1903–1978 · Modern
Aram Haçaturyan
1 eser
Haçaturyan 1903’te Tiflis’te (bugün Tbilisi) doğdu, 1978’de Moskova’da öldü. Önce Gnessin Enstitüsü’nde, ardından Moskova Konservatuvarı’nda Nikolay Myaskovski ile çalıştı. 1948’de Şostakoviç ve Prokofyev ile birlikte formalist olmakla suçlandı, ama aynı yılın ilerleyen aylarında yeniden itibar kazandı; 1957’den itibaren Sovyet Besteciler Birliği’nin sekreteriydi. Müziği, aşuğ (ozan) geleneği de dahil olmak üzere Ermeni, Gürcü ve Azerbaycan halk müziğinden beslenir; ostinato ritimleri, duygusal ezgileri ve canlı orkestrasyonuyla tanınır.
1936’da yazılan Piyano Konçertosu, ona SSCB’de ve Batı’da ün kazandıran ilk eser oldu. Kendi 1. Piyano Konçertosu da re bemol tonunda olan Prokofyev, ona fikirleri akla geldikçe not etmesini ve bunları bütünün yapı taşları olarak kullanmasını öğütledi. Eser, 12 Temmuz 1937’de Moskova’da Lev Steinberg yönetimindeki Moskova Filarmoni ile ilk seslendirmeyi yapan piyanist Lev Oborin’e ithaf edilmiştir.
Üç bölümlüdür ve Çaykovski ile Rahmaninov konçertolarının görkemli üslubunda yazılmıştır; büyükçe bir orkestra kullanır ve dış bölümlerde vurmalılar arasında trampet ile askerî davul da yer alır. Keman Konçertosu’ndan (1940) ve Viyolonsel Konçertosu’ndan (1946) önce gelir.
Nelere kulak vermelisiniz
- Birinci bölüm orkestranın şiddetli bir çağrısıyla açılır, ardından solist birinci temayı sunar; ikinci tema obualarda gelir ve piyanonun tiz bölgesindeki uzun bir kadenza kodaya götürür.
- Yaylılarla birlikte duyulan düşünceli bir klarnet ezgisinin yerini, ürkütücü bir fleksatonun (çoğu zaman müzikal testereyle çalınır) eşlik ettiği, kemanlar ve korno için halk ezgisi tadında bir temaya bıraktığı ağır bölüm.
- Ağır bölüm, klarnette birinci tema ve iki pizzicato akorla biter.
- Final, ironik ve gülünç bir hal alan enerjik, “vamp” tarzı bir temayla başlar; ardından alışılmadık ölçüde geliştirici bir kadenza ve nabız gibi atan bir koda gelir.
- Dış bölümlerde müziğe modern bir keskinlik kazandıran trampet ve askerî davul.
Kaynaklar: Aram Haçaturyan (Vikipedi), Piano Concerto (Khachaturian) (Wikipedia) (İngilizce), BIS Records booklet BIS-2586, notes by Andrew Barnett
