Konçerto

Konçerto, bir solisti ya da küçük bir solist grubunu bir orkestrayla karşı karşıya getirir. Hem sohbettir hem yarışma: orkestra müziği sunar, solist cevap verir, süsler ve çalgısının neler yapabileceğini gösterir.

Barok konçertoda bütün topluluk için geri dönen bir pasaj, ritornello, solistin epizotlarıyla dönüşümlü olarak gelir. Concerto grossoda solistler küçük bir gruptur, çoğu zaman iki keman ve bir viyolonsel; bunlar bütün topluluğun karşısına konur. Vivaldi yaklaşık beş yüz konçerto yazdı. Bach’ın 1721’de Brandenburg Markgrafı’na ithaf edilen altı Brandenburg Konçertosunun her biri farklı bir çalgı grubu ister; Beşincisinde bir flüt, bir keman ve bir klavsen solo partiyi paylaşır.

Mozart’ın ve Beethoven’ın yazdığı biçimiyle Klasik konçerto üç bölümlüdür: hızlı, yavaş, hızlı. Birinci bölümde orkestra, solist girmeden önce ana temaları genellikle tek başına sunar. Sona doğru orkestra susar ve solist bir kadenzada tek başına çalar. Kadenzalar bir zamanlar doğaçlanırdı; Beethoven kendi kadenzalarını yazıya geçirdi ve son piyano konçertosunda piyanistten başka bir kadenza eklememesini istedi.

Mozart, re minör tonundaki 20. Piyano Konçertosunu Viyana’daki kendi konserleri için yazdı. Eseri 10 Şubat 1785’te bitirdi ve ertesi günkü ilk seslendirmede solist olarak kendisi çaldı. Mozart’ın minör tonda yazdığı yalnızca iki piyano konçertosundan biridir. Mozart’ın bu eser için yazdığı bir kadenza günümüze ulaşmamıştır; piyanistlerin çoğunun çaldığı kadenza, esere hayran olan ve onu kendisi de çalan Beethoven’ın kaleminden çıkmıştır.

Solist ve orkestra için yazılan her eser konçerto diye adlandırılmaz. Daha kısa, daha serbest solist ve orkestra için eserler romans, fantezi ya da rapsodi gibi adlar taşır.