Formlar · Ünite 1: Form nasıl işler
Müzikal form nedir?
Form, bir müzik parçasının zaman içindeki biçimidir: hangi kesitlerden oluştuğu, bunların hangi sırayla geldiği ve hangilerinin geri döndüğü. Bir binanın içinde dolaşabileceğiniz bir planı vardır; bir müzik parçasının da kulaklarınızla izleyebileceğiniz bir planı vardır.
Neredeyse her form üç basit işlemden oluşur. Tekrar kulağa tutunacak bir şey verir, karşıtlık yeni bir şey getirir, varyasyon ise tanıdık olanı değişmiş bir biçimde geri getirir. Birçok formun en güçlü anı olan dönüş, karşıtlıktan sonra gelen tekrardır. Bu kurstaki formlar, bu üçünü birleştirmenin farklı yollarıdır.
PurcellAbdelazer Süiti: RondeauPurcell’ın 1695’te bir Londra tiyatro oyunu için yazdığı Rondeau iki tür müzikten kurulur: sıçrayan bir ezgi, yani , ve adı verilen karşıt pasajlar. Burada nakarat ilk kez geri döner ve nerede olduğunuzu hemen anlarsınız. Britten daha sonra bu ezgiyi Gençler İçin Orkestra Rehberi adlı eserinin teması yaptı.
Form bellek üzerinden işler. Bir dönüş, ancak geri dönen müziği hatırlıyorsanız bir anlam taşır; bestecilerin açılış fikirlerine belirgin biçimler ve ritimler vermesinin nedeni budur. Ne kadar sık dinlerseniz planın o kadar çoğunu aklınızda tutarsınız.
Müzisyenler planı harflerle yazar: ilk müzik için A, yeni kesitler için B ve C, bir dönüş için yine A. A′ ya da A1 değişmiş bir dönüşü gösterir. Aynı harfler üç dakikalık bir dansı da yirmi dakikalık bir bölümü de anlatır; yalnızca ölçek farklıdır.
Chopin24 Prelüd, Op. 28Chopin’in Yağmur Damlası Prelüdü’nde sakin bir açılış yerini bu karanlık orta kesite bırakır. Başta yumuşakça duyulan tekrarlanan nota şimdi bir çan gibi çalar. İşte karşıtlık budur; sakin müzik geri geldiğinde onu farklı duyarsınız.
Form, bestecinin müziği içine döktüğü bir kalıp değildir. İki rondo ya da iki sonat bölümü hiçbir zaman birbirinin aynısı değildir ve büyük besteciler çoğu zaman dinleyicinin beklentileriyle oynar. Sürprizleri duymanızı sağlayan, alışılmış planı bilmenizdir.
