Klasik müzik nedir? · Ünite 4: Eser türleri
Yaylı çalgılar dörtlüsü
iki keman, bir viyola ve bir viyolonsel için yazılmış bir eserdir; onu çalan dört kişilik topluluğa da yaylı çalgılar dörtlüsü denir. Armoniyi dolduracak bir klavye yoktur, bu yüzden dört partinin ağırlığı neredeyse eşittir.
İlk dörtlüleri Haydn yazmadı, ama altmış sekiz dörtlüsüyle türe kalıcı biçimini verdi. Goethe 1829 tarihli bir mektubunda dörtlü çalmayı dört akıllı insanın kendi aralarındaki sohbetini dinlemeye benzetti ve benzetme yerindedir: bir çalgıcının başladığı bir cümleyi çoğu zaman bir başkası tamamlar.
Dörtlü genellikle senfoniyle aynı planı izler: hızlı bir birinci bölüm, ağır bir bölüm, bir menuet ya da scherzo ve canlı bir final. Beethoven’ın 1820’lerdeki son dörtlüleri alışılmış plandan ayrılır; yirminci yüzyılda ise Bartók altı, Şostakoviç on beş dörtlü yazdı.
Schubert re minör dörtlüsünü Mart 1824’te yazdı. Eser “Ölüm ve Genç Kız” adını taşır, çünkü ağır bölümü bestecinin 1817 tarihli aynı adlı şarkısından alınan müzik üzerine bir dizi varyasyondur; bu şarkıda Ölüm korkmuş bir kıza cevap verir. Dörtlü alışılmış dört bölümü korur ama baştan sona karanlık kalır; ancak Schubert’in ölümünden sonra yayımlandı.
Schubert14. Yaylı Çalgılar Dörtlüsü, re minör, D. 810Açılış, dört çalgının ne kadar büyük ses çıkarabileceğini gösterir: dördü birlikte güçlü bir re notasına vurur ve bir triyole figürünü döver gibi çalar; birkaç ölçü sonra müzik fısıltılı, şefkatli bir cümleye iner. Birinci bölümün tamamı bu iki uç arasında gidip gelir ve huzursuz triyole ritmi dört bölümün hepsinde geri döner.
