1882–1967 · Modern
Zoltán Kodály
1 eser

Kodály, Macaristan’ın Kecskemét kentinde doğdu ve Budapeşte’de okudu; 1907’den itibaren orada Müzik Akademisi’nde ders verdi. 1905’te Macar köylerinde halk şarkılarını fonograf silindirlerine kaydetmeye başladı ve kısa süre sonra Béla Bartók’u da bu çalışmayla tanıştırdı; ikisi hep yakın dost kaldı. Macar halk müziğindeki pentatonik (beş sesli) dizi üzerine yazılar yazdı; şarkı söyleyerek müzik öğretimine dair fikirleri dünyada Kodály yöntemi olarak tanındı.
Müziği, Batı geleneklerini (geç Romantik, izlenimci ve modernist) Macar halk müziğinin ezgileri, modları ve ritimleriyle birleştirir; Paris’e yaptığı bir inceleme gezisinde Debussy’nin müziğini tanıdı. Yaklaşık 1909 ile 1920 arasında çoğunlukla şarkılar, piyano parçaları ve oda müziği yazdı.
Solo Viyolonsel için Sonat, Op. 8, 1915 tarihlidir ve viyolonselci Jenő Kerpely için yazılmıştır; Kerpely eseri, savaşın yol açtığı bir gecikmenin ardından 7 Mayıs 1918’de Budapeşte’de ilk kez seslendirdi; Universal Edition eseri 1921’de yayımladı. Kodály çalıcıdan alttaki iki teli yarım ses pesleştirip si ve fa diyeze akort etmesini ister. Bu yeniden akort (scordatura), boş telleri eserin si minör ve si majör tonlarına uydurur ve viyolonselin renk yelpazesini genişletir. Üç bölüm şöyledir: Allegro maestoso ma appassionato, Adagio con gran espressione ve Macar halk ezgilerinden ve dans ritimlerinden bolca yararlanan bir final, Allegro molto vivace.
Nelere kulak vermelisiniz
- Final hızlı bir halk dansıyla açılır ve onu daha ağır, salınan bir ezgiyle karşı karşıya getirir.
- Macar tınılı ezgiler ve ruh halleri, virtüözlük gösterisi sunan pek çok pasajla birlikte hızla birbirini izler.
- Parmakla çekilen notaların (pizzicato) yayla çalınanlarla birlikte duyulmasına kulak verin: tek bir çalgının dokusunu kalınlaştıran bir etki.
- Si ve fa diyeze yeniden akort edilen pes teller, dansın altında en pes notalara karanlık, tınlayan bir yankı verir.
Kaynaklar: Zoltán Kodály (Vikipedi), Sonata for Solo Cello (Kodály) (Wikipedia) (İngilizce), West Cork Chamber Music Festival: Kodály, Sonata for solo Cello Op. 8
