Klasik müzik nedir? · Ünite 3: Çalgılar
Sesler ve koro
Şarkıcılar seslerinin aralığına göre gruplanır. Kadın sesleri tizden pese soprano, mezzosoprano ve kontralto da denen altodur; erkek sesleri tenor, bariton ve bastır ve yaklaşık bir oktav daha pes tınlar. Katedral korolarında en üst partiyi uzun zamandır sesi henüz değişmemiş, treble denen oğlan çocukları söyler; kontrtenor ise alto aralığında şarkı söyleyen erkektir.
Ses aralığı her şey değildir. Aynı notalara ulaşan iki şarkıcı yine de renk ve ağırlık bakımından, sesin en rahat ettiği bölge bakımından birbirinden ayrılabilir. Eğitimli bir solo ses, mikrofon olmadan bütün bir orkestranın üzerinden duyulabilir.
Bir şarkı tek bir sese bağlı değildir. Schumann, Heine’nin şiirleri üzerine 1840’ta yazdığı Dichterliebe’yi (Bir Şairin Aşkı) bir sopranoya ithaf etti; ama şiirlerdeki şair bir erkek olduğu için eser çoğunlukla tenorlar ve baritonlar tarafından söylenir. Daha pes bir ses onu yalnızca daha pes bir tonda söyler.
SchumannDichterliebe, Op. 48Yedinci şarkı Ich grolle nicht’te (Kin tutmuyorum) şair, yüreği parçalansa da acı duymadığında ısrar eder. Bütün dramı tek bir ses ve bir piyano taşır: ses, sözleri sabit, yinelenen akorların üzerinde deklame eder. İkinci yarıda en tiz notalarına tırmanır; Schumann o notaya ulaşabilen şarkıcılar için isteğe bağlı bir üst nota bile önerir.
Bir koroda her partiyi birkaç şarkıcı söyler. Karma koroların çoğu soprano, alto, tenor ve bas olmak üzere dört partide söyler, bu çoğu zaman diye yazılır; daha dolgun bir ses için her parti ikiye bölünebilir.
Sahnede şarkıcılar kesitler halinde, her parti bir arada durur; böylece kendi çizgilerini duyabilir, şef de onlara girişi verebilir. Çoğu zaman kadınlar önde, erkekler arkada durur; bazı şefler ise her şarkıcı armoninin tamamını duysun diye partileri karıştırır.
Pek çok büyük eser solistleri ve koroyu bir araya getirir. Mozart’ın 1791’de öldüğünde yarım bıraktığı ölüler için missa olan , soprano, alto, tenor ve bas olmak üzere dört solist ve dört partili bir koro ister.
MozartRequiem, re minör, K. 626Orkestranın karanlık bir açılışından sonra koro “Requiem aeternam” (sonsuz huzur) sözleriyle girer. Önce baslar başlar, öteki partiler de aynı tema üzerinde birbiri ardına, izler.
Beethoven9. Senfoni, re minör, Op. 125Beethoven’ın 1824 tarihli 9. Senfonisi, büyük bir bestecinin sesleri kullanan ilk senfonisiydi. Orkestra üç bölümü aşkın bir süre tek başına çalar; sonra finali açan çatışma geri döner ve bir erkek sesi araya girer. Bariton solist, Beethoven’ın bizzat yazdığı sözleri, “Ey dostlar, bu sesler değil!” diye söyler ve kısa süre sonra koronun devraldığı Neşeye Övgü’ye öncülük eder.
