Formlar · Ünite 5: Kontrpuan
Kanon ve fugato
, taklidin en katı türüdür: bir ses bir ezgi çalar, bir başkası belli bir mesafe geriden tıpatıp aynı ezgiyle onu izler. Frère Jacques gibi bir döngüsel kanon, her şarkıcının başa dönmesiyle sonsuza dek sürebilen bir kanondur.
Pachelbel’in Kanonunda üç keman aynı perdede bir kanon çalar; her biri bir öncekinden iki ölçü sonra girer, altta da baştan sona yinelenen bir bas vardır. Aynı müzik sürekli kendi üstüne biner.
Mahler, 1. Senfonisinin cenaze marşında bir kanon kullandı; burada Frère Jacques döngüsel kanonu minör bir tonda çalgıdan çalgıya geçer.
Besteciler füg açılışını, füg olmayan bir bölümün içindeki bir pasaj için de ödünç aldı. Böyle bir pasaj : tema seslerde birbiri ardına girer, doku kalınlaşır, sonra bölüm kendi yoluna devam eder.
Beethoven5. Senfoni, do minör, Op. 675. Senfonisinin üçüncü bölümünün triosunda Beethoven, viyolonsellerin ve kontrbasların do majörde hızlı bir temayı gürleterek çaldığı bir fugato başlatır. Öteki çalgılar temayı sırayla alır.
Mozart da Sihirli Flüt uvertüründe aynısını yaptı. Üç ağırbaşlı akorun ve yavaş bir girişin ardından Allegro bir füg gibi yola çıkar; hızlı teması sesten sese girer. Üç akor, hem Mozart’ın hem de librettistinin üyesi olduğu Masonluğun bir işareti olarak yaygın biçimde duyulur ve uvertürün ortasında üflemeliler onları üçerli üç grup hâlinde yeniden çalar.
