Klasik müzik nedir? · Ünite 4: Eser türleri
Romanslar, rapsodiler ve fanteziler
Bir solisti orkestrayla karşı karşıya getirmenin tek yolu konçerto değildir. Besteciler daha kısa, daha serbest de yazdı; bu eserlerin adları sabit bir planı değil, bir ruh halini ya da bir yöntemi anlatır: romans, rapsodi, fantezi, varyasyonlar ya da yalnızca konser parçası, Almancasıyla Konzertstück. Çoğu tek bölümlüdür.
şarkı söyler: yavaş, sevecen ve liriktir. Beethoven 1800 dolaylarında keman ve orkestra için, her biri yaklaşık sekiz dakika süren iki romans yazdı; bunlarda sakin bir ana ezgi, karşıtlık oluşturan epizotlar arasında durmadan geri döner. Bir yüzyılı aşkın süre sonra Vaughan Williams, The Lark Ascending’e romans alt başlığını verdi: solo keman, George Meredith’in şiirindeki tarlakuşu gibi yükselip daireler çizer, küçük bir orkestra ise aşağıdaki manzarayı resmeder.
, sanki o anda uyduruluyormuş gibi, keskin biçimde karşıtlaşan ruh halleri arasında ilerler. Gershwin’in ilk kez 1924’te New York’ta, piyanoda bestecinin kendisiyle çalınan Rhapsody in Blue adlı eseri bir klarnet trili ve uzun bir yukarı kaymayla açılır; ezgileri rengini blues’dan alır. de aynı ölçüde serbesttir ve çoğu zaman var olan ezgileri ödünç alır: Bruch’un İskoç Fantezisi’nin dört bölümünün her biri bir İskoç halk şarkısı üzerine kurulmuştur.
Bu eserlerin bazılarında birden çok solist vardır. On sekizinci yüzyılın sonlarında , bir solist grubuna senfoni boyutunda bir eser sunuyordu. Haydn 1792’de Londra’da keman, viyolonsel, obua ve fagot için bir tane yazdı; Mozart’ın keman ve viyola için yazdığı eser ise iki solistini eşit ortaklar olarak ele alır.
Bazı parçalar hayata başka bir yerde başladı. Massenet’nin Thaïs operasındaki Méditation, dramın iki sahnesi arasında çalınan, solo keman ve orkestra için bir ara müziktir ve uzun zamandır konserlerde kendi başına yaşar.
Bu eserleri bir konçertoyu dinler gibi dinleyin: solist önde gider, orkestra çerçeveler ve cevap verir, bir da solistin tek başına çalmasına olanak tanıyabilir. Konçertonun üç bölümlü çerçevesi olmadığında plan için en iyi rehberiniz eserin adıdır: romans şarkı söyler, rapsodi ruh hali değiştirir, bir varyasyon dizisi de temasına dönüp durur.
