Tek başına bir çalgı

Bazı müzikler hiçbir eşlik olmadan tek bir yaylı ya da üflemeli çalgı için yazılır: solo çalgı müziği. Klavye bir ezgiyi ve armonisini aynı anda çalabilir, ama keman, viyolonsel ya da flüt çoğunlukla tek bir çizgi çalar; bu yüzden besteci gerisini sezdirmek zorundadır.

Bunun birkaç yolu vardır. Bir akorun notaları, kulağın onları bir arada tutabileceği kadar hızlı biçimde art arda çalınabilir. Yaylı çalgı çalan biri iki teli aynı anda yayla çalabilir; buna çift ses denir. Bir ezgi de pes bir partiyle tiz bir parti arasında sıçrayabilir; böylece dinleyici tek bir çalgıdan iki ses duyar.

Bach’ın 1720 tarihli temiz bir kopyası bulunan keman için altı sonat ve partitası ile viyolonsel için altı süiti çıtayı belirler. Partitalar ve süitler Barok dans dizileridir; ikinci keman partitasını bitiren şakon, kısa ve yinelenen bir kalıp üzerine uzun bir varyasyon dizisidir. Bir yüzyıl sonra Paganini, her biri ayrı bir beceri üzerine bir çalışma olan 24 Kapris’ini yayımladı. Sonuncusu, on bir varyasyonlu bir tema ve bir finalden oluşur ve Brahms’tan Rahmaninov’a kadar besteciler tarafından ödünç alınmıştır.

Sonraki besteciler söyleyecek yeni şeyler bulmayı sürdürdü. Debussy’nin 1913’te bir oyun için yazdığı Syrinx, flüt için tek ve kıvrılan bir çizgidir: tanrı Pan’ın kamış kavalı, sahne arkasından duyulur. Gitarın kendine özgü bir repertuvarı vardır: Tárrega’nın 1899 tarihli Recuerdos de la Alhambra’sında parmaklar her ezgi notasını öylesine hızlı yineler ki nota uzuyormuş gibi gelir; bu sırada başparmak eşliği çalar.

Bir konçertonun içinde de bir çalgıcı bir süre yalnız bırakılabilir. Bach’ın 5. Brandenburg Konçertosu’nun birinci bölümünün sonlarına doğru öteki çalgıcılar susar ve klavsen altmış beş ölçü boyunca tek başına sürer: Bach’ın eksiksiz yazıya geçirdiği bir kadenza.