Leoš Janáček

Janáček 1854’te Moravya’daki Hukvaldy’de doğdu, 1928’de Ostrava’da öldü. 1881’den, Brno Konservatuvarı’na dönüştüğü 1919’a kadar Brno org okulunu yönetti. Hayatının büyük kısmında Moravya ve Slovak halk müziğini araştırdı; 150’den fazla halk şarkısını piyano eşliğiyle düzenledi. Káťa Kabanová ve Kurnaz Küçük Tilki operaları ile Glagolitik Missa gibi en tanınmış eserleri hayatının son on yılına aittir. Vokal ezgiyi konuşulan Çekçenin ritmine ve perde yüksekliğine dayandırdı; buna konuşma ezgileri adını verdi. Ayrıca ivme kurmak için yinelenen kısa motifler, düzensiz ritimler ve katı biçimde tona dayalı olmaktan çok modal bir armoni kullandı.

Katalogdaki üç eser 1905’ten 1926’ya uzanır. 1.X.1905 Piyano Sonatı’na, 1 Ekim 1905’te Brno’da bir Çek üniversitesini destekleyen bir gösteride işçi František Pavlík’in süngülenmesinin hemen ardından başlandı; Janáček eseri bir saygı duruşu olarak tasarladı. İlk kez 27 Ocak 1906’da Brno’da Ludmila Tučková tarafından çalındı. Janáček bir cenaze marşı olan üçüncü bölümü ilk seslendirmeden önce yaktı, öteki ikisini de sonradan Vltava’ya attı; eser, Tučková’nın bir kopyasına sahip olduğunu açıkladığı 1924’e kadar kayıp kaldı.

1. Yaylı Çalgılar Dörtlüsü, “Kreutzer Sonatı”, Ekim 1923’te yazıldı. Tolstoy’un uzun öyküsüne dayanır ve ilk kez 17 Ekim 1924’te Prag’da Çek Dörtlüsü tarafından çalındı. Başta Askerî Sinfonietta adını taşıyan Sinfonietta (1926) Çekoslovak Ordusu’na adanmıştır. Janáček bir bakır üflemeli bandosundan esinlenerek fanfarlar yazdı; ardından bir Sokol jimnastik şenliğinin düzenleyicileri bir eser ısmarladı, o da malzemeyi çok büyük bir bakır üflemeli kesiti için beş bölüme genişletti. İlk kez 26 Haziran 1926’da Prag’da Václav Talich yönetiminde çalındı.