Béla Bartók

Macaristan Krallığı’ndaki Nagyszentmiklós’ta doğan Bartók, 1908’de Zoltán Kodály ile birlikte halk ezgileri derlemeye başladı ve onları fonografla kaydetti. Derlemeleri daha sonra Slovak, Rumen ve Bulgar malzemesine, 1913’te Cezayir’e, 1936’da da Türk müziğine uzandı. Bu ezgiler ona pentatonik ve modal diziler kazandırdı. Müziği çoğu zaman köylü müziğiyle avangart tekniğin bir karışımı olarak tanımlanır.

“Piyano yılı” dediği 1926’da piyanoyu vurmalı bir çalgı gibi ele aldı. 1. Piyano Konçertosu, timpani ve davulların solistin hemen arkasında yer almasını ister; Açık Havada ise davulları, kavalları ve gaydaları taklit eder. Dizinin dördüncü parçası Gecenin Müziği, onun “gece müziği”nin açık bir örneğidir: sessiz, ağır, kurbağa sesi gibi gece sesleriyle dolu; bir koral ve flütü andıran bir ezgi içerir. Allegro barbaro (1911), büyük ölçüde pentatonik bir ezgiyi kromatik bir armoni üzerine, ani vurgularla yerleştirir.

2. Piyano Konçertosu (1930–1931) üç bölümlüdür, ama tempo planı hızlı-ağır-hızlı-ağır-hızlıdır: simetrik bir kemer. Bartók onu, hem orkestra hem dinleyici için çok zor bulduğu Birinci Konçerto’ya bir karşıtlık olarak yazdı. İki Piyano ve Vurmalılar için Sonat (1937) timpani, ksilofon, davullar, ziller, üçgen ve tam-tam ekler; ağır bölümü gece müziği üslubundadır. Orkestra için Konçerto (1943; Amerika Birleşik Devletleri’ne taşındıktan sonra Koussevitzky Vakfı’nın siparişi) her orkestra grubunu bir solist gibi ele alır; dördüncü bölümü Lehár’ın Şen Dul’undan bir şarkıyı alıntılar.