Başlıklar, numaralar ve bölümler

104. Senfoni, re majör gibi tam bir başlık bir şifre gibi görünebilir, ama her parçanın bir görevi vardır. Senfoni, eserin türüdür. “104.” bestecinin senfonileri arasındaki yeridir. Eserin tonu re majördür: müziğin üzerine kurulduğu ve evi re olan dizi; bu ev sesine tonik denir.

Pek çok başlıkta Latince “eser” sözcüğünden gelen bir opus numarası da bulunur; Beethoven’ın 5. Senfonisi, Op. 67’de olduğu gibi. Bu numaraları besteciler ya da yayıncıları verdiği için numaralar müziğin yazıldığı sırayı her zaman izlemez.

Bazı besteciler için araştırmacılar sonradan her eseri bir katalogda listelemiştir ve katalog numarası opus numarasının yerini alır: Ludwig von Köchel’in Mozart kataloğu için K., Bach’ın eserlerinin kataloğu için BWV, Otto Erich Deutsch’un Schubert kataloğu için D. ve Anthony van Hoboken’in Haydn kataloğu için Hob.

Takma adlar ise başka bir mesele. Haydn bu senfoniye hiçbir zaman Londra demedi; ad sonradan verildi, oysa Londra’daki konserler için yazdığı on iki senfoninin hepsinin bu ada eşit hakkı var. Beethoven da Op. 27 No. 2’yi hiçbir zaman Ay Işığı Sonatı diye adlandırmadı: bu adı ölümünden sonra başkaları ekledi.

Büyük eserler bölümlere ayrılır: her biri kendi içinde tamamlanmış, kısa bir arayla art arda çalınan ayrı parçalar. Bir bölüm genellikle İtalyanca tempo işaretiyle adlandırılır: Allegro hızlı, Andante yürüme hızında, Adagio yavaş, Presto ise çok hızlıdır. Haydn’ın senfonisinin dört bölümü vardır: Adagio – Allegro, Andante, Menuet: Allegro ve Finale: Spiritoso.

Haydn’ın zamanında dinleyiciler bölümler arasında, hatta bazen bir bölümün ortasında alkışlardı. 1778’de Mozart babasına sevinçle yazdığı mektupta, Parisli dinleyicilerin yeni senfonisinin birinci bölümünün ortasında alkışa boğulduğunu anlattı. Bütün eser bitene kadar sessizce bekleme alışkanlığı ancak 1900 civarında ortaya çıktı.