Modern müzik

1900 dolaylarında bazı besteciler eski kuralların izin vermediği sesleri aramaya başladı. Modern müzik dönemlerin en genişidir: yüzyıldan uzun bir süreyi kapsar ve üsluplarının, geçmişle bağı koparma isteği dışında pek az ortak yönü vardır.

Debussy armoniyi gevşetti; akorları bir ana sese doğru çekimleri için değil, renkleri için kullandı. Stravinski’nin ilk kez 1913’te Paris’te sahnelenen balesi Bahar Ayini ritmi itici güç yaptı, Schoenberg ise hiçbir tona bağlı olmayan müzik yazdı. Prokofyev ve Stravinski on sekizinci yüzyılın açık formlarına da geri döndü, Gershwin ise cazı konser salonuna taşıdı.

Bartók başka bir yol tuttu. 1900’lerin başında Macaristan’daki ve ötesindeki köylere yolculuk etmeye başladı, binlerce halk şarkısını yazıya geçirip kaydetti ve kendi üslubunu bu şarkıların modlarından ve ritimlerinden kurdu.

1943’te New York’ta hasta ve parasız yaşarken şef Serge Koussevitzky ondan bir orkestra eseri ısmarladı. Bartók, Orkestra için Konçerto’yu yaklaşık sekiz haftada yazdı. Esere konçerto adını verdi, çünkü orkestranın her kesiti ve birçok tek çalgıcı solist gibi ele alınır.

Sonra açılış ezgisi geri döner ve kesinti gelir. Kaba, şımarık bir ezgi araya girer; orkestra gülen trillerle ve trombonların kaba glissandolarıyla onunla alay eder. Birçok dinleyici bunda, 1942’de dünyanın dört bir yanında yayınlanan Şostakoviç’in 7. Senfonisindeki bir marşla alay edildiğini duyar; aynı ezgi Lehár’ın Şen Dul operetindeki bir şarkıyı da yankılar. Ardından sıcak ezgi hiçbir şey olmamış gibi geri döner.

Sonraki besteciler yelpazeyi daha da genişletti. Messiaen kuş seslerini notaya geçirdi ve onlardan bütün eserler kurdu; Arvo Pärt ise çan gibi çınlayan birkaç yavaş notadan müzik yaptı.

Dönemler iç içe geçer. 1862’de doğan Debussy Modern sayılır; 1860’ta doğan Mahler ise geç Romantik. Bu etiketler doğum belgesindeki tarihi değil, müziğin üslubunu anlatır.