Dmitri Şostakoviç

Şostakoviç kariyerini, müziğin resmî övgü de resmî saldırı da getirebildiği Sovyetler Birliği’nde kurdu. 1936’da Pravda gazetesi onun Mtsensk’li Leydi Macbeth operasını kınadı; üslupça daha tutucu olan 5. Senfonisi (1937) Leningrad’daki ilk seslendirilişinde büyük başarı kazandı. 1948’de yeniden kınandı. Geride on beş senfoni ve çoğu son yıllarından kalma on beş yaylı çalgılar dörtlüsü bıraktı.

Müziği çoğunlukla tonaldir ama sık sık iki anlamlıdır. Ruh halleri arasında sert geçişler yapar, alaycılığa ve groteske başvurur; arkasında Bach’ın fügleri ve pasakalyaları, Beethoven’ın son dörtlüleri ve Mahler’in senfonileri durur. 1940’lardan itibaren Yahudi halk ezgilerinden yararlandı. Kendinden sık sık alıntı yaptı ve bazı eserlerini dört notalık bir motifle imzaladı: re, mi bemol, do, si (Almanca nota adlarıyla DSCH). Son oda müziği eserlerinde on iki ton dizileri kullandı, ama katı bir sistem olarak değil, tema olarak.

Eser listesi bu genişliği gösterir. 1. Dörtlü (1938) kısa ve hafiftir; besteci onu çocukluğun ve ilkbaharın parlak sahneleri diye tanımlamıştır. 3. Dörtlü’nün bir zamanlar program başlıkları taşıyan beş bölümü vardır: “Gelecekteki felaketten habersiz neşeli bir cehalet”ten “Ebedî soru: Neden? Ve ne için?”e kadar. 7. Dörtlü en kısasıdır; 1960’ta Dresden’de üç günde yazılan 8. Dörtlü ise kendinden alıntılarla doludur. 2. Piyano Konçertosu oğlunun mezuniyeti için yazılmış neşeli bir parçaydı; 1. Viyolonsel Konçertosu Mstislav Rostropovich için yazıldı. 1975’teki ölümünden birkaç hafta önce tamamlanan Viyola Sonatı son eseridir.