından gelen rahatlamaya kulak verin.
Doruk niteliğinde: Bir bölümün ya da kesitin, gerilimin, ses gücünün ya da ses alanının zirveye ulaştığı en yüksek noktası. Ona doğru yükselişe ve ardından gelen rahatlamaya kulak verin.
Döngüsel: Önceki bir bölümden gelip sonraki bir bölümde yeniden beliren ve bütün eseri birbirine bağlayan tema (döngüsel form). Zaten tanıdığınız bir ezginin yeni bir ortamda ortaya çıkmasına kulak verin.
Döngüsel dönüş: Önceki bir bölümden gelip sonraki bir bölümde yeniden beliren ve bütün eseri birbirine bağlayan tema (döngüsel form). Zaten tanıdığınız bir ezginin yeni bir ortamda ortaya çıkmasına kulak verin.
Dönüş: Önceki malzemenin, genellikle açılış temasının, geri geldiği nokta; çoğu zaman ana tondadır, bazen değiştirilmiş ya da kısaltılmıştır. 18. yüzyıl kullanımında reprise, yalnızca tekrarlanan bir kesit anlamına da gelebilir.
Dönüş köprüsü: Gelişmenin rekapitülasyona götüren son kısmı; genellikle uzun bir dominant hazırlığıdır.
Dönüşler: Önceki malzemenin, genellikle açılış temasının, geri geldiği nokta; çoğu zaman ana tondadır, bazen değiştirilmiş ya da kısaltılmıştır. 18. yüzyıl kullanımında reprise, yalnızca tekrarlanan bir kesit anlamına da gelebilir.
dönüşlü iki bölmeli (rounded binary): A ve B olmak üzere iki kısımlı, her yarısı genellikle tekrarlanan form: ilk yarı ana tondan uzaklaşır, ikinci yarı ona döner. Dönüşlü iki bölmeli formda açılış malzemesi ikinci yarının sonuna doğru geri gelir.
dönüşlü iki bölmeli form (rounded binary): A ve B olmak üzere iki kısımlı, her yarısı genellikle tekrarlanan form: ilk yarı ana tondan uzaklaşır, ikinci yarı ona döner. Dönüşlü iki bölmeli formda açılış malzemesi ikinci yarının sonuna doğru geri gelir.
Dörtlü: Dört çalgıcı için bir eser. Piyanolu dörtlü piyano, keman, viyola ve viyolonsel içindir; en yaygın türü olan yaylı çalgılar dörtlüsünün kendi sayfası var.
Dum veneris: Kurtar beni, ya Rab: Requiem missasından sonra tabutun başında söylenen ve Kıyamet Günü’nde merhamet dileyen bir responsoryum. Fauré ve Verdi onu eserlerine alır; gazap gününün dehşetini geri getirir.
Dumka: Aslında hüzünlü bir balad olan, karamsarlıkla taşkın coşku arasında birden geçişler yapan bir Slav parçası. Dvořák’ın Dumky Triosu bunların bir zincirinden kurulur.
dumky: Aslında hüzünlü bir balad olan, karamsarlıkla taşkın coşku arasında birden geçişler yapan bir Slav parçası. Dvořák’ın Dumky Triosu bunların bir zincirinden kurulur.
durchkomponiert: Her kıtada tek bir ezgiyi yinelemek yerine şiiri ilerledikçe yeni müzikle izleyen şarkı; Schubert’in Erlkönig’indeki gibi.
eec: Sonat Teorisi’nde, ikinci tema başladıktan sonra yeni tondaki ilk sağlam kadans. Serimin hedefidir; ardından gelen her şey kapanış bölgesine aittir.
elegia: Yas tutan ya da hüzünle düşünceye dalan, genellikle ağır bir parça.
élégie: Yas tutan ya da hüzünle düşünceye dalan, genellikle ağır bir parça.
Empromptü: O anda doğaçlanmış gibi duyulması amaçlanan bir piyano parçası; yine de genellikle A B A gibi belirgin bir formdadır. Schubert ve Chopin bu parçalardan diziler yazdı.
Empromptüler: O anda doğaçlanmış gibi duyulması amaçlanan bir piyano parçası; yine de genellikle A B A gibi belirgin bir formdadır. Schubert ve Chopin bu parçalardan diziler yazdı.
Envansiyon: İki sesli kontrpuanla yazılmış kısa bir klavye parçası; en çok Bach’ın kısmen alıştırma olarak yazdığı on beş envansiyonundan bilinir. İki el arasında gidip gelen tek bir kısa fikre kulak verin.
Epilog: Ana olaylardan sonra gelen bir kapanış kesiti ya da bölüm; bir kitabın son faslı gibi.
epílogo: Ana olaylardan sonra gelen bir kapanış kesiti ya da bölüm; bir kitabın son faslı gibi.
Epizot: Nakaratın dönüşleri arasında (rondoda) ya da temanın girişleri arasında (fügde) yer alan karşıt kesit.
Et lux perpetua: Missanın açılış ilahisi. Requiem’de, esere adını veren Requiem aeternam (Ebedî huzuru onlara ver, ya Rab) sözleriyle başlar.
Fandango: Genellikle üç vuruşlu ölçüde, gitar ve kastanyetlerle yapılan canlı bir İspanyol çift dansı.
Fanfar: Bakır üflemeliler için, çoğu zaman vurmalılarla birlikte, bir gelişi ya da açılışı duyuran kısa, törensel bir çağrı.
fantaisie: Belirli bir form yerine bestecinin hayal gücünü izleyen, çoğu zaman doğaçlama gibi duyulan ve ruh hali birden değişen bir parça. Fantasiestücke (fantezi parçaları) bu ruhta yazılmış kısa parçalardan oluşan dizilerdir.
fantasie: Belirli bir form yerine bestecinin hayal gücünü izleyen, çoğu zaman doğaçlama gibi duyulan ve ruh hali birden değişen bir parça. Fantasiestücke (fantezi parçaları) bu ruhta yazılmış kısa parçalardan oluşan dizilerdir.
fantasien: Belirli bir form yerine bestecinin hayal gücünü izleyen, çoğu zaman doğaçlama gibi duyulan ve ruh hali birden değişen bir parça. Fantasiestücke (fantezi parçaları) bu ruhta yazılmış kısa parçalardan oluşan dizilerdir.
fantasiestücke: Belirli bir form yerine bestecinin hayal gücünü izleyen, çoğu zaman doğaçlama gibi duyulan ve ruh hali birden değişen bir parça. Fantasiestücke (fantezi parçaları) bu ruhta yazılmış kısa parçalardan oluşan dizilerdir.
Fantezi: Belirli bir form yerine bestecinin hayal gücünü izleyen, çoğu zaman doğaçlama gibi duyulan ve ruh hali birden değişen bir parça. Fantasiestücke (fantezi parçaları) bu ruhta yazılmış kısa parçalardan oluşan dizilerdir.
fanteziler: Belirli bir form yerine bestecinin hayal gücünü izleyen, çoğu zaman doğaçlama gibi duyulan ve ruh hali birden değişen bir parça. Fantasiestücke (fantezi parçaları) bu ruhta yazılmış kısa parçalardan oluşan dizilerdir.
Forlane: Friuli’den gelen, 6/8’lik hızlı bir İtalyan halk dansı; Fransız Barok müziğine geçmiştir ve Ravel onu Le Tombeau de Couperin’de yeniden canlandırmıştır.
Fortspinnung: Almanca “eğirip uzatma”: bir temanın açılış fikrini dengeli bir cevap yerine progresyonlar ve tekrarlarla sürdürmenin Barok yolu. Ritornelloda açılış fikriyle kapanış kadansı arasındaki hareketli orta kısımdır.
Fugato: Bütünü füg olmayan bir bölümün içindeki füg üslubunda pasaj.
Furiant: Hızlı üç vuruşlu ölçüde, vurguları vuruşları üçlü yerine sürekli ikili gruplara yeniden ayıran ateşli bir Bohemya dansı. Dvořák ve Smetana onu scherzo yerine kullanmıştır.
Füg serimi: Bir fügün ya da füg tarzı bir pasajın açılışı; burada her ses sırayla temayla girer. Bach’ın invensiyon ve sinfonialarının analizlerinde Serim I, II ve III bu girişlerin ardışık turlarını gösterir.
Galanterie: Barok süitte sarabande ile gigue arasına eklenen, daha hafif ve daha moda danslardan biri; menuet, gavot, bourrée ya da passepied gibi, çoğu zaman çift olarak (Menuet I ve II).
galanteries: Barok süitte sarabande ile gigue arasına eklenen, daha hafif ve daha moda danslardan biri; menuet, gavot, bourrée ya da passepied gibi, çoğu zaman çift olarak (Menuet I ve II).
Gavot: Orta hızda, iki vuruşlu ölçüde, cümleleri ölçünün ortasında başlayan bir Fransız dansı.
Geçiş: Müziği birinci temadan ikinciye taşıyan, genellikle yolda ton değiştiren pasaj. Köprü diye de anılır.
Geçiş niteliğinde: Bir kesitten ya da temadan bir sonrakine götüren, yolda çoğu zaman ton değiştiren bağlayıcı pasaj; bağlantı genellikle kısa bir köprüdür. Sonat formunda köprü, geçişle aynı şeydir.
Gelişme: Sonat formunun orta kısmı; daha önceki malzeme burada parçalanır, birleştirilir ve kararsız tonlardan geçirilir.
Gelişme benzeri kesit: Gelişme gibi işleyen: temalar parçalanır, birleştirilir ve tonlar arasında dolaştırılır; bu, koda ya da epizot gibi sonat formunun gelişmesi olmayan bir kesitte bile olur.
Gelişme niteliğinde: Gelişme gibi işleyen: temalar parçalanır, birleştirilir ve tonlar arasında dolaştırılır; bu, koda ya da epizot gibi sonat formunun gelişmesi olmayan bir kesitte bile olur.
Gelişme niteliğinde kesit: Gelişme gibi işleyen: temalar parçalanır, birleştirilir ve tonlar arasında dolaştırılır; bu, koda ya da epizot gibi sonat formunun gelişmesi olmayan bir kesitte bile olur.
Genişleme: Sonu tekrarlanarak ya da uzatılarak veya kadans geciktirilerek beklenenden uzun hâle getirilmiş cümle. Genişleme aynı şeyi cümlenin içinde yapar.
Genişletilmiş: Sonu tekrarlanarak ya da uzatılarak veya kadans geciktirilerek beklenenden uzun hâle getirilmiş cümle. Genişleme aynı şeyi cümlenin içinde yapar.
giga: Barok süiti genellikle bitiren, birleşik ölçüde (6/8 ya da 12/8 gibi) hızlı ve canlı bir dans. Çoğu zaman seslerin taklitle birbiri ardına girmesiyle başlar.
Gigue: Barok süiti genellikle bitiren, birleşik ölçüde (6/8 ya da 12/8 gibi) hızlı ve canlı bir dans. Çoğu zaman seslerin taklitle birbiri ardına girmesiyle başlar.
Giriş: Bir fügün temasının seslerden birinde her görünüşü. Orta girişler serimden sonra başka tonlarda gelir; son giriş, temayı sona doğru ana tonda geri getirir.
Giriş: Ana malzeme başlamadan önce gelen, çoğu zaman yavaş bir pasaj. Bir senfonide iki üç dakika sürebilir; bir sonatta birkaç ölçüden ibaret olabilir.
Girişler: Bir fügün temasının seslerden birinde her görünüşü. Orta girişler serimden sonra başka tonlarda gelir; son giriş, temayı sona doğru ana tonda geri getirir.
Gloria: Missanın övgü ilahisi, “Yücelerde Tanrı’ya şan olsun”; genellikle parlak, şenlikli bir bölüm.
Grup: Aynı tonu ve aynı işlevi paylaşan ve tek bir birim olarak duyulan birkaç tema ya da fikir; örneğin bir serimin başındaki ana tondaki malzemenin tümü. Bir rondo tema kompleksi, nakaratın kendi iç parçalarıyla birlikte bütünüdür.
Gymnopédie: Satie’nin 1888 tarihli üç ağır, yalın piyano parçasına verdiği ad.
Gymnopédies: Satie’nin 1888 tarihli üç ağır, yalın piyano parçasına verdiği ad.
Habanera: Adını Havana’dan alan, bastaki salınımlı habanera ritmiyle tanınan Küba contradanzası. Ravel’in Rapsodie espagnole’u gibi İspanyol havası taşıyan Fransız müziği bu ritmi ödünç alır.
Halleluya: Rab’be övgüler olsun: sevinçli bir yakarış; şenlikli bir bölüm ya da koro olarak bestelenir, çoğu zaman tek bir sözcük üzerinde uzun nota dizileriyle.
Harmonik dizi: Bir temel notanın üzerinde birlikte tınlayan daha tiz seslerin (harmoniklerin) dizisi. Doğal korno ve trompet gibi pistonsuz bakır üflemeliler yalnızca bu doğal notaları çalabilir; eski müzikteki partilerinin birkaç perdeyle sınırlı kalmasının nedeni budur.
Hazırlık: Bir varışı hazırlayan, genellikle dominant akorda oyalanarak ana tona dönüşü kaçınılmaz kılan pasaj. Çoğunlukla bir rekapitülasyonun ya da son dönüşün hemen öncesinde gelir.
Hornpipe: Canlı bir Britanya dansı. Barok müzikte genellikle üç zamanlıdır, senkoplu ve vurgulu ritimler taşır; Händel’in Su Müziği’ndeki hornpipe ünlü bir örnektir.
Hosanna: Kutsal, kutsal, kutsal: missanın yüceltme bölümü; coşkulu bir “En yücelerde Hosanna” ile kapanır.
Hostias: Ekmek ve şarap sunağa getirilirken söylenen dua. Requiem’de Domine Jesu Christe ile başlar ve Hostias (Kurbanlar ve dualar) ile sürer.
Humoresk: Kaprisli bir mizah taşıyan Romantik karakter parçası; şakadan çok bir ruh hâli meselesidir.
Humoreske: Kaprisli bir mizah taşıyan Romantik karakter parçası; şakadan çok bir ruh hâli meselesidir.
Idée fixe: Berlioz’un Symphonie fantastique adlı eserinde sevgiliyi temsil eden ve her bölümde değişerek geri dönen ezgiye verdiği ad; daha genel olarak, tek bir fikre bağlı, yinelenen bir tema.
In paradisum: Melekler seni cennete götürsün: cenaze kiliseden çıkarılırken söylenen veda. Fauré Requiem’ini bununla bitirir.
Intermezzi: Kelimesi kelimesine arada gelen parça: büyük bir eserin iç bölümlerinden biri ya da Brahms’ın geç dönem piyano müziğinde kısa, bağımsız bir karakter parçası. Gösterişten çok samimi, içe dönük bir tona kulak verin.
Intermezzo: Kelimesi kelimesine arada gelen parça: büyük bir eserin iç bölümlerinden biri ya da Brahms’ın geç dönem piyano müziğinde kısa, bağımsız bir karakter parçası. Gösterişten çok samimi, içe dönük bir tona kulak verin.
Introitus: Missanın açılış ilahisi. Requiem’de, esere adını veren Requiem aeternam (Ebedî huzuru onlara ver, ya Rab) sözleriyle başlar.
iki bölmeli (binary): A ve B olmak üzere iki kısımlı, her yarısı genellikle tekrarlanan form: ilk yarı ana tondan uzaklaşır, ikinci yarı ona döner. Dönüşlü iki bölmeli formda açılış malzemesi ikinci yarının sonuna doğru geri gelir.
İki bölmeli form (binary): A ve B olmak üzere iki kısımlı, her yarısı genellikle tekrarlanan form: ilk yarı ana tondan uzaklaşır, ikinci yarı ona döner. Dönüşlü iki bölmeli formda açılış malzemesi ikinci yarının sonuna doğru geri gelir.
İkinci grup: Geçişin ardından gelen karşıt tema ya da tema grubu: serimde yeni bir tonda, rekapitülasyonda yeniden ana tonda. İkinci temayla aynıdır ve çoğu zaman birinciden daha yumuşak ya da daha şarkı gibidir.
ikinci tema: Geçişin ardından gelen karşıt tema ya da tema grubu: serimde yeni bir tonda, rekapitülasyonda yeniden ana tonda. İkinci temayla aynıdır ve çoğu zaman birinciden daha yumuşak ya da daha şarkı gibidir.
İkinci tema: Geçişin ardından gelen karşıt tema ya da tema grubu: serimde yeni bir tonda, rekapitülasyonda yeniden ana tonda. İkinci temayla aynıdır ve çoğu zaman birinciden daha yumuşak ya da daha şarkı gibidir.
İkinci tema alanı: Geçişin ardından gelen karşıt tema ya da tema grubu: serimde yeni bir tonda, rekapitülasyonda yeniden ana tonda. İkinci temayla aynıdır ve çoğu zaman birinciden daha yumuşak ya da daha şarkı gibidir.
İkincil: Geçişin ardından gelen karşıt tema ya da tema grubu: serimde yeni bir tonda, rekapitülasyonda yeniden ana tonda. İkinci temayla aynıdır ve çoğu zaman birinciden daha yumuşak ya da daha şarkı gibidir.
İkincil alan: Geçişin ardından gelen karşıt tema ya da tema grubu: serimde yeni bir tonda, rekapitülasyonda yeniden ana tonda. İkinci temayla aynıdır ve çoğu zaman birinciden daha yumuşak ya da daha şarkı gibidir.
İkincil alan: Geçişin ardından gelen karşıt tema ya da tema grubu: serimde yeni bir tonda, rekapitülasyonda yeniden ana tonda. İkinci temayla aynıdır ve çoğu zaman birinciden daha yumuşak ya da daha şarkı gibidir.
İkincil fikir: Geçişin ardından gelen karşıt tema ya da tema grubu: serimde yeni bir tonda, rekapitülasyonda yeniden ana tonda. İkinci temayla aynıdır ve çoğu zaman birinciden daha yumuşak ya da daha şarkı gibidir.
İkincil grup: Geçişin ardından gelen karşıt tema ya da tema grubu: serimde yeni bir tonda, rekapitülasyonda yeniden ana tonda. İkinci temayla aynıdır ve çoğu zaman birinciden daha yumuşak ya da daha şarkı gibidir.
İkincil kesit: Geçişin ardından gelen karşıt tema ya da tema grubu: serimde yeni bir tonda, rekapitülasyonda yeniden ana tonda. İkinci temayla aynıdır ve çoğu zaman birinciden daha yumuşak ya da daha şarkı gibidir.
ikincil tema: Geçişin ardından gelen karşıt tema ya da tema grubu: serimde yeni bir tonda, rekapitülasyonda yeniden ana tonda. İkinci temayla aynıdır ve çoğu zaman birinciden daha yumuşak ya da daha şarkı gibidir.
ikincil tema: Geçişin ardından gelen karşıt tema ya da tema grubu: serimde yeni bir tonda, rekapitülasyonda yeniden ana tonda. İkinci temayla aynıdır ve çoğu zaman birinciden daha yumuşak ya da daha şarkı gibidir.
İkincil tema bölgesi: Geçişin ardından gelen karşıt tema ya da tema grubu: serimde yeni bir tonda, rekapitülasyonda yeniden ana tonda. İkinci temayla aynıdır ve çoğu zaman birinciden daha yumuşak ya da daha şarkı gibidir.
İlahi: Kilise müziğinde, Gregoryen ilahisinde olduğu gibi, serbest ritimde eşliksiz tek bir ezgi; ilahi benzeri bir pasaj bu yalın, akıcı çizgiyi taklit eder. Fransızcada chant yalnızca şarkı ya da ezgi demektir.
in canone: Bir sesin bir ezgi çaldığı, ötekilerin de aynı ezgiyle, döngülü bir halk kanonunda olduğu gibi birbiri ardınca girerek onu izlediği parça ya da pasaj. Al rovescio, izleyen sesin ezgiyi baş aşağı çevirerek çaldığı anlamına gelir.
İntroit: Missanın açılış ilahisi. Requiem’de, esere adını veren Requiem aeternam (Ebedî huzuru onlara ver, ya Rab) sözleriyle başlar.
jig: Barok süiti genellikle bitiren, birleşik ölçüde (6/8 ya da 12/8 gibi) hızlı ve canlı bir dans. Çoğu zaman seslerin taklitle birbiri ardına girmesiyle başlar.
Kadans: Bir cümleyi noktalama işareti gibi bitiren akor yürüyüşü: tam kadans ana akorda nokta gibi kapanır, yarım kadans dominantta virgül gibi durur. Kadansal, kadans işlevi gören ya da kadansa götüren demektir.
Kadansal: Bir cümleyi noktalama işareti gibi bitiren akor yürüyüşü: tam kadans ana akorda nokta gibi kapanır, yarım kadans dominantta virgül gibi durur. Kadansal, kadans işlevi gören ya da kadansa götüren demektir.
Kadenza: Bir konçertoda solistin tek başına çaldığı, bölümün sonuna yakın yer alan, başlangıçta doğaçlanan pasaj.
Kanon: Bir sesin bir ezgi çaldığı, ötekilerin de aynı ezgiyle, döngülü bir halk kanonunda olduğu gibi birbiri ardınca girerek onu izlediği parça ya da pasaj. Al rovescio, izleyen sesin ezgiyi baş aşağı çevirerek çaldığı anlamına gelir.
kanonik: Bir sesin bir ezgi çaldığı, ötekilerin de aynı ezgiyle, döngülü bir halk kanonunda olduğu gibi birbiri ardınca girerek onu izlediği parça ya da pasaj. Al rovescio, izleyen sesin ezgiyi baş aşağı çevirerek çaldığı anlamına gelir.
Kantat: Sesler ve çalgılar için, dinsel ya da dindışı bir metin üzerine yazılmış, birkaç bölümlük (aryalar, resitatifler, korolar) bir eser. Bach kilise kantatlarını yılın pazar günleri ve bayram günleri için yazdı.
Kapanış: Bir kesiti ana temalarından sonra tamamlayan, tonu kadanslarla pekiştiren ve çoğu zaman kendine ait kısa bir ezgi (kapanış teması) getiren pasaj. Sonat formundaki bir serimde ikinci temanın ardından gelir ve tekrara ya da gelişmeye götürür.
Kapanış alanı: Bir kesiti ana temalarından sonra tamamlayan, tonu kadanslarla pekiştiren ve çoğu zaman kendine ait kısa bir ezgi (kapanış teması) getiren pasaj. Sonat formundaki bir serimde ikinci temanın ardından gelir ve tekrara ya da gelişmeye götürür.
Kapanış birimi: Bir kesiti ana temalarından sonra tamamlayan, tonu kadanslarla pekiştiren ve çoğu zaman kendine ait kısa bir ezgi (kapanış teması) getiren pasaj. Sonat formundaki bir serimde ikinci temanın ardından gelir ve tekrara ya da gelişmeye götürür.
Kapanış bölgesi: Bir kesiti ana temalarından sonra tamamlayan, tonu kadanslarla pekiştiren ve çoğu zaman kendine ait kısa bir ezgi (kapanış teması) getiren pasaj. Sonat formundaki bir serimde ikinci temanın ardından gelir ve tekrara ya da gelişmeye götürür.
Kapanış çerçevesi: Bir parçayı açan ve sonda geri gelen, tıpkı bir çerçevenin resmi ya da çerçeve öykünün bir hikâyeyi kuşatması gibi ana kısmı kuşatan müzik.
Kapanış fikri: Bir kesiti ana temalarından sonra tamamlayan, tonu kadanslarla pekiştiren ve çoğu zaman kendine ait kısa bir ezgi (kapanış teması) getiren pasaj. Sonat formundaki bir serimde ikinci temanın ardından gelir ve tekrara ya da gelişmeye götürür.
kapanış grubu: Bir kesiti ana temalarından sonra tamamlayan, tonu kadanslarla pekiştiren ve çoğu zaman kendine ait kısa bir ezgi (kapanış teması) getiren pasaj. Sonat formundaki bir serimde ikinci temanın ardından gelir ve tekrara ya da gelişmeye götürür.
Kapanış kadansı: Bir cümleyi noktalama işareti gibi bitiren akor yürüyüşü: tam kadans ana akorda nokta gibi kapanır, yarım kadans dominantta virgül gibi durur. Kadansal, kadans işlevi gören ya da kadansa götüren demektir.
Kapanış kesiti: Bir kesiti ana temalarından sonra tamamlayan, tonu kadanslarla pekiştiren ve çoğu zaman kendine ait kısa bir ezgi (kapanış teması) getiren pasaj. Sonat formundaki bir serimde ikinci temanın ardından gelir ve tekrara ya da gelişmeye götürür.
Kapanış malzemesi: Bir kesiti ana temalarından sonra tamamlayan, tonu kadanslarla pekiştiren ve çoğu zaman kendine ait kısa bir ezgi (kapanış teması) getiren pasaj. Sonat formundaki bir serimde ikinci temanın ardından gelir ve tekrara ya da gelişmeye götürür.
Kapanış müziği: Ana malzemeden sonra gelen bir kapanış pasajı, prelüdün karşıtı. Bir şarkıda, ses sustuktan sonra piyanonun çaldığı partidir ve çoğu zaman havayı özetler.
Kapanış teması: Bir kesiti ana temalarından sonra tamamlayan, tonu kadanslarla pekiştiren ve çoğu zaman kendine ait kısa bir ezgi (kapanış teması) getiren pasaj. Sonat formundaki bir serimde ikinci temanın ardından gelir ve tekrara ya da gelişmeye götürür.
kapanış teması: Bir kesiti ana temalarından sonra tamamlayan, tonu kadanslarla pekiştiren ve çoğu zaman kendine ait kısa bir ezgi (kapanış teması) getiren pasaj. Sonat formundaki bir serimde ikinci temanın ardından gelir ve tekrara ya da gelişmeye götürür.
Kapanış uzamı: Bir kesiti ana temalarından sonra tamamlayan, tonu kadanslarla pekiştiren ve çoğu zaman kendine ait kısa bir ezgi (kapanış teması) getiren pasaj. Sonat formundaki bir serimde ikinci temanın ardından gelir ve tekrara ya da gelişmeye götürür.
kapris: Başlığı katı bir formdan çok kapris vaat eden, serbest, canlı, çoğu zaman hızlı ve virtüözik bir parça. Brahms bu adı daha fırtınalı kısa piyano parçaları için, Paganini keman gösteri parçaları için kullandı.
Karşı ezgi: Ana ezgiyle aynı anda çalınan ikinci bir ezgi; sade bir eşlik değil, kendi çizgisi olan bir eş.
Karşı serim: Bir fügde ikinci bir serim: kısa bir epizottan sonra tema ana tonda yeniden girer, sesler genellikle başka bir sırayla. Bazı yazarlar bu terimi orta girişler için de kullanır.
Karşı tema: Ana ezgiyle aynı anda çalınan ikinci bir ezgi; sade bir eşlik değil, kendi çizgisi olan bir eş.
Kısa bağlayıcı pasaj: Bir kesitten ya da temadan bir sonrakine götüren, yolda çoğu zaman ton değiştiren bağlayıcı pasaj; bağlantı genellikle kısa bir köprüdür. Sonat formunda köprü, geçişle aynı şeydir.
kıta: Bir şarkıdaki şiirin bir kıtası. Strofik bir şarkıda her kıta aynı müzikle söylenir, bu yüzden her yeni kıta ezgiyi geri getirir; başka şarkılarda müzik kıtadan kıtaya değişir.
Kıta: Bir şarkıdaki şiirin bir kıtası. Strofik bir şarkıda her kıta aynı müzikle söylenir, bu yüzden her yeni kıta ezgiyi geri getirir; başka şarkılarda müzik kıtadan kıtaya değişir.
Kıta: Bir şarkıdaki şiirin bir kıtası. Strofik bir şarkıda her kıta aynı müzikle söylenir, bu yüzden her yeni kıta ezgiyi geri getirir; başka şarkılarda müzik kıtadan kıtaya değişir.
Klarnetli beşli: Beş çalgıcı için yazılmış eser. Yaylı çalgılar beşlisi, yaylı çalgılar dörtlüsüne ikinci bir viyola ya da ikinci bir viyolonsel ekler; piyanolu beşli ya da klarnetli beşli ise yaylı çalgılar dörtlüsüne o çalgıyı ekler.
Klarnetli trio: Piyano, keman ve viyolonsel için, genellikle üç ya da dört bölümlü bir eser. Brahms’ın Klarnetli Triosu ve Kornolu Triosu yaylı çalgılardan birinin yerine bir klarnet ya da bir korno koyar.
Klavierstück: Almancada piyano parçası: Brahms’ın ve Schubert’in geç dönem dizilerinde olduğu gibi, daha belirli bir adı olmayan kısa bir piyano eserine verilen yalın başlık.
Klavierstücke: Almancada piyano parçası: Brahms’ın ve Schubert’in geç dönem dizilerinde olduğu gibi, daha belirli bir adı olmayan kısa bir piyano eserine verilen yalın başlık.
Koda: Rekapitülasyondan sonra gelen kapanış kesiti. Haydn’da kısa, Beethoven’da kimi zaman çok büyüktür.
Kodetta: Serimin sonundaki kısa kapanış pasajı. Gelişmeden ya da tekrardan önce yeni tonu pekiştirir.
Kompleks: Aynı tonu ve aynı işlevi paylaşan ve tek bir birim olarak duyulan birkaç tema ya da fikir; örneğin bir serimin başındaki ana tondaki malzemenin tümü. Bir rondo tema kompleksi, nakaratın kendi iç parçalarıyla birlikte bütünüdür.
Komünyon: Ebedî ışık onların üzerine parlasın: Requiem’in komünyon ilahisi, çoğu zaman sakin, ışıltılı bir bölüm. Ligeti’nin Lux aeterna’sı aynı sözler üzerine yazılmış ayrı bir koro eseridir.
kontrpuan: Aynı anda çalınan ve birbirine uyan iki ya da daha fazla bağımsız ezgi. Kontrpuanlı bir pasajda, eşlikli tek bir ezgi yerine birkaç çizgiyi izlemeye çalışın.
Kontrpuan: Aynı anda çalınan ve birbirine uyan iki ya da daha fazla bağımsız ezgi. Kontrpuanlı bir pasajda, eşlikli tek bir ezgi yerine birkaç çizgiyi izlemeye çalışın.
Koral: Bir Lutheryen ilahi ezgisi ya da onun gibi yazılmış bir pasaj: ağır, yalın akorlarla, bütün sesler birlikte ilerler. Koral pasajı ağırbaşlı ya da dua eder gibi duyulur.
Kornolu trio: Piyano, keman ve viyolonsel için, genellikle üç ya da dört bölümlü bir eser. Brahms’ın Klarnetli Triosu ve Kornolu Triosu yaylı çalgılardan birinin yerine bir klarnet ya da bir korno koyar.
Köprü: Bir kesitten ya da temadan bir sonrakine götüren, yolda çoğu zaman ton değiştiren bağlayıcı pasaj; bağlantı genellikle kısa bir köprüdür. Sonat formunda köprü, geçişle aynı şeydir.
Kromatik: Tonun dışındaki notaları kullanma; çoğu zaman yarım seslerle kayarak ilerler. Kromatik müzik, diziye bağlı kalan müzikten daha kararsız, renkli ya da acılı duyulur.
Kyrie: Missanın ya da Requiem’in ilk bölümü, Yunanca bir dua: Rab merhamet et, Mesih merhamet et, Rab merhamet et. Üç kısımlı metin çoğu zaman üç kısımlı bir müzikal biçim doğurur.
Kyrie eleison: Missanın ya da Requiem’in ilk bölümü, Yunanca bir dua: Rab merhamet et, Mesih merhamet et, Rab merhamet et. Üç kısımlı metin çoğu zaman üç kısımlı bir müzikal biçim doğurur.
Lacrimosa: Gözyaşlı: Dies irae’nin ağlama gününü anlatan kapanış dizeleri. Mozart Lacrimosa’sını bitiremeden öldü.
Lamento: Keder ya da kaybı dile getiren parça. Liszt’in Tasso’sunda Lamento’nun ardından bir Trionfo, yani bir zafer gelir.
Ländler: Üç zamanlı bir Avusturya köy dansı; biçimlenmesine katkıda bulunduğu valsten daha ağır ve daha kırsal. Ayak vuran, sıcak ve samimi ritme kulak verin.
Ländlerler: Üç zamanlı bir Avusturya köy dansı; biçimlenmesine katkıda bulunduğu valsten daha ağır ve daha kırsal. Ayak vuran, sıcak ve samimi ritme kulak verin.
Libera me: Kurtar beni, ya Rab: Requiem missasından sonra tabutun başında söylenen ve Kıyamet Günü’nde merhamet dileyen bir responsoryum. Fauré ve Verdi onu eserlerine alır; gazap gününün dehşetini geri getirir.
Lux aeterna: Ebedî ışık onların üzerine parlasın: Requiem’in komünyon ilahisi, çoğu zaman sakin, ışıltılı bir bölüm. Ligeti’nin Lux aeterna’sı aynı sözler üzerine yazılmış ayrı bir koro eseridir.
Maggiore: İtalyanca majör (minore: minör). Majör ya da minör moda geçen bir kesiti gösterir; bu çoğu zaman bir varyasyon dizisinin ya da bir menuetin karşıtlık kuran orta kesitidir.
Magnificat: Luka İncili’ndeki Meryem’in Ezgisi (Ruhum Rab’bi yüceltir); birçok bestecinin bestelediği bir övgü ilahisi.
Malagueña: Málaga’ya özgü bir flamenko şarkı üslubu; fandangodan türemiştir ve katı bir vuruşa bağlı kalmadan serbestçe söylenir.
Manuel: Elle çalınan klavye. Bir org ya da klavsenin iki ya da daha fazla manueli olabilir; her biri kendi boru ya da tel takımına bağlıdır, böylece çalan kişi birinden ötekine geçerek sesi değiştirebilir.
Marche: Yürüyüş için müzik: iki zamanlı ölçü, güçlü ve düzenli bir vuruş, belirgin cümleler; çoğu zaman daha yumuşak bir trio kesitiyle. Besteciler onu tören, zafer ya da parodi için de kullanır.
marche funèbre: Genellikle minör bir tonda, bir cenaze alayının ölçülü adımlarını taklit eden ağır bir marş; Chopin’in 2. Piyano Sonatının üçüncü bölümü de böyledir.
Marsch: Yürüyüş için müzik: iki zamanlı ölçü, güçlü ve düzenli bir vuruş, belirgin cümleler; çoğu zaman daha yumuşak bir trio kesitiyle. Besteciler onu tören, zafer ya da parodi için de kullanır.
Marş: Yürüyüş için müzik: iki zamanlı ölçü, güçlü ve düzenli bir vuruş, belirgin cümleler; çoğu zaman daha yumuşak bir trio kesitiyle. Besteciler onu tören, zafer ya da parodi için de kullanır.
Mazur: Güçlü vurguları birinci vuruş yerine ikinci ya da üçüncü vuruşa düşen, üç zamanlı bir Polonya halk dansı. Chopin onlarcasını yazdı; o aksak, vuruş dışı vurguya kulak verin.
Mazurek: Güçlü vurguları birinci vuruş yerine ikinci ya da üçüncü vuruşa düşen, üç zamanlı bir Polonya halk dansı. Chopin onlarcasını yazdı; o aksak, vuruş dışı vurguya kulak verin.
Mazurka: Güçlü vurguları birinci vuruş yerine ikinci ya da üçüncü vuruşa düşen, üç zamanlı bir Polonya halk dansı. Chopin onlarcasını yazdı; o aksak, vuruş dışı vurguya kulak verin.
mc: Sonat Teorisi’nde, geçişi bitiren ve ikinci temaya yer açan, çoğu zaman sert vurulan akorların ardından gelen bir duraklama olan belirgin kesinti.
Menuet: Orta hızda, üç vuruşlu ölçüde bir Fransız salon dansı. Etiket olarak menuetin kendisini, karşıt trionun öncesinde ve sonrasında duyulan kısmı gösterir; bkz. Menuet ve trio.
Messa: Katolik ayininin değişmeyen, şarkıyla söylenen metinlerinin bestelenmesi: Kyrie, Gloria, Credo, Benedictus ile birlikte Sanctus ve Agnus Dei. Her metin bir bölüm olur ve müziği sözler biçimlendirir.
Mezmur: Kutsal Kitap’ın şarkı metinleri olan 150 mezmurdan birinin bestelenmesi; Bernstein’ın Chichester Psalms’ı birkaçını besteler.
Mezmurlar: Kutsal Kitap’ın şarkı metinleri olan 150 mezmurdan birinin bestelenmesi; Bernstein’ın Chichester Psalms’ı birkaçını besteler.
Missa: Katolik ayininin değişmeyen, şarkıyla söylenen metinlerinin bestelenmesi: Kyrie, Gloria, Credo, Benedictus ile birlikte Sanctus ve Agnus Dei. Her metin bir bölüm olur ve müziği sözler biçimlendirir.
Modülasyon: Ton değişikliği. Modüle eden ya da modülasyonlu bir pasaj tek bir tona yerleşmek yerine tonlar arasında dolaşır.
Modülasyonlu: Ton değişikliği. Modüle eden ya da modülasyonlu bir pasaj tek bir tona yerleşmek yerine tonlar arasında dolaşır.
Modülasyonlu kesit: Ton değişikliği. Modüle eden ya da modülasyonlu bir pasaj tek bir tona yerleşmek yerine tonlar arasında dolaşır.
Modüle eden: Ton değişikliği. Modüle eden ya da modülasyonlu bir pasaj tek bir tona yerleşmek yerine tonlar arasında dolaşır.
Modüle eden pasaj: Ton değişikliği. Modüle eden ya da modülasyonlu bir pasaj tek bir tona yerleşmek yerine tonlar arasında dolaşır.
Moment musical: Fransızca “müzikal an”: kısa, içten bir piyano parçası; Schubert’in altı parçalık dizisinin, daha sonra da Rahmaninov’un dizisinin adı.
Moments musicaux: Fransızca “müzikal an”: kısa, içten bir piyano parçası; Schubert’in altı parçalık dizisinin, daha sonra da Rahmaninov’un dizisinin adı.
Motif: Ritminden ya da biçiminden tanınan, sürekli geri gelen ve daha büyük temaları kurmakta kullanılan birkaç notalık kısa bir müzik fikri. Çalgılar arasında dolaşırken ve değişirken onu izleyin.
motif: Ritminden ya da biçiminden tanınan, sürekli geri gelen ve daha büyük temaları kurmakta kullanılan birkaç notalık kısa bir müzik fikri. Çalgılar arasında dolaşırken ve değişirken onu izleyin.
motif: Ritminden ya da biçiminden tanınan, sürekli geri gelen ve daha büyük temaları kurmakta kullanılan birkaç notalık kısa bir müzik fikri. Çalgılar arasında dolaşırken ve değişirken onu izleyin.
Motifler: Ritminden ya da biçiminden tanınan, sürekli geri gelen ve daha büyük temaları kurmakta kullanılan birkaç notalık kısa bir müzik fikri. Çalgılar arasında dolaşırken ve değişirken onu izleyin.
Motifsel: Ritminden ya da biçiminden tanınan, sürekli geri gelen ve daha büyük temaları kurmakta kullanılan birkaç notalık kısa bir müzik fikri. Çalgılar arasında dolaşırken ve değişirken onu izleyin.
Motto: Önemli anlarda, bazen her bölümde, bir imza gibi geri gelen kısa ve çarpıcı bir tema; Çaykovski’nin 5. Senfonisinde bir kader mottosu vardır. Leitmotife ve idée fixe’e yakındır.
Motto tema: Önemli anlarda, bazen her bölümde, bir imza gibi geri gelen kısa ve çarpıcı bir tema; Çaykovski’nin 5. Senfonisinde bir kader mottosu vardır. Leitmotife ve idée fixe’e yakındır.
Musette: Adını küçük Fransız gaydasından alan, genellikle basta tutulan sürekli bir burdon sesi üzerinde duran pastoral bir parça.
Musettes: Adını küçük Fransız gaydasından alan, genellikle basta tutulan sürekli bir burdon sesi üzerinde duran pastoral bir parça.
Nakarat: Rondonun geri dönen, A harfiyle gösterilen ana ezgisi.
Ninni: Bir ninni: çoğu zaman 6/8 ölçüsünde, sık sık yalnızca iki akor arasında gidip gelen yalın bir eşlik üzerinde salınan yumuşak bir parça.
Noktürn: Bir gece parçası. Field ve Chopin’in piyano noktürnünde şarkı söyler gibi bir ezgi, geniş, kırık akorlu bir eşliğin üzerinde süzülür; Debussy’nin orkestra için yazdığı Noktürnler gecenin ve ışığın izlenimleridir.
Noktürnler: Bir gece parçası. Field ve Chopin’in piyano noktürnünde şarkı söyler gibi bir ezgi, geniş, kırık akorlu bir eşliğin üzerinde süzülür; Debussy’nin orkestra için yazdığı Noktürnler gecenin ve ışığın izlenimleridir.
Ofertoryum: Ekmek ve şarap sunağa getirilirken söylenen dua. Requiem’de Domine Jesu Christe ile başlar ve Hostias (Kurbanlar ve dualar) ile sürer.
Offertoire: Ekmek ve şarap sunağa getirilirken söylenen dua. Requiem’de Domine Jesu Christe ile başlar ve Hostias (Kurbanlar ve dualar) ile sürer.
Offertorio: Ekmek ve şarap sunağa getirilirken söylenen dua. Requiem’de Domine Jesu Christe ile başlar ve Hostias (Kurbanlar ve dualar) ile sürer.
Org registeri: Tek bir tını rengine sahip org boruları takımı; konsoldaki bir düğme ya da dilcikle açılıp kapatılır; registerleri seçip birleştirmeye registrasyon denir.
Orkestra serimi: Klasik konçertonun birinci bölümünde yalnız orkestranın çaldığı açılış kesiti. Ana temaları sunar ama genellikle ana tonda kalır; bu katalog buna Serim 1 de der.
orta giriş: Bir fügün temasının seslerden birinde her görünüşü. Orta girişler serimden sonra başka tonlarda gelir; son giriş, temayı sona doğru ana tonda geri getirir.
Orta girişler: Bir fügün temasının seslerden birinde her görünüşü. Orta girişler serimden sonra başka tonlarda gelir; son giriş, temayı sona doğru ana tonda geri getirir.
Orta kesit: Üç bölmeli (A B A) bir parçada dış kesitler ilk kesit ve onun dönüşüdür; orta kesit ise ikisinin arasındaki karşıt kısımdır.
Orta sezura: Sonat Teorisi’nde, geçişi bitiren ve ikinci temaya yer açan, çoğu zaman sert vurulan akorların ardından gelen bir duraklama olan belirgin kesinti.
Ouverture: Bir operayı, baleyi ya da oyunu açan orkestra parçası. 19. yüzyılın başından itibaren konser uvertürü, çoğu zaman bir şey anlatan ya da betimleyen, kendi başına duran tek bölümlü bir parçadır.
Overtura: Bir operayı, baleyi ya da oyunu açan orkestra parçası. 19. yüzyılın başından itibaren konser uvertürü, çoğu zaman bir şey anlatan ya da betimleyen, kendi başına duran tek bölümlü bir parçadır.
Ölçü: Vuruş düzeninin bir birimi; notada dikey çizgilerle ayrılır; Amerikan İngilizcesinde buna measure denir. Sekiz ölçülük bir cümle bu birimlerden sekiz tane sürer.
ölçü: Vuruş düzeninin bir birimi; notada dikey çizgilerle ayrılır; Amerikan İngilizcesinde buna measure denir. Sekiz ölçülük bir cümle bu birimlerden sekiz tane sürer.
ölçü: Vuruş düzeninin bir birimi; notada dikey çizgilerle ayrılır; Amerikan İngilizcesinde buna measure denir. Sekiz ölçülük bir cümle bu birimlerden sekiz tane sürer.
ölçü: Vuruş düzeninin bir birimi; notada dikey çizgilerle ayrılır; Amerikan İngilizcesinde buna measure denir. Sekiz ölçülük bir cümle bu birimlerden sekiz tane sürer.
Ölçü düzeni: 6/8’lik ölçü gibi etiketler, kesir gibi yazılan ölçü düzenini verir: üstteki sayı bir ölçüyü belirli bir değerden kaç notanın doldurduğunu, alttaki sayı bu değerin hangisi olduğunu söyler (4 dörtlük, 8 sekizlik). Alla breve 2/2’dir: ölçüde iki geniş vuruş.
Ölçü işareti: 6/8’lik ölçü gibi etiketler, kesir gibi yazılan ölçü düzenini verir: üstteki sayı bir ölçüyü belirli bir değerden kaç notanın doldurduğunu, alttaki sayı bu değerin hangisi olduğunu söyler (4 dörtlük, 8 sekizlik). Alla breve 2/2’dir: ölçüde iki geniş vuruş.
Pantoum: Birbirine bağlanan yinelenen dizeleri olan bir Malay şiir biçimi; Ravel bu adı piyanolu triosunun scherzo benzeri ikinci bölümüne verdi.
Paralel majör: Aynı donanımı paylaşan bir majör ve bir minör ton birbirinin paraleli sayılır; örneğin do majör ile la minör ya da mi bemol majör ile do minör. Paralel majör, minöründen üç yarım ses yukarıdadır.
paralel minör: Aynı donanımı paylaşan bir majör ve bir minör ton birbirinin paraleli sayılır; örneğin do majör ile la minör ya da mi bemol majör ile do minör. Paralel majör, minöründen üç yarım ses yukarıdadır.
paralel ton: Aynı donanımı paylaşan bir majör ve bir minör ton birbirinin paraleli sayılır; örneğin do majör ile la minör ya da mi bemol majör ile do minör. Paralel majör, minöründen üç yarım ses yukarıdadır.
Parça: Bir temadan koparılmış küçük parça, çoğu zaman yalnızca ilk birkaç notası. Giderek kısalan parçaları tekrarlamak (parçalama), gerilim kurmanın ya da bir pasajı yatıştırarak bitirmenin yaygın bir yoludur.
Parçalama: Bir temadan koparılmış küçük parça, çoğu zaman yalnızca ilk birkaç notası. Giderek kısalan parçaları tekrarlamak (parçalama), gerilim kurmanın ya da bir pasajı yatıştırarak bitirmenin yaygın bir yoludur.
Parçalanmış: Bir temadan koparılmış küçük parça, çoğu zaman yalnızca ilk birkaç notası. Giderek kısalan parçaları tekrarlamak (parçalama), gerilim kurmanın ya da bir pasajı yatıştırarak bitirmenin yaygın bir yoludur.
Parçalar: Bir temadan koparılmış küçük parça, çoğu zaman yalnızca ilk birkaç notası. Giderek kısalan parçaları tekrarlamak (parçalama), gerilim kurmanın ya da bir pasajı yatıştırarak bitirmenin yaygın bir yoludur.
Parçalı: Bir temadan koparılmış küçük parça, çoğu zaman yalnızca ilk birkaç notası. Giderek kısalan parçaları tekrarlamak (parçalama), gerilim kurmanın ya da bir pasajı yatıştırarak bitirmenin yaygın bir yoludur.
Partita: Barok dönemde dans süitinin başka bir adı, Bach’ın klavye ve solo keman için yazdığı partitalarda olduğu gibi; daha önceleri ise bir varyasyon dizisi.
Passacaglia: Baştan sona yinelenen bir bas çizgisi üzerinde kesintisiz varyasyonlar; genellikle ağır, üç zamanlı bir ölçüde ve ağırbaşlı bir havadadır. Üstündeki her şey değişirken hiç durmayan bas kalıbına kulak verin.
Passacaille: Baştan sona yinelenen bir bas çizgisi üzerinde kesintisiz varyasyonlar; genellikle ağır, üç zamanlı bir ölçüde ve ağırbaşlı bir havadadır. Üstündeki her şey değişirken hiç durmayan bas kalıbına kulak verin.
Passepied: Üç zamanlı, genellikle 3/8’lik, hızlı ve hafif bir Fransız saray dansı; Barok dönemin üç zamanlı dansları arasında en hızlısı.
Pastoral: Çobanları ve kırları çağrıştıran bir parça; genellikle salınan bir 6/8’lik ya da 12/8’lik ölçüde, uzun tutulan bir bas sesi üzerinde üçlülerle ilerleyen ezgilerle.
Pastorale: Çobanları ve kırları çağrıştıran bir parça; genellikle salınan bir 6/8’lik ya da 12/8’lik ölçüde, uzun tutulan bir bas sesi üzerinde üçlülerle ilerleyen ezgilerle.
Pavan: 16. yüzyıldan kalma, iki zamanlı, ağır ve görkemli bir tören yürüyüşü dansı. Fauré ve Ravel gibi sonraki besteciler bu adı eski zamanların havasını taşıyan sakin parçalar için kullandı.
Pedal: Genellikle basta tutulan ya da yinelenen, üstündeki armoniler değişip onunla çatışırken süren nota; dominant üzerindeki pedal beklenti yaratır. Orgda pedal, ayakla çalınan klavye anlamına da gelebilir.
Pedal klavyesi: Orgda ayakla çalınan klavye; genellikle bas çizgisi için kullanılır.
Pedal notası: Genellikle basta tutulan ya da yinelenen, üstündeki armoniler değişip onunla çatışırken süren nota; dominant üzerindeki pedal beklenti yaratır. Orgda pedal, ayakla çalınan klavye anlamına da gelebilir.
Pedal üzerinde giriş: Bir fügün temasının seslerden birinde her görünüşü. Orta girişler serimden sonra başka tonlarda gelir; son giriş, temayı sona doğru ana tonda geri getirir.
Pedal üzerinde tema girişi: Bir fügün temasının seslerden birinde her görünüşü. Orta girişler serimden sonra başka tonlarda gelir; son giriş, temayı sona doğru ana tonda geri getirir.
Periyot: Klasik müzikte ikincisinin birincisine cevap verdiği bir cümle çifti: birincisi açık bir kadansla, ikincisi kesin bir kadansla biter. Bach’ın prelüd ve füglerinin analizlerinde Periyot I, II ve III, her biri bir kadansla kapanan daha büyük kesitleri gösterir.
Pie Jesu: Merhametli Rab İsa, onlara huzur ver: Dies irae’nin son dizesi; Fauré bunu bütün şiirin yerine ayrı, sakin bir bölüm olarak besteler.
Piyano ara müziği: İki ana kesit arasındaki bir pasaj. Bach’ın envansiyon ve sinfonialarında, giriş dizileri arasındaki serbest pasajdır, bir füg epizotu gibi; bir şarkıda piyano ara müziği, piyanonun kıtalar arasında tek başına çaldığı yerdir.
Piyano kapanış müziği: Ana malzemeden sonra gelen bir kapanış pasajı, prelüdün karşıtı. Bir şarkıda, ses sustuktan sonra piyanonun çaldığı partidir ve çoğu zaman havayı özetler.
Piyanolu beşli: Beş çalgıcı için yazılmış eser. Yaylı çalgılar beşlisi, yaylı çalgılar dörtlüsüne ikinci bir viyola ya da ikinci bir viyolonsel ekler; piyanolu beşli ya da klarnetli beşli ise yaylı çalgılar dörtlüsüne o çalgıyı ekler.
Piyanolu dörtlü: Dört çalgıcı için bir eser. Piyanolu dörtlü piyano, keman, viyola ve viyolonsel içindir; en yaygın türü olan yaylı çalgılar dörtlüsünün kendi sayfası var.
Piyanolu trio: Piyano, keman ve viyolonsel için, genellikle üç ya da dört bölümlü bir eser. Brahms’ın Klarnetli Triosu ve Kornolu Triosu yaylı çalgılardan birinin yerine bir klarnet ya da bir korno koyar.
Pleni sunt: Kutsal, kutsal, kutsal: missanın yüceltme bölümü; coşkulu bir “En yücelerde Hosanna” ile kapanır.
Pleni sunt coeli: Kutsal, kutsal, kutsal: missanın yüceltme bölümü; coşkulu bir “En yücelerde Hosanna” ile kapanır.
Polacca: Üç zamanlı bir Polonya yürüyüş dansı; Chopin’in elinde gururlu, törensel bir parçaya dönüştü. Israrlı ritmine ve görkemli jestlerine kulak verin.
Polka: 19. yüzyıl Bohemya’sından, 2/4’lük ölçüde, hızlı ve sekerek yapılan bir çift dansı.
Polonez: Üç zamanlı bir Polonya yürüyüş dansı; Chopin’in elinde gururlu, törensel bir parçaya dönüştü. Israrlı ritmine ve görkemli jestlerine kulak verin.
Préambule: Fransızca “önsöz”: prelüd tarzında bir açılış parçası, Schumann’ın Carnaval’ının ilk parçası gibi.
Program müziği: Bestecinin adını koyduğu bir öyküyü anlatan ya da bir sahneyi, düşünceyi veya metni betimleyen çalgı müziği, örneğin senfonik şiir; mutlak müziğin karşıtı.
Program müziği: Bestecinin adını koyduğu bir öyküyü anlatan ya da bir sahneyi, düşünceyi veya metni betimleyen çalgı müziği, örneğin senfonik şiir; mutlak müziğin karşıtı.
Progresyon: Daha yüksek ya da daha alçak bir perdede adım adım yinelenen kısa bir fikir; ivme kazanmanın ya da tonlar arasında geçmenin yaygın bir yolu. Bir Requiem’de sekans başka bir şeydir: Orta Çağ şiiri Dies irae.
Progresyonlu: Daha yüksek ya da daha alçak bir perdede adım adım yinelenen kısa bir fikir; ivme kazanmanın ya da tonlar arasında geçmenin yaygın bir yolu. Bir Requiem’de sekans başka bir şeydir: Orta Çağ şiiri Dies irae.
Prolog: Bir öykünün önsözü gibi ortamı hazırlayan açılış bölümü.
Prova harfi: Prova harfinin kısaltması: çalıcıların üzerinde anlaşılmış bir yerden başlayabilmesi için orkestra notasına basılan büyük harfler (A, B, C). Analizler bunları kesit adı olarak ödünç alır.
Quam olim Abrahae: Ekmek ve şarap sunağa getirilirken söylenen dua. Requiem’de Domine Jesu Christe ile başlar ve Hostias (Kurbanlar ve dualar) ile sürer.
Rapsodi: Doğaçlanıyormuş gibi keskin biçimde karşıtlaşan ruh hallerinden geçen, serbest formda tek bölümlük bir parça; Liszt’in Macar Rapsodilerinde olduğu gibi bazen halk ezgilerine ya da ulusal ezgilere dayanır.
Rapsodie: Doğaçlanıyormuş gibi keskin biçimde karşıtlaşan ruh hallerinden geçen, serbest formda tek bölümlük bir parça; Liszt’in Macar Rapsodilerinde olduğu gibi bazen halk ezgilerine ya da ulusal ezgilere dayanır.
Rapsodiler: Doğaçlanıyormuş gibi keskin biçimde karşıtlaşan ruh hallerinden geçen, serbest formda tek bölümlük bir parça; Liszt’in Macar Rapsodilerinde olduğu gibi bazen halk ezgilerine ya da ulusal ezgilere dayanır.
Recitativo: Konuşmanın ritimlerini izleyen, sade bir eşlik üzerinde şarkı söyleme biçimi; opera ve oratoryoda aryalar arasında öyküyü ilerletmek için kullanılır. Çalgı müziğinde, Beethoven’ın 9. Senfonisinin finalinin başındaki pes yaylılarda olduğu gibi, sözsüz konuşan bir pasaj anlamına gelir.
Recordare: Hatırla, merhametli İsa: Dies irae’nin daha sakin, yalvaran bir kıtası; Mozart’ın Requiem’inde en uzun bölüm ve üç zamanlı ölçüdeki ilk bölümdür.
Register: Bir notanın, bir çalgının ya da sesin genişliği içinde bulunduğu bölge (pes, orta ya da tiz); her birinin kendine özgü bir rengi vardır. Org ve klavsende sözcük bir registeri de anlatabilir.
reh: Prova harfinin kısaltması: çalıcıların üzerinde anlaşılmış bir yerden başlayabilmesi için orkestra notasına basılan büyük harfler (A, B, C). Analizler bunları kesit adı olarak ödünç alır.
rekapitülasyon: Serimdeki malzemenin dönüşü; ikinci tema artık ana tondadır.
Rekapitülasyon: Serimdeki malzemenin dönüşü; ikinci tema artık ana tondadır.
Rekapitülasyon niteliğinde: Rekapitülasyon gibi işleyen: önceki malzeme, füg gibi tam anlamıyla sonat formunda olmayan bir parçada ana tonda geri gelir.
Rekapitülasyon niteliğinde kesit: Rekapitülasyon gibi işleyen: önceki malzeme, füg gibi tam anlamıyla sonat formunda olmayan bir parçada ana tonda geri gelir.
Requiem aeternam: Missanın açılış ilahisi. Requiem’de, esere adını veren Requiem aeternam (Ebedî huzuru onlara ver, ya Rab) sözleriyle başlar.
Resitatif: Konuşmanın ritimlerini izleyen, sade bir eşlik üzerinde şarkı söyleme biçimi; opera ve oratoryoda aryalar arasında öyküyü ilerletmek için kullanılır. Çalgı müziğinde, Beethoven’ın 9. Senfonisinin finalinin başındaki pes yaylılarda olduğu gibi, sözsüz konuşan bir pasaj anlamına gelir.
Responsoryum: Kurtar beni, ya Rab: Requiem missasından sonra tabutun başında söylenen ve Kıyamet Günü’nde merhamet dileyen bir responsoryum. Fauré ve Verdi onu eserlerine alır; gazap gününün dehşetini geri getirir.
Rex tremendae: Korkunç heybetin Kralı: Dies irae’nin Tanrı’ya seslenen kıtası; Mozart bu kıtayı güçlü “Rex” koro haykırışlarıyla besteler.
Rhapsodie: Doğaçlanıyormuş gibi keskin biçimde karşıtlaşan ruh hallerinden geçen, serbest formda tek bölümlük bir parça; Liszt’in Macar Rapsodilerinde olduğu gibi bazen halk ezgilerine ya da ulusal ezgilere dayanır.
Ricercar: Ciddi karakterli, erken bir füg türü; teması çoğu zaman uzun notalardan oluşur; adı “arayıp bulmak” anlamına gelir.
Rigaudon: İki zamanlı ölçüde, düzenli ve dengeli cümleleri olan hareketli bir Fransız Barok dansı.
Ritornello: İtalyanca “küçük dönüş”: Barok konçerto bölümünü açan ve solo kesitlerin arasında, çoğu zaman kısaltılmış ve başka tonlarda, tekrar tekrar geri gelen tüm topluluk pasajı. Son ritornello ana tonda döner.
Romans: Ses ya da çalgılar için, şefkatli ve kişisel karakterde yalın, lirik bir parça. Bölüm başlığı olarak genellikle yumuşak, şarkı gibi bir ağır bölümü belirtir.
Romanza: Ses ya da çalgılar için, şefkatli ve kişisel karakterde yalın, lirik bir parça. Bölüm başlığı olarak genellikle yumuşak, şarkı gibi bir ağır bölümü belirtir.
Romanze: Ses ya da çalgılar için, şefkatli ve kişisel karakterde yalın, lirik bir parça. Bölüm başlığı olarak genellikle yumuşak, şarkı gibi bir ağır bölümü belirtir.
Rotasyon: Bir dizi temadan özgün sıralarıyla bir kez geçilmesi. Daha sonraki bir kesit (gelişme, rekapitülasyon) aynı temalardan yine o sırayla geçtiğinde bu yeni bir rotasyondur; fikir Sonat Teorisi’nden gelir.
Röpriz: Önceki malzemenin, genellikle açılış temasının, geri geldiği nokta; çoğu zaman ana tondadır, bazen değiştirilmiş ya da kısaltılmıştır. 18. yüzyıl kullanımında reprise, yalnızca tekrarlanan bir kesit anlamına da gelebilir.
Rulo: Bir davulda ya da timpanide sürekli bir ses oluşturan hızlı vuruşlar dizisi; çoğu zaman bir crescendo ile güçlenir.
Sahte rekapitülasyon: Gelişme sırasında açılış temasının, çoğu zaman yanlış tonda, rekapitülasyon başlamış gibi duyulan dönüşü; ardından gelişme sürer. Sürpriz komik de olabilir, dramatik de.
Saltarello: Üç zamanlı ölçüde, hızlı ve sıçramalı bir İtalyan dansı (saltare “sıçramak” demektir); Mendelssohn İtalyan Senfonisi’ni bir saltarelloyla bitirir.
Sanctus: Kutsal, kutsal, kutsal: missanın yüceltme bölümü; coşkulu bir “En yücelerde Hosanna” ile kapanır.
Sarabande: Üç zamanlı ölçüde ağır, ağırbaşlı bir saray dansı; Barok süitin standart danslarından biri.
SATB: Soprano, alto, tenor ve bas için kısaltma: dört sesli bir koro ya da dört ses için vokal yazı.
Scherzo: İtalyanca “şaka”: genellikle üç zamanlı ölçüde hızlı bir bölüm; Beethoven ve Schubert’ten itibaren senfonilerde, sonatlarda ve dörtlülerde menuetin yerini aldı, ortasında normalde karşıt bir trio bulunur. Chopin’in dört scherzosu, oyunbazdan çok karanlık, büyük ve bağımsız piyano parçalarıdır.
senza sordino: Bir çalgıya takılarak sesini yumuşatan ya da değiştiren düzenek. Notada “con sordino” “sordinle”, “senza sordino” ise sordinsiz demektir.
Serenat: Başlangıçta birinin onuruna çalınan akşam müziği. Klasik ve Romantik dönemde küçük bir orkestra ya da nefesli orkestra için birkaç bölümlük hafif bir eserdir; tek bir parça olarak ise sakin, şarkı gibi bir parçadır.
Serenata: Başlangıçta birinin onuruna çalınan akşam müziği. Klasik ve Romantik dönemde küçük bir orkestra ya da nefesli orkestra için birkaç bölümlük hafif bir eserdir; tek bir parça olarak ise sakin, şarkı gibi bir parçadır.
Serim: Sonat formundaki bir bölümün ilk ana kısmı; temalar burada sunulur ve müzik ana tondan ikinci bir tona geçer. Çoğu zaman tekrarlanır.
Serim 1 / Serim 2: Klasik dönem bir konçertonun birinci bölümünde önce orkestranın, sonra solistin serimi.
Serimin temel kapanışı: Sonat Teorisi’nde, ikinci tema başladıktan sonra yeni tondaki ilk sağlam kadans. Serimin hedefidir; ardından gelen her şey kapanış bölgesine aittir.
Ses rengi: Aynı notayı aynı şiddetle çaldıklarında çalgıları ve sesleri birbirinden ayırt etmemizi sağlayan ses niteliği.
Ses rengi: Aynı notayı aynı şiddetle çaldıklarında çalgıları ve sesleri birbirinden ayırt etmemizi sağlayan ses niteliği.
Siciliano: 6/8 ya da 12/8’lik, genellikle minör tonda, hafifçe sallanan bir ritmi olan, Sicilya kökenli ağır ve salınımlı bir parça.
Sicilienne: 6/8 ya da 12/8’lik, genellikle minör tonda, hafifçe sallanan bir ritmi olan, Sicilya kökenli ağır ve salınımlı bir parça.
Sinfonia: İtalyancada “senfoni”; iki anlamı vardır. Bach’ın klavye müziğinde iki sesli envansiyonun üç sesli karşılığıdır; 17. ve 18. yüzyıl orkestra müziğinde bir operayı, kantatı ya da süiti açan çalgısal bir parçadır ve 1800 dolaylarından sonra yalnızca uvertür anlamına geliyordu.
Sinfonia concertante: İki ya da daha çok solistin tam orkestrayla karşıtlık oluşturduğu, senfoni ile konçerto arasında duran Klasik dönem orkestra eseri.
Sinfonietta: Küçük bir senfoni: olağan bir senfoniden daha kısa, daha hafif ya da daha az çalgıcı için yazılmış.
solist: Solistin ya da solistlerin önde olduğu, topluluğun geri kalanının hafiflediği ya da sustuğu pasaj. Barok konçertoda solo kesitler ritornellolarla sırayla gelir ve müziği yeni tonlara taşır.
solist: Solistin ya da solistlerin önde olduğu, topluluğun geri kalanının hafiflediği ya da sustuğu pasaj. Barok konçertoda solo kesitler ritornellolarla sırayla gelir ve müziği yeni tonlara taşır.
Solo: Solistin ya da solistlerin önde olduğu, topluluğun geri kalanının hafiflediği ya da sustuğu pasaj. Barok konçertoda solo kesitler ritornellolarla sırayla gelir ve müziği yeni tonlara taşır.
Solo serim: Klasik konçertonun birinci bölümünde, orkestranın versiyonundan sonra solistin önderliğinde serimden ikinci kez geçilmesi. Orkestra seriminden farklı olarak ikinci tona gider ve solist çoğu zaman yeni temalar ekler; bu katalog buna Serim 2 de der.
son giriş: Bir fügün temasının seslerden birinde her görünüşü. Orta girişler serimden sonra başka tonlarda gelir; son giriş, temayı sona doğru ana tonda geri getirir.
Son kadans: Bir cümleyi noktalama işareti gibi bitiren akor yürüyüşü: tam kadans ana akorda nokta gibi kapanır, yarım kadans dominantta virgül gibi durur. Kadansal, kadans işlevi gören ya da kadansa götüren demektir.
Sonat: Tek bir çalgı ya da piyano eşliğinde tek bir çalgı için üç ya da dört bölümlük eser, örneğin keman ya da viyolonsel sonatı. İlk bölümü genellikle sonat formundadır.
Sonatin: Küçük bir sonat: tam bir sonattan daha kısa, daha hafif ya da teknik olarak daha kolay, ama çoğu zaman aynı formlarda.
sonatine: Küçük bir sonat: tam bir sonattan daha kısa, daha hafif ya da teknik olarak daha kolay, ama çoğu zaman aynı formlarda.
Sordin: Bir çalgıya takılarak sesini yumuşatan ya da değiştiren düzenek. Notada “con sordino” “sordinle”, “senza sordino” ise sordinsiz demektir.
sordino: Bir çalgıya takılarak sesini yumuşatan ya da değiştiren düzenek. Notada “con sordino” “sordinle”, “senza sordino” ise sordinsiz demektir.
Sözsüz şarkı: Bir ezginin, şarkıcısı olmayan bir şarkı gibi eşliğin üzerinde şarkı söylediği kısa, lirik piyano parçası; ad Mendelssohn’un derlemelerinden gelir.
sözsüz şarkılar: Bir ezginin, şarkıcısı olmayan bir şarkı gibi eşliğin üzerinde şarkı söylediği kısa, lirik piyano parçası; ad Mendelssohn’un derlemelerinden gelir.
Stretti: Bir fügde temanın üst üste binen girişleri: her ses bir öncekinin bitmesini beklemeden başlar, böylece doku yoğunlaşır; çoğu zaman sona saklanır. Füglerin dışında stretto (ya da stretta) daha hızlı bir kapanış pasajı anlamına gelebilir.
Stretto: Bir fügde temanın üst üste binen girişleri: her ses bir öncekinin bitmesini beklemeden başlar, böylece doku yoğunlaşır; çoğu zaman sona saklanır. Füglerin dışında stretto (ya da stretta) daha hızlı bir kapanış pasajı anlamına gelebilir.
Strofik: Şiirin her kıtasının (strof) aynı müzikle söylendiği şarkı formu.
strofik form: Şiirin her kıtasının (strof) aynı müzikle söylendiği şarkı formu.
strofik şarkı: Şiirin her kıtasının (strof) aynı müzikle söylendiği şarkı formu.
Subdominant: Dizinin dördüncü derecesi ve bu derece üzerine kurulan akor (do majörde fa). Ana tondan uzaklaştırır ve çoğu zaman dominantı hazırlar.
Sunuş: Bir temanın ya da füg temasının bir kez duyuluşu. Birinci sunuş, ikinci sunuş vb. bu duyuluşları sayar; solo sunuş, solistin üstlendiği sunuştur.
Sunuşlar: Bir temanın ya da füg temasının bir kez duyuluşu. Birinci sunuş, ikinci sunuş vb. bu duyuluşları sayar; solo sunuş, solistin üstlendiği sunuştur.
Süit: Art arda çalınan çalgısal parçalardan oluşan bir dizi. Barok süit bir danslar zinciridir (allemande, courante, sarabande, gigue ve ötekiler); sonraki süitler bir bale ya da operadan numaraları veya birbiriyle ilişkili herhangi bir parça dizisini bir araya getirir.
Süsleme: Bir ezgi notasına eklenen küçük süsleme; tril, mordan, grupetto ya da appoggiatura gibi; bir işaretle yazılır ya da seslendiren tarafından eklenir.
süslemeler: Bir ezgi notasına eklenen küçük süsleme; tril, mordan, grupetto ya da appoggiatura gibi; bir işaretle yazılır ya da seslendiren tarafından eklenir.
Taklit: Bir ses, başka bir sesin az önce çaldığı ezgiyi biraz sonra ve çoğu zaman farklı bir perdeden tekrarlar. Fügler ve kanonlar bunun üzerine kurulur.
Taklitli: Bir ses, başka bir sesin az önce çaldığı ezgiyi biraz sonra ve çoğu zaman farklı bir perdeden tekrarlar. Fügler ve kanonlar bunun üzerine kurulur.
Tarantella: Hızlı 6/8’lik ölçüde, fırıl fırıl dönen bir güney İtalya halk dansı. Durmaksızın koşan ritme kulak verin.
tarentelle: Hızlı 6/8’lik ölçüde, fırıl fırıl dönen bir güney İtalya halk dansı. Durmaksızın koşan ritme kulak verin.
Te decet hymnus: Missanın açılış ilahisi. Requiem’de, esere adını veren Requiem aeternam (Ebedî huzuru onlara ver, ya Rab) sözleriyle başlar.
Tema: Fügün ana teması: başta tek bir sesin tek başına sunduğu, sonra öteki seslerin her birinin üstlendiği kısa bir ezgi. Sonat formu analizlerinde sözcük yalnızca tema anlamına gelir; birinci tema ve ikinci tema gibi.
Tema: Bir varyasyon dizisinin başında sunulan ezgi.
tema girişi: Bir fügün temasının seslerden birinde her görünüşü. Orta girişler serimden sonra başka tonlarda gelir; son giriş, temayı sona doğru ana tonda geri getirir.
Tema grubu: Aynı tonu ve aynı işlevi paylaşan ve tek bir birim olarak duyulan birkaç tema ya da fikir; örneğin bir serimin başındaki ana tondaki malzemenin tümü. Bir rondo tema kompleksi, nakaratın kendi iç parçalarıyla birlikte bütünüdür.
Tema grubu: Aynı tonu ve aynı işlevi paylaşan ve tek bir birim olarak duyulan birkaç tema ya da fikir; örneğin bir serimin başındaki ana tondaki malzemenin tümü. Bir rondo tema kompleksi, nakaratın kendi iç parçalarıyla birlikte bütünüdür.
Tema kompleksi: Aynı tonu ve aynı işlevi paylaşan ve tek bir birim olarak duyulan birkaç tema ya da fikir; örneğin bir serimin başındaki ana tondaki malzemenin tümü. Bir rondo tema kompleksi, nakaratın kendi iç parçalarıyla birlikte bütünüdür.
Temalar: Fügün ana teması: başta tek bir sesin tek başına sunduğu, sonra öteki seslerin her birinin üstlendiği kısa bir ezgi. Sonat formu analizlerinde sözcük yalnızca tema anlamına gelir; birinci tema ve ikinci tema gibi.
Tematik grup: Aynı tonu ve aynı işlevi paylaşan ve tek bir birim olarak duyulan birkaç tema ya da fikir; örneğin bir serimin başındaki ana tondaki malzemenin tümü. Bir rondo tema kompleksi, nakaratın kendi iç parçalarıyla birlikte bütünüdür.
Tematik kompleks: Aynı tonu ve aynı işlevi paylaşan ve tek bir birim olarak duyulan birkaç tema ya da fikir; örneğin bir serimin başındaki ana tondaki malzemenin tümü. Bir rondo tema kompleksi, nakaratın kendi iç parçalarıyla birlikte bütünüdür.
Tını: Aynı notayı aynı şiddetle çaldıklarında çalgıları ve sesleri birbirinden ayırt etmemizi sağlayan ses niteliği.
Timpani rulosu: Bir davulda ya da timpanide sürekli bir ses oluşturan hızlı vuruşlar dizisi; çoğu zaman bir crescendo ile güçlenir.
tocata: İtalyanca toccare, “dokunmak” sözcüğünden: çoğunlukla klavye için yazılan, hızlı, parmak çevikliğine dayalı pasajlardan oluşan bir gösteri parçası; kimi zaman füg üslubunda kesitler içerir. Sürükleyici devinime ve çevikliğin sergilenmesine kulak verin.
Toccata: İtalyanca toccare, “dokunmak” sözcüğünden: çoğunlukla klavye için yazılan, hızlı, parmak çevikliğine dayalı pasajlardan oluşan bir gösteri parçası; kimi zaman füg üslubunda kesitler içerir. Sürükleyici devinime ve çevikliğin sergilenmesine kulak verin.
Tombeau: Fransızcada “mezar”: ölmüş birini onurlandıran bir anma parçası. Ravel bu eski türü Le Tombeau de Couperin’de yeniden canlandırdı.
Ton: Bir pasajın dayandığı merkez nota ve dizi; tonik notası ve moduyla adlandırılır, örneğin do majör ya da sol minör. Donanım, tonun diyezlerini ya da bemollerini gösterir; başka bir tona geçmek modülasyondur.
Ton alanı: Analistlerin, işlevi ya da tonuyla tanımlanan bir müzik pasajı için kullandığı sözcükler; örneğin ikincil tema bölgesi ya da kapanış alanı. Terimler büyük ölçüde, bir serimi birincil, geçiş, ikincil ve kapanış bölgelerine ayıran Sonat Teorisi’nden (Hepokoski ve Darcy) gelir.
Tonik: Bir tonun ana notası ve ana akoru; tonikteki bir pasaj ana tondadır. Toniğe varmak eve dönmek gibi duyulur.
trauermarsch: Genellikle minör bir tonda, bir cenaze alayının ölçülü adımlarını taklit eden ağır bir marş; Chopin’in 2. Piyano Sonatının üçüncü bölümü de böyledir.
Tremens factus: Kurtar beni, ya Rab: Requiem missasından sonra tabutun başında söylenen ve Kıyamet Günü’nde merhamet dileyen bir responsoryum. Fauré ve Verdi onu eserlerine alır; gazap gününün dehşetini geri getirir.
Tril: Bir nota ile hemen yanındaki nota arasında hızlı gidip gelme. Uzun bir tril çoğu zaman bir konçerto kadenzasının sonunu haber verir.
Trio: Menuet ya da scherzo bölümünün karşıt orta kesiti.
Trio sonat: Akorlarla desteklenen bir bas çizgisi (continuo) üzerinde iki ezgi çalgısı için Barok parça; adına karşın genellikle dört müzisyen çalar. Bach’ın org için trio sonatları üç çizgiyi sağ ele, sol ele ve ayaklara verir.
Tuba mirum: Harika sesini saçan trompet: Dies irae’nin son trompeti anlatan kıtası; Mozart bunu solo bir trombona verir.
Tutti: İtalyanca “hepsi”: solistin karşısında bütün orkestra ya da koro birlikte. Konçertoda tutti pasajları orkestranın öne geçtiği yerlerdir.
Unison: Herkesin armoni yerine aynı ezgiyi aynı perdeden ya da oktavlarla çalması. Unison bir pasaj çıplak ve güçlü duyulur.
Uvertür: Bir operayı, baleyi ya da oyunu açan orkestra parçası. 19. yüzyılın başından itibaren konser uvertürü, çoğu zaman bir şey anlatan ya da betimleyen, kendi başına duran tek bölümlü bir parçadır.
Uzam: Analistlerin, işlevi ya da tonuyla tanımlanan bir müzik pasajı için kullandığı sözcükler; örneğin ikincil tema bölgesi ya da kapanış alanı. Terimler büyük ölçüde, bir serimi birincil, geçiş, ikincil ve kapanış bölgelerine ayıran Sonat Teorisi’nden (Hepokoski ve Darcy) gelir.
Uzatılmış: Sonu tekrarlanarak ya da uzatılarak veya kadans geciktirilerek beklenenden uzun hâle getirilmiş cümle. Genişleme aynı şeyi cümlenin içinde yapar.
Uzatma: Sonu tekrarlanarak ya da uzatılarak veya kadans geciktirilerek beklenenden uzun hâle getirilmiş cümle. Genişleme aynı şeyi cümlenin içinde yapar.
üst ses dizisi: Bir temel notanın üzerinde birlikte tınlayan daha tiz seslerin (harmoniklerin) dizisi. Doğal korno ve trompet gibi pistonsuz bakır üflemeliler yalnızca bu doğal notaları çalabilir; eski müzikteki partilerinin birkaç perdeyle sınırlı kalmasının nedeni budur.
Vals: Almanca konuşulan topraklardan gelen, üç zamanlı ölçüde dönerek yapılan bir çift dansı. Chopin’in, Brahms’ın ya da Ravel’in konser valsleri dansın salınımını ve akışını korur, ama dinlenmek için yazılmıştır.
valse: Almanca konuşulan topraklardan gelen, üç zamanlı ölçüde dönerek yapılan bir çift dansı. Chopin’in, Brahms’ın ya da Ravel’in konser valsleri dansın salınımını ve akışını korur, ama dinlenmek için yazılmıştır.
valse allemande: Almanca konuşulan topraklardan gelen, üç zamanlı ölçüde dönerek yapılan bir çift dansı. Chopin’in, Brahms’ın ya da Ravel’in konser valsleri dansın salınımını ve akışını korur, ama dinlenmek için yazılmıştır.
valse noble: Almanca konuşulan topraklardan gelen, üç zamanlı ölçüde dönerek yapılan bir çift dansı. Chopin’in, Brahms’ın ya da Ravel’in konser valsleri dansın salınımını ve akışını korur, ama dinlenmek için yazılmıştır.
valses: Almanca konuşulan topraklardan gelen, üç zamanlı ölçüde dönerek yapılan bir çift dansı. Chopin’in, Brahms’ın ya da Ravel’in konser valsleri dansın salınımını ve akışını korur, ama dinlenmek için yazılmıştır.
valsler: Almanca konuşulan topraklardan gelen, üç zamanlı ölçüde dönerek yapılan bir çift dansı. Chopin’in, Brahms’ın ya da Ravel’in konser valsleri dansın salınımını ve akışını korur, ama dinlenmek için yazılmıştır.
valzer: Almanca konuşulan topraklardan gelen, üç zamanlı ölçüde dönerek yapılan bir çift dansı. Chopin’in, Brahms’ın ya da Ravel’in konser valsleri dansın salınımını ve akışını korur, ama dinlenmek için yazılmıştır.
Var.: Temanın, uzunluğu ve armonisi korunurken ezgisi, ritmi, dokusu ya da modu değiştirilmiş yeniden sunuşu.
Varyasyon: Temanın, uzunluğu ve armonisi korunurken ezgisi, ritmi, dokusu ya da modu değiştirilmiş yeniden sunuşu.
Villanelle: Başlangıçta hafif, kırsal bir İtalyan şarkısı (villanella); sonradan pastoral üslupta yalın bir şarkı.
Vocalise: Tek bir ünlü üzerinde söylenen sözsüz şarkı; Rahmaninov’un Vocalise’i sık sık çalgılarla çalınır.
walzer: Almanca konuşulan topraklardan gelen, üç zamanlı ölçüde dönerek yapılan bir çift dansı. Chopin’in, Brahms’ın ya da Ravel’in konser valsleri dansın salınımını ve akışını korur, ama dinlenmek için yazılmıştır.
Wiegenlied: Bir ninni: çoğu zaman 6/8 ölçüsünde, sık sık yalnızca iki akor arasında gidip gelen yalın bir eşlik üzerinde salınan yumuşak bir parça.
Yarım kadans: Bir cümleyi noktalama işareti gibi bitiren akor yürüyüşü: tam kadans ana akorda nokta gibi kapanır, yarım kadans dominantta virgül gibi durur. Kadansal, kadans işlevi gören ya da kadansa götüren demektir.
Yaylı çalgılar altılısı: Altı çalgıcı için yazılmış eser; yaylı çalgılar altılısında iki keman, iki viyola ve iki viyolonsel bulunur.
Yaylı çalgılar beşlisi: Beş çalgıcı için yazılmış eser. Yaylı çalgılar beşlisi, yaylı çalgılar dörtlüsüne ikinci bir viyola ya da ikinci bir viyolonsel ekler; piyanolu beşli ya da klarnetli beşli ise yaylı çalgılar dörtlüsüne o çalgıyı ekler.
Yeniden sunuş: Önceki malzemenin, genellikle açılış temasının, geri geldiği nokta; çoğu zaman ana tondadır, bazen değiştirilmiş ya da kısaltılmıştır. 18. yüzyıl kullanımında reprise, yalnızca tekrarlanan bir kesit anlamına da gelebilir.

Tempo ve ifade işaretleri

310 işaret

Allegro gerçekte ne kadar hızlı?

a capriccio: Keyfe göre: tempo, çalanın gönlü nasıl isterse öyle serbestçe alınır.
a due: düet olarak düşünülmüş; iki ses ya da çalgı için; birlikte; çalgılardan biri için yazılmış solo pasajdan sonra iki çalgı birlikte aynı sesleri çalar.
à la: Fransızca: …tarzında, İtalyanca alla gibi; à la polka, polka tarzında demektir.
a tempo: Tempoda: müzik yavaşladıktan ya da hızlandıktan sonra sabit ana tempoya dönülür.
a tempo di: Bir şeyin temposunda: tempo di menuetto bir menuetin hızında ve havasında, tempo di valse vals hızında demektir.
accelerando: Giderek hızlanarak.
ad libitum: Latince, serbestçe: hız ve çalış biçimi seslendirene bırakılır, o da serbestçe çalabilir.
adagietto: Oldukça ağır (ama adagiodan hızlı).
adagio: Ağır; andantedan daha ağır.
affetto: Sevgi, duygu; con affetto, sıcaklık ve duyguyla demektir.
affettuoso: Şefkatle, sıcaklıkla.
agitato: Telaşlı, çalkantılı.
agité: Fransızca: telaşlı, huzursuz.
alcuna licenza: con alcuna licenza ifadesinde geçer; anlamı: zamanlamada biraz serbestlikle (çalın); bkz. rubato.
alla: -e, -a; … tarzında (eril adlardan önce al, dişil adlardan önce alla).
alla breve: İkilik ölçüde: bir ölçüde dört dörtlük vuruş yerine iki ikilik vuruş sayılır.
alla marcia: Marş tarzında.
alla polacca: Polonya tarzında: üç vuruşlu, ağırbaşlı Polonya dansı polonez gibi.
alla tedesca: Alman tarzında (tedesca “Alman” demektir).
alla turca: Türk tarzında: Türk askerî (yeniçeri) bandosunun müziğini taklit ederek.
allegramente: Parlak ve neşeli, aşağı yukarı bir allegro hızında.
allegretto: Biraz canlı, orta hızlı.
allegretto vivace: Orta hızlı bir tempo.
allegro: Neşeli ya da çevik; ama genellikle canlı, hızlı diye yorumlanır.
allegro moderato: allegroya yakın, ama tam allegro değil (116–120 bpm).
allegro vivace: allegrodan en azından biraz daha hızlı ve canlı, ama her zaman onun aralığında (ve vivaceden hızlı değil) (124–156 bpm).
amabile: Sevimli, hoş: tavrında yumuşak ve tatlı.
amoroso: Sevgi dolu.
andante: Yürüyüş hızında (yani orta bir tempoda).
andante moderato: andante ile moderato arası (orta bir yürüyüş hızında) (80–108 bpm).
andantino: Andanteden biraz daha hızlı (ama eskiden bazen andanteden biraz daha yavaş anlamında kullanılır).
anima: Ruh; con anima: duyguyla.
animato: Hareketli, canlı.
animé: Fransızca: hareketli, canlı.
aperto: Açık: allegro aperto, geniş ve net cümlelemeli hızlı bir tempodur.
appassionato: Tutkulu.
arietta: Kısa bir arya.
assai: Çok, pek çok.
assez: Fransızca: oldukça, epey; assez vif oldukça canlı demektir.
aufgeregt: Almanca: telaşlı, heyecanlı.
ausdruck: Almanca: ifade; mit Ausdruck ifadeyle demektir.
äußerst: Almanca: son derece.
avec: Fransızca: ile.
balladenmässig: Almanca: bir balad, yani hikâye anlatan bir şarkı tarzında.
barbaro: Barbarca, vahşi; Bartók bunu Allegro barbaro adlı eserinin başlığında kullandı.
bedächtig: Almanca: acelesiz ve tartılı, özenle.
behaglich: Almanca: rahat ve kolay, İtalyanca comodo gibi.
ben: İyi, tam: ben marcato iyi vurgulanmış, ben moderato tam ölçülü demektir.
bewegt: Hareketli, hızla.
bewegung: Almanca: hareket; in ruhig fließender Bewegung sakin, akıcı bir hareketle demektir.
bien: Fransızca: iyi, çok; bien rythmé belirgin bir ritimle demektir.
bizzarro: Tuhaf, fantastik, kaprisli.
brillante: Parlak bir biçimde, ışıltıyla. Gösterişli ve coşkulu bir tarzda çalın.
brio: Canlılık; genellikle con brio içinde: coşkuyla ya da canlılıkla.
brioso: Canlı, coşku dolu; con brio ile aynı.
calme: Fransızca: sakin, dingin.
calmo: Sakin.
caloroso: Sıcak, tutkulu.
cantabile: Şarkı söyler gibi. Çalgı müziğinde, ölçülü bir tempo ve esnek bir legato ile müziği insan sesinin dile getireceği biçimde taklit eden çalış tarzı.
cantante: Şarkı söyleyerek: cantabile gibi, şarkı söyler bir tarzda.
capriccioso: Kaprisli, öngörülemez, değişken.
capricieux: Fransızca: kaprisli, öngörülemez.
come prima: Önceki gibi; genellikle daha önceki bir tempoya dönmek anlamında.
commodo: Comodo sözcüğünün eski yazımı: rahat, acelesiz bir hızla.
comodo: Rahat (yani orta bir hızda); ayrıca allegro comodo, tempo comodo vb.
compiacevole: Hoş, hoşa giden.
con: İle; pek çok müzik yönergesinde kullanılır, örneğin con allegrezza (canlılıkla), con calma (sakince, sözcüğü sözcüğüne ‘sakinlikle’); (ayrıca bkz. col ve colla).
con brio: coşkuyla.
con grazia: zarafetle ya da zarif bir biçimde.
con moto: İtalyanca “hareketle”; bir tempo göstergesiyle birleştirilebilir, örneğin Andante con moto.
concentré: Fransızca: yoğunlaşmış, içe dönük ve kendini kaptırmış.
d'affetto: Sevgi, duygu; con affetto, sıcaklık ve duyguyla demektir.
décidé: Fransızca: kararlı, azimli.
deciso: Kararlı, sağlam.
delicatezza: İncelik; con delicatezza, ince ve hafif bir biçimde demektir.
di molto: Çok fazla: allegro di molto çok hızlı demektir, allegro molto ile aynı.
doch: Almanca: yine de, ama.
dolce: Tatlı: tatlı ve yumuşak çalın.
doloroso: Hüzünlü, yakınır gibi.
doppio movimento: Çift hareket: müzik, önceki kesitin iki katı hızla ilerler.
doucement: Fransızca: tatlı, yumuşak ve nazik (doucement: tatlılıkla, yumuşakça).
douloureux: Fransızca: hüzünlü, acılı.
doux: Fransızca: tatlı, yumuşak ve nazik (doucement: tatlılıkla, yumuşakça).
durchaus: Almanca: tamamen, baştan sona.
durchweg: Almanca: baştan sona, istisnasız; durchweg leise, baştan sona yumuşak demektir.
düster: Almanca: karanlık, kasvetli.
einfach: Almanca: sade, yalın.
elegiaco: Ağıt havasında: yaslı, bir ağıt gibi.
empfunden: Almanca: hissedilmiş, duyguyla çalınan.
en animant: Fransızca: canlanarak, giderek hızlanarak.
energico: Enerjik, güçlü.
energisch: Almanca: enerjik, kararlı.
entschieden: Almanca: kararlı, azimli.
espressione: İfade; örneğin con (gran, molta) espressione: (büyük, çok) ifadeyle.
espressivo: (İtalyanca) İfadeli.
etwas: Almanca: biraz, azıcık; etwas langsamer biraz daha yavaş demektir.
expressif: Fransızca: ifadeli.
fantasia: Kesin bir müzik formuna bağlı kalmayan parça; con fantasia biçiminde de kullanılabilir: hayal gücüyle.
fantasque: Fransızca: kaprisli, hayalperest.
feierlich: Ağırbaşlı, ağırbaşlılıkla.
feroce: Vahşi, sert.
feurig: Almanca: ateşli.
finale: Çok bölümlü bir eserin son bölümü.
fließend: Almanca: akıcı, pürüzsüz.
fließender: Almanca: akıcı, pürüzsüz.
forte: Yüksek sesle.
franc: Fransızca: içten, dolaysız, açık.
frei im zeitmaß: Almanca: tempoda serbest; çalan, hızı esnetebilir.
frenetico: Çılgınca, taşkın.
frisch: Almanca: taze, canlı.
fuga: Füg sözcüğünün İtalyanca yazımı.
funebre: Cenaze; çoğu zaman marcia funebre (cenaze marşı) biçiminde görülür ve görkemli, ağır adımlı bir tempoyu belirtir.
fuoco: Ateş; con fuoco: ateşle, ateşli bir biçimde.
furioso: Öfkeli, hiddetli.
gemächlich: Almanca: acelesiz, rahat bir hızda.
gemächlichen: Almanca: acelesiz, rahat bir hızda.
gemächlicher: Almanca: acelesiz, rahat bir hızda.
gemäßigt: Almanca: ılımlı, orta bir hızda tutulan.
gemessen: Almanca: ölçülü, sabit ve düzenli bir hızda.
gentile: Yumuşak, nazik.
getragen: Almanca: sürdürülen ve ağırbaşlı, görkemli bir hızda.
giocoso: Oyunbaz, şakacı.
gioioso: Neşeli, sevinçle.
giusto: Tam, doğru; allegro giusto, kendi uygun hızında sabit tutulan hızlı bir tempodur.
gran: Büyük, geniş (grande’nin kısaltması); con gran espressione büyük bir ifadeyle demektir.
grande: Büyük, geniş (grande’nin kısaltması); con gran espressione büyük bir ifadeyle demektir.
grandioso: Görkemli, ağırbaşlı.
grave: Yavaş ve ciddi.
grazioso: Zarif.
guerriero: Savaşçı, askerce.
hastig: Almanca: aceleci, telaşlı.
im tempo: Almanca: tempoda; tek başına ana hıza dönmek anlamına gelir, im Tempo eines Ländlers ise bir Ländler hızında demektir.
impetuoso: Atılgan, ileri atılan.
in modo d'una: Tarzında: in modo d’una marcia bir marş gibi demektir.
in modo di: Tarzında: in modo d’una marcia bir marş gibi demektir.
innig: Almanca: içten, samimi (mit innigem Ausdruck: içten bir ifadeyle).
innigem: Almanca: içten, samimi (mit innigem Ausdruck: içten bir ifadeyle).
inquieto: Huzursuz, tedirgin.
intime: Fransızca: samimi, içe dönük ve sakin.
intimissimo: Çok samimi: derin, kişisel bir duyguyla, çok şefkatle.
introduzione: Giriş.
ironico: İronik, alaycı.
kräftig: Almanca: güçlü, canlı ve enerjik.
l'istesso tempo: Aynı tempo: ölçü işareti değişse de vuruş aynı hızda tutulur.
lamentoso: Ağıt yakar gibi, yaslı.
langsam: Yavaşça.
langsamer: Almanca: daha yavaş.
largamente: Geniş, dolayısıyla oldukça yavaş; largo havasında.
larghetto: Biraz yavaş; largo kadar yavaş değil.
largo: Geniş (yani yavaş).
lebhaft: Çevik, canlı.
lebhafte halbe: Almanca: canlı ikilikler; vuruşun ikiliklerle (yarım notalarla) hissedildiği canlı bir hız.
legato: Bağlı: notalar aralarında boşluk bırakılmadan, akıcı biçimde çalınır.
léger: Fransızca: hafif, çevik.
leggiero: Hafif, hafifçe.
leicht: Almanca: hafif, hafifçe.
leidenschaftlich: Almanca: tutkulu, tutkuyla.
leidenschaftlichem: Almanca: tutkulu, tutkuyla.
leise: Almanca: yumuşak, sessiz.
lent: Fransızca: yavaş.
lente: Fransızca: yavaş.
lentissimo: Çok yavaş.
lento: Yavaş.
lugubre: Kasvetli, yaslı.
lustig: Almanca: neşeli, şen.
ma non tanto: Ama o kadar değil: adagio ma non tanto yavaştır, ama çok yavaş değildir.
ma non troppo: Ama aşırı değil: allegro ma non troppo hızlıdır, ama fazla hızlı değildir.
maestoso: Görkemli, heybetli.
mais: Fransızca: ama.
majestueusement: Fransızca: görkemle, İtalyanca maestoso gibi.
malinconico: Melankolik, hüzünlü ve kara kara düşünceli.
marcato: Belirgin: her nota öne çıkacak biçimde vurgulanır.
marcia: Marş; alla marcia, marş tarzında demektir.
markiert: Almanca: belirgin, vurgulu, İtalyanca marcato gibi.
marziale: Savaşçı: askerî bir üslupla, ağırbaşlı ve sert.
mäßig: Almanca: ölçülü, ölçülüce.
mehr: Almanca: daha.
melancholisch: Almanca: melankolik (mit melancholischem Ausdruck: melankolik bir ifadeyle).
melancholischem: Almanca: melankolik (mit melancholischem Ausdruck: melankolik bir ifadeyle).
meno: Daha az; meno mosso (daha az hareket, yani daha yavaş) ya da poco meno presto (biraz daha az hızlı) gibi.
meno mosso: Daha az hareket: hemen öncesindeki müzikten daha yavaş gidilir.
menuet: Menuetin Fransızca yazımı.
menuetto: Menuetin, yani dans bölümünün İtalyanca yazımı.
mesto: Yaslı, hüzünlü.
minuetto: Menuetin, yani dans bölümünün İtalyanca yazımı.
misterioso: Gizemli.
mit: Almanca: ile.
mit einigem pomp: Almanca: biraz görkemle, biraz büyük ve törensel.
mit feuer: Almanca: ateşle, İtalyanca con fuoco gibi.
mit größter energie: Almanca: en büyük enerjiyle.
mit gutem humor: Almanca: mizahla, esprili ve kaprisli bir biçimde.
mit humor: Almanca: mizahla, esprili ve kaprisli bir biçimde.
moderato: Ölçülü, orta; çoğunlukla başka terimlerle, genellikle tempoyla ilgili olanlarla birlikte kullanılır; örneğin allegro moderato.
modéré: Fransızca: ölçülü, orta hızda (modérément: ölçülü biçimde).
modérément: Fransızca: ölçülü, orta hızda (modérément: ölçülü biçimde).
moins: Fransızca: daha az; moins vif, daha az canlı demektir.
molt'espressione: Çok ifade (molta espressione’nin kısaltılmışı): çok ifadeli çalınır.
molto: Çok.
molto allegro: allegrodan en azından biraz daha hızlı ve canlı, ama her zaman onun aralığında (ve vivaceden hızlı değil) (124–156 bpm).
mosso: Hareketli, devinimli; un poco mosso, yalnız tempo sözcüğünün istediğinden biraz daha fazla hareket ister.
moto: Hareket; genellikle con moto biçiminde görülür, hareketle ya da hızlı anlamına gelir.
moto perpetuo: Sürekli hareket: neredeyse hiç durmayan, hızlı ve düzenli bir nota akışı.
mouvement: Fransızca: hareket, tempo; mouvement de menuet, bir menuet hızında demektir.
mouvementé: Fransızca: hareket dolu, telaşlı ve canlı.
mystérieux: Fransızca: gizemli.
nicht: Değil.
nicht zu: Almanca: fazla değil; nicht zu schnell, fazla hızlı değil demektir.
noch: Almanca: hâlâ, daha da; noch zurückhaltend, hâlâ geri tutarak demektir.
non: Değil. Neredeyse her zaman ma non troppo içinde geçer: “ama fazla değil”.
orgoglioso: Gururlu, kibirli.
ostinato: İnatçı, ısrarlı: çoğunlukla tekrar tekrar yinelenen kısa bir kalıp.
passionato: Tutkulu.
però: Ama, ancak; ma però con moto, ama yine de hareketle demektir.
perpetuum mobile: Sürekli hareket: neredeyse hiç durmayan, hızlı ve düzenli bir nota akışı.
pesante: Ağır, hantal.
peu à peu: Fransızca: azar azar, giderek.
phantastisch: Almanca: fantastik, fantezi dolu.
piacevole: Hoş, tatlı.
pianissimo: Çok yumuşak, pianodan da yumuşak.
più: Daha çok.
più mosso: Daha çok hareket: hemen öncesindeki müzikten daha hızlı.
più tosto: Daha çok, eğilimli: andante più tosto allegretto, allegrettoya yaklaşan, yani biraz daha hızlı bir andantedir.
pizzicato: Çekilerek: yaylı çalgı çalanlar telleri yay yerine parmakla çeker.
placido: Durgun, sessiz ve sakin.
poco: Biraz; poco più allegro (biraz daha hızlı) örneğinde olduğu gibi.
precipitato: Apar topar, koşarcasına.
presque: Fransızca: neredeyse, hemen hemen.
prestissimo: Son derece hızlı, olabildiğince hızlı.
presto: Çok hızlı.
profondément: Fransızca: derinden; profondément calme, derinden sakin demektir.
quasi: Neredeyse (ör. quasi recitativo, operada neredeyse bir resitatif; ya da quasi una fantasia, neredeyse bir fantezi).
rasch: Almanca: hızlı.
religioso: Dinsel, huşu içinde.
rêveusement: Fransızca: düş görür gibi.
risoluto: Kararlı.
ritmato: Ritmik: belirgin, vurgulu bir ritimle.
rondeau: Rondonun Fransızca yazımı.
rondo: Belirli bir kesitin, araya başka kesitler girerek tekrar tekrar döndüğü müzik formu: ABACA ya da ABACABA tipik bir yapıdır.
rubato: Çalınmış zaman: çalan, ifade için tempoyu esnetebilir ve ileri itebilir.
ruhevoll: Almanca: huzurlu.
ruhig: Almanca: sakin, huzurlu.
rythmé: Fransızca: ritmik, ritim açıkça belirtilerek.
sans lenteur: Fransızca: yavaşlamadan; yani müzik akmayı sürdürür, sürüklenmez.
scherzando: Şakacı bir tavırla.
scherzoso: Oyunbaz, şakacı.
schleppend: Sürüklenerek, sürüklemek; genellikle nicht schleppen (“sürükleme”) biçiminde, Gustav Mahler’in notalarında nicht eilen (“acele etme”) ile birlikte.
schnell: Hızlı.
sehnsuchtsvoll: Almanca: özlem dolu, hasretle.
sehr: Çok.
semplice: Sade.
sempre: Her zaman: işaretin istediği baştan sona sürdürülür; piano sempre’de olduğu gibi (baştan sona piyano, yani yumuşak).
sentimento: Duygu, his; con sentimento, duyguyla demektir.
serioso: Ciddi, ciddi bir tavırla.
singend: Almanca: şarkı söyler gibi, İtalyanca cantabile gibi.
so rasch wie möglich: Almanca: olabildiğince hızlı.
soave: Akıcı, yumuşak.
soggetti: Temalar. Fuga a quattro soggetti, dört tema üzerine bir füg demektir.
sognando: Düş görerek, dalgın.
sonorité large: Fransızca: geniş, dolgun bir ses.
sostenuto: Tutulmuş, uzatılmış.
souple: Fransızca: esnek, yumuşak.
spianato: Pürüzsüz, düzgün.
spielend: Almanca: çalarak, oyunbaz.
spirito: Ruh; con spirito: coşkuyla, duyguyla.
spiritoso: Coşkulu.
stravaganza: Aşırılık; con stravaganza, çılgın, tuhaf bir biçimde demektir.
strepitoso: Gürültülü, güçlü.
stringendo: Sıkıştırarak: giderek hızlanma, ileri doğru zorlama.
stürmisch: Almanca: fırtınalı.
subito: Birden, hemen.
tanto: O kadar. Genellikle ma non tanto’da geçer: “ama o kadar değil”.
tardante: Yavaşlayarak, geri tutarak; non tardante, ağırlaşmadan demektir.
tema: Tema. Tema con variazioni, tema ve varyasyonlar demektir.
tempestoso: Fırtınalı, fırtına gibi coşkun.
tempo: Zaman (yani bir müzik parçasının genel hızı).
tempo d'andante: Bir şeyin temposunda: tempo di menuetto bir menuetin hızında ve havasında, tempo di valse vals hızında demektir.
tempo di: Bir şeyin temposunda: tempo di menuetto bir menuetin hızında ve havasında, tempo di valse vals hızında demektir.
tempo giusto: Doğru zaman: müziğin üslubunun gerektirdiği hızda, düzenli ve kesin biçimde çalın.
tempo i: İlk tempo: bölümün başladığı hıza dönün.
tempo primo: İlk tempo: bölümün başladığı hıza dönün.
teneramente: Sevecenlikle.
tosto: Hemen.
tranquillissimo: Çok sakin, çok huzurlu.
tranquillo: Sakin, huzurlu.
tratto: Sürüklenmiş, uzatılmış; non troppo tratto, çok uzatılmadan demektir.
tremolo: Titreyerek: tek bir notanın çok hızlı tekrarlanması ya da iki notanın çok hızlı değişmesi.
très: Fransızca: çok.
très large: Fransızca: çok geniş, ağır ve ağırbaşlı (İtalyanca largo gibi).
tristamente: Hüzünlü, buruk (tristamente: hüzünle).
triste: Hüzünlü, buruk (tristamente: hüzünle).
troppo: Çok fazla; genellikle non troppo biçiminde görülür ve ölçülü ya da başka terimlerle birlikte çok fazla değil anlamına gelir, örneğin allegro [ma] non troppo (hızlı ama çok hızlı değil).
tumultueux: Fransızca: çalkantılı, fırtınalı.
un poco: Biraz.
und: Almanca: ve.
ungeduldig: Almanca: sabırsız.
variazioni: Varyasyonlar, con variazioni: varyasyonlarla/değişikliklerle.
vif: Fransızca: canlı ve hızlı.
vivace: Canlı, hızlı tempolu.
vivacissimamente: Çok canlı, çok hızlı.
vivacissimo: Çok canlı.
vivo: Canlı, hızlı ve yoğun.
volando: Uçarcasına: uçuyormuş gibi hızlı ve hafif.
vorzutragen: Almanca: icra edilecek; nasıl çalınacağını söyleyen bir işareti kapatır, örneğin leidenschaftlich vorzutragen (tutkuyla çalınacak).
wie: Almanca: gibi, sanki.
wie aus der ferne: Almanca: sanki uzaktan duyuluyormuş gibi.
wuchtig: Almanca: ağır, yüklü, güçlü vurguyla.
zart: Almanca: sevecen, narin.
ziemlich: Oldukça, epeyce, bir hayli.
zingarese: Çingene üslubunda: Roman (Çingene) müziği tarzında; alla zingarese de aynı anlama gelir.
zurückhaltend: Almanca: geri tutarak, yavaşlayarak.