Berlioz La Côte-Saint-André’da doğdu ve müzik için tıp öğrenimini bıraktı; 1826’da Paris Konservatuvarı’na girdi ve 1830’da Prix de Rome’u kazandı. Benvenuto Cellini (1838) adlı operası başarısız oldu; daha geniş bir dinleyici kitlesini Almanya’da, Britanya’da ve Rusya’da şef olarak buldu. Enstrümantasyon Üzerine İnceleme adlı kitabı, yüzyılın geri kalanında orkestrasyonun temel kitaplarından biri olarak kaldı.
En çok orkestra renkleriyle ve düzenli dört ve sekiz ölçülük cümlelerden kaçınıp düzensiz ritimleri yeğlemesiyle tanınır. Symphonie fantastique’te (1830) yinelenen bir ezgi, idée fixe, sanatçının sevdiği kadını temsil eder ve beş bölümün hepsinde geri döner. Nota yaklaşık doksan çalgıcı ister: çanlar, ofiklidler, valste iki arp, sahne dışındaki bir obuanın cevap verdiği bir İngiliz kornosu ve dört timpani. Harold en Italie (1834) Paganini için bir viyola parçası olarak başladı. Solo viyola Harold’ı temsil eder, ama partisi gösterişli bir konçerto gibi yazılmamıştır.
Les nuits d’été, Théophile Gautier’nin altı şiirini besteler: önce piyanolu olarak (1840–1841), ardından 1843 ile 1856 arasında orkestraya uyarlanmış olarak; orkestrada vurmalı çalgı yoktur. Roma Karnavalı Uvertürü (1843) Benvenuto Cellini’den malzeme kullanır ve İngiliz kornosuna belirgin bir solo verir. Queen Mab scherzosu, Roméo et Juliette (1839) adlı dramatik senfoninin yedi bölümünden dördüncüsüdür. Yalnızca orkestra içindir, çünkü sesler yalnız 1., 5. ve 7. bölümlerde yer alır; narin bir peri kraliçesini betimlerken Berlioz’un Beethoven’ın scherzolarından öğrendiklerinden yararlanır.
Nelere kulak vermelisiniz
- Idée fixe: onu ilk bölümün Allegrosunda öğrenin, sonra baloda, kırlarda, marşta ve cadıların finalinde yeniden yakalayın.
- İşaret olarak çalgılama: çanlar, iki arp, sahne dışındaki bir obuanın cevap verdiği İngiliz kornosu ve finalde ölüler için Dies irae ilahisi.
- Harold en Italie’de Harold’ı canlandıran solo viyola: orkestrayla yarışmaz, çevresindeki sahnelerin dışında durur.
- Les nuits d’été’de her birinin kendine özgü küçük bir orkestra rengi olan altı farklı ruh hâli.
- Düzenli dört ölçülük birimlere oturmayan cümleler: bu yüzden bir ezgi nerede bittiğiyle sizi şaşırtmayı sürdürür.
Kaynaklar: Hector Berlioz (Vikipedi), Symphonie fantastique (Wikipedia) (İngilizce), Harold in Italy (Wikipedia) (İngilizce), Les nuits d'été (Wikipedia) (İngilizce), Roman Carnival Overture (Wikipedia) (İngilizce), Roméo et Juliette (Berlioz) (Wikipedia) (İngilizce)