Formlar · Ünite 3: Varyasyon
Tema ve varyasyonlar
bir tema önce yalın biçimde sunulur, sonra her seferinde değiştirilerek birkaç kez yinelenir. Genellikle aynı kalan, temanın uzunluğu ve armonilerinin sırasıdır; geri kalan hemen her şey değişebilir: ezgi, ritim, hız, mod ve çalgılar.
Mozart“Ah vous dirai-je, Maman” Üzerine 12 Varyasyon, K. 265Mozart’ın K. 265 varyasyonları bir Fransız şarkısı olan Ah vous dirai-je, maman üzerinedir. İngilizce konuşanlar bu ezgiyi Twinkle, Twinkle, Little Star olarak bilir. İşte yalın ve sade hâliyle; böylece ardından gelenlerde onu izleyebilirsiniz.
Varyasyonlarda Mozart ezgiyi akan notaların içine gizler, sol ele taşır ve iki el arasında bir diyaloğa dönüştürür. Ezgi hâlâ oradadır, ama onu bulmak için süslemelerin ardını dinlemeniz gerekebilir.
Mozart“Ah vous dirai-je, Maman” Üzerine 12 Varyasyon, K. 265Varyasyon 8, minör tondaki tek varyasyondur. Modun değişmesi tanıdık ezgiyi karartır; bu, bir varyasyon dizisinde klasik bir hamledir.
Besteciler bir diziyi sonuna doğru büyütmeyi sever. Dizinin sonlarına doğru çoğu zaman yavaş bir varyasyon, ardından hızlı bir varyasyon ve bir koda gelir. Mozart’ta Varyasyon 11 bir Adagio, Varyasyon 12 ise yeni bir ölçüde hızlı bir finaldir.
Haydn94. Senfoni, sol majör, Hob. I:94Haydn’ın “Sürpriz” Senfonisi, yavaş bölümüne sizi uyutacak kadar basit bir tema verir: önce yumuşak, sonra daha da yumuşak çalınır, ta ki bütün orkestra tek bir gürültülü akorla patlayana dek. Sonra varyasyonlar başlar.
Haydn daha sonra biyografi yazarı Georg August Griesinger’e, gürültülü akorun anlatıldığı gibi uyuyan dinleyicileri uyandırmak için yazılmadığını söyledi. Rakip bir konser dizisinin ilgi için yarıştığı bir dönemde Londra halkını yeni bir şeyle şaşırtmak istiyordu.
