Romantik dönem

On dokuzuncu yüzyıl boyunca, kabaca 1820’den 1900’e kadar, besteciler müziği her şeyden önce kişisel bir anlatım olarak görmeye başladı. Schubert, Chopin, Schumann, Liszt, Brahms, Verdi, Wagner, Çaykovski ve Dvořák bu döneme aittir.

Romantik besteciler doğaya, edebiyata ve doğaüstüne ilgi duydu. Şarkılar şiirler üzerine bestelendi; orkestra eserleri hikâyeler anlattı ya da sahneler resmetti. Pek çok besteci kendi ülkesinin şarkılarına ve danslarına yöneldi; kemancı Paganini ve piyanist Liszt gibi yıldız icracılar virtüözlükleriyle ünlendi.

Bu hikâyelerin en cesurlarından biri, Beethoven’ın ölümünden dört yıl geçmeden geldi. Berlioz’un ilk kez Aralık 1830’da Paris’te çalınan Symphonie fantastique adlı eseri, bestecinin kendi yazdığı bir programı izler: umutsuzca âşık genç bir sanatçı afyon alır ve sevgilisini düşler. Sevgili bir ezgiyle temsil edilir: beş bölümün hepsinde geri dönen idée fixe, yani sabit fikir. Dördüncü bölümde sanatçı, sevgilisini öldürdüğünü ve darağacına yürütüldüğünü düşler.

Orkestralar büyüdü; daha çok bakır üflemeli, arp ve yeni vurmalı çalgılar eklendi: Berlioz’un senfonisi iki arp, bir İngiliz kornosu, küçük ve tiz bir mi bemol klarnet ve çanlar ister. Besteciler müziğin bundan sonra nereye gitmesi gerektiğini de tartıştı: Brahms senfoniye ve sonata yeni bir hayat verirken Liszt ve Wagner şiire ve dramaya bağlı bir müzik istiyordu.

Piyano çağın çalgısıydı; konser salonlarında da orta sınıf evlerinde de bulunurdu. Besteciler noktürn ya da balad gibi başlıklar taşıyan kısa piyano parçaları, ses ve piyano için şarkılar yazdı. Piyanist Clara Wieck ile evlendiği 1840 yılında Schumann yüzden fazla şarkı yazdı; bunların arasında Heine’nin on altı şiiri üzerine bir şarkı dizisi olan Dichterliebe de vardır.

Klasik dönemle sınır keskin değildir. Schubert, Beethoven’la aynı dönemde yaşadı; yine de şarkıları Romantik çağın ilk büyük eserleri arasındadır.

Yüzyıl ilerledikçe ulusal üsluplar güçlendi. Çek besteci Dvořák, “Yeni Dünya’dan” adlı 9. Senfonisini 1893’te New York’ta, öğrencisi Harry T. Burleigh ona Afrikalı Amerikalıların ruhani şarkılarını söyledikten sonra yazdı.