Formlar · Ünite 6: Konçerto
Ritornello formu
Barok konçerto basit bir karşıtlık üzerine gelişti: tam topluluğa karşı bir solist ya da küçük bir solist grubu. Kalıbını belirlemek için en çok çabayı Vivaldi gösterdi: hızlı, yavaş, hızlı üç bölüm; hızlı bölümler ritornello formundadır ve bu form adını, İtalyancada “küçük dönüş” anlamına gelen alır.
Bölüm, herkesin çaldığı ritornelloyla, yani açılır. Ardından solistler bir epizot çalar; bu çoğu zaman daha hafif ve daha parlaktır. Ritornello döner, genellikle daha kısa ve yeni bir tonda; sonra bir epizot daha gelir ve bu böyle sürer. Son ritornello yeniden ana tondadır ve çoğu zaman açılışı aynen yineler.
Bach2. Brandenburg Konçertosu, fa majör, BWV 1047Bach’ın 1721’de Brandenburg Uçbeyi’ne adadığı altı Brandenburg Konçertosunun her biri farklı bir çalgı topluluğu kullanır; Bach bunları daha önce yazdığı müziklerden derledi. İkincisinde dört solist vardır, tiz bir trompet, bir blok flüt, bir obua ve bir keman; konçerto herkesin çaldığı parlak bir ritornelloyla açılır.
Bach2. Brandenburg Konçertosu, fa majör, BWV 1047İlk epizotta solistler kısa bir temayı, bayrak yarışındaki bayrak gibi birbirlerine aktarır. Dördün en tizi olan trompet kulağa ilk takılır, ama ötekiler de eşit ortaklardır.
Ritornello formu bir rondoya benzeyebilir, ama bir fark vardır. Rondonun nakaratı ana tonda döner; ritornello ise yolculuk eder ve farklı tonlardaki dönüşleri yolculuğun duraklarını belirler.
Vivaldi’nin İlkbahar’ında ritornello kuş seslerinin, derelerin ve fırtınanın arasında, her seferinde biraz daha kısa olarak geri gelir; açılış müziğinin tamamı ancak sonda döner.
