Formlar · Ünite 6: Konçerto
Klasik konçerto
Klasik konçerto, solist ile orkestra arasındaki karşıtlığı sonat formunun planıyla birleştirir. Birinci bölümünde genellikle çift serim vardır: önce orkestra ana tonda kalan bir serim çalar, ; sonra solist girer ve onu yeniden çalar, ; bu kez, bir serimde olması gerektiği gibi, ikinci tona geçer.
Beethoven3. Piyano Konçertosu, do minör, Op. 37Beethoven’ın do minördeki 3. Piyano Konçertosunda orkestra serimi birkaç dakika sürer. Sonra piyano girer, ama temayla değil, klavyeyi baştan sona tarayan üç yükselen gamla.
Ardından gelişme ve rekapitülasyon gelir; solist ile orkestra malzemeyi paylaşır. Rekapitülasyonun sonuna doğru orkestra uzatılan bir akorda durur. Ardından solist çalar: hem çalgıyı hem çalanın hayal gücünü sergileyen serbest bir pasaj.
Beethoven3. Piyano Konçertosu, do minör, Op. 37İlk seslendirmede Beethoven kadenzayı doğaçlama çaldı; bugün duyulanı birkaç yıl sonra yazıya geçirdi: fırtınalı, geniş bir alana yayılan ve zaman zaman ana tondan çok uzak. Sonundaki trillere kulak verin: orkestranın dönmek üzere olduğunun geleneksel işaretidir.
Mozart’ın döneminde kadenza genellikle doğaçlanırdı; Mozart da Beethoven da kendi konçertolarını kendileri çalardı. Sonraki solistler yazılı kadenzalar istedi ve besteciler bunları sağlamaya başladı.
Konçerto ilk kez 1803’te Viyana’da çalındığında solist Beethoven’dı. Sayfalarını çeviren Ignaz von Seyfried’e göre solo partisi hâlâ büyük ölçüde boştu ve Beethoven çoğunu ezberden çaldı.
Öteki iki bölüm daha serbesttir. Ağır bölüm çoğu zaman solist için bir şarkıdır; final genellikle bir rondodur ve nakarat solist ile orkestra arasında el değiştirir.
