Oda müziği

Oda müziği ilk başta bir kilise ya da tiyatro için değil, bir oda için yazılan müzikti. Her partiye bir çalgıcı düşen küçük bir topluluk için yazılır ve genellikle şefi yoktur: çalgıcılar birbirlerini izleyip dinleyerek yönetir.

Yaylı çalgılar dörtlüsü en tanınmış oda müziği topluluğudur, ama başka birçok topluluk da vardır ve adları genellikle çalgıcı sayısını söyler. Piyanolu trio piyano, keman ve viyolonselden oluşur. Piyanolu beşli, bir yaylı çalgılar dörtlüsüne bir piyano katar; Schumann’ın 1842 tarihli beşlisi, Brahms’ın ve Dvořák’ın sonraki beşlilerine örnek oldu. Klarnetli beşli ise piyano yerine bir klarnet ekler; Mozart’ın ve Brahms’ın ünlü beşlilerinde olduğu gibi. Yaylı çalgılar beşlisi ikinci bir viyola ya da ikinci bir viyolonsel ekler. Yaylı çalgılar altılısında ise her çalgıdan ikişer tane vardır.

İki çalgıcı da yeter. Keman ve piyano ya da viyolonsel ve piyano için bir sonatta ikisi solist ve eşlikçi değil, ortaktır; Beethoven’ın ilk keman sonatları kemanlı piyano sonatları olarak bile yayımlanmıştı. Beethoven, Kreutzer Sonatı’nı çok konçertant bir üslupta, neredeyse bir konçerto gibi yazılmış olarak tanımladı ve eserin piyano partisi keman partisi kadar zordur.

Orkestra müziğiyle sınır her zaman keskin değildir. Bach’ın 5. Brandenburg Konçertosunda solistler bir flüt, bir keman ve bir klavsendir. affettuoso, yani şefkatle olarak işaretlenmiş ağır bölümde öteki yaylılar susar ve üç solist tek başına çalar; tıpkı dönemin en sevilen oda müziği olan bir trio sonat gibi.

Piyanolu trio ya da beşlide, yaylıların piyanoya karşı tek bir blok hâlinde birlikte çalmasına, sonra ayrı yollara gitmesine kulak verin; klarnetli beşlide ise bir ezgiyi yaylılara verip geri alan klarneti izleyin.